Pedagogisch concept Tienerschool

KNOW | bijgewerkt op 29 januari 2014

De besturen van de Stichting Tangent en 2College willen met een ‘tienerschool’ een speciale onderwijsvoorziening creëren waarbij leerlingen en ouders pas een keuze voor een vervolgopleiding maken na ‘groep 10’. Het initiatief anticipeert op de veel voorkomende problemen die zich manifesteren bij de overgang PO-VO, zoals het ontbreken van doorlopende leerlijnen, verschillen in pedagogisch-didactische aanpak, te vroege determinatie. In het kader van SLOA-regeling is gewerkt aan de ontwikkeling van en onderzoek naar een pedagogisch-didactisch concept van een nieuwe school voor leerlingen tussen 10 en 14 jaar. De onderzoeksvraag luidde: Op welke wijze kan onderwijs aan kinderen tussen de 10 en 14 jaar zo worden ingericht dat het beter aansluit bij de individuele continue ontwikkeling?

Dat betekent voor de praktijk

Om leerlingen beter de kans te geven zich op niveau te ontwikkelen zijn 2College (VO) en Stichting Tangent (PO) gestart met project Zwaluwstaart. Dit project richt zich op het onderzoeken van onderwijs in de vorm van een tienerschool, een onderwijsvorm met een doorlopende leerlijn PO-VO. Binnen het project waren er drie uitgangspunten: een veilige pedagogische omgeving, de ontwikkeling van een doorlopende leerlijn en ruimte voor differentiatie en talentontwikkeling. Er zijn ook een aantal nieuwe onderwijsprojecten en deelonderzoeken uitgevoerd. Een uitgebreide beschrijving van alle resultaten binnen Project Zwaluwstaart vindt u in de onderzoeksrapportage.

Klimaat in de klas
Allereerst is er onderzoek gedaan naar het klimaat in de klas. Er is zowel aan leraren en leerlingen uit de bovenbouw van het PO en de onderbouw van het VO gevraagd hoe zij de sfeer in de klas ervaren. Hier bleek dat docenten en leerlingen verschillen van mening. Zowel binnen 2 College als binnen Stichting Tangent zijn er trajecten ingezet om hiermee aan de slag te gaan. Binnen het PO wordt er ingezet op meer zelfstandig werken in de groep en de mogelijkheid om de lesstof zelf te plannen via een weekplanner. Binnen het VO nemen de mentoren de informatie uit het onderzoek naar klasklimaat mee in hun begeleidingstaak en communicatie met de vakdocenten.

Aandacht voor doorlopende leerlijnen en talentontwikkeling
In het kader van de ontwikkeling van een doorlopende leerlijn hebben VO-docenten van verschillende vakgebieden het leergebied Mens en Natuur vormgegeven. De inhoud van de vakken werd realistischer en bleek meer tot de verbeelding van leerlingen te spreken. Leerlingen handelden autonomer en waren onderzoekender. Daarnaast is er middels twee testprojecten meer zicht gekregen op de manier waarop ingezet kan worden op talentontwikkeling. Het betrof twee afzonderlijke projecten in primair en voortgezet onderwijs, respectievelijk ‘Lego League’ en ‘Welkom in mijn Wijk’. Beide projecten sloten aan op de belevingswereld van leerlingen en leidden tot positieve reacties van leerlingen. In het kader van doorlopende leerlijnen is er tevens gekeken naar het spellingsonderwijs. Om de kwaliteit van het spellingsonderwijs te verhogen is de diversiteit aan gebruikte methodes binnen PO en VO verkleind.

Al met al is door middel van de verschillende onderzoeken en de praktische pilots meer inzicht gekregen in de wijze waarop onderwijs aan leerlingen tussen 10 en 14 jaar vormgegeven kan worden. Binnen de scholen is het faciliteren van een veilige pedagogische omgeving gestart door het gesprek erover te voeren op verschillende niveaus. Het onderzoek in het project toont aan dat door aan te sluiten bij de belevingswereld en de interesse en keuzes van de leerlingen je hen de op hun persoonlijk haalbare niveau veilig en uitdagend kunt laten functioneren.

Handreikingen

Om de onderzoekende houding van leerlingen te stimuleren zijn er binnen de scholen verschillende projecten opgezet. Om voor het leergebied mens en natuur een aansluiting te vinden tussen PO en VO, is er door een VO-docent een project opgezet voor leerlingen uit groep 8. Binnen het project ‘Onderzoekend leren leren’ maakten leerlingen kennis met de verschillende soorten materialen die in kleding verwerkt zijn.

Twee andere projecten die meer op de ontwikkeling van vaardigheden als plannen en samenwerken waren gericht, zijn‘LEGO League’ (PO) en ‘Welkom in mijn wijk’ (VO). Binnen 2 College hebben leerlingen in de onderbouw deelgenomen aan ‘Welkom in mijn wijk’. Van ‘Welkom in mijn wijk’ kunt u het draaiboek voor docenten en de kijkwijzer voor leerlingen inzien. Binnen dit project leerden de leerlingen met een onderzoekende houding naar hun wijk te kijken.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.