Onderzoek

Puberaal, lastig of radicaliserend?

KNOW | Gepubliceerd op 07 mei 2013

  • VO

Op school staat het leren van leerlingen centraal. Maar pedagogische kwesties uit de samenleving komen ook de school binnen, zoals normvervaging of opvoedingsproblematiek. Het is belangrijk dat scholen, naast de taken die voortvloeien uit hun visie op onderwijs, ook duidelijk afbakenen waar de grenzen van hun begeleiding liggen. Dat is voor scholen niet altijd gemakkelijk: Wanneer is gedrag grensoverschrijdend? Hoe vind je een goed evenwicht tussen sturen en steunen? Deze publicatie biedt handreikingen hoe grensoverschrijdend gedrag van leerlingen geduid kan worden, op welke momenten radicalisering aan de orde kan zijn en welke interventies gepleegd kunnen worden.

Wat weten we?

Het onderzoek naar de rol van eerstelijnswerkers bij het tegengaan van polarisatie en radicalisering (Zannoni et al., 2008) gaat in op de huidige en de gewenste praktijk. Het brengt in kaart welke initiatieven en activiteiten vele partijen op zowel landelijk, regionaal als lokaal niveau de afgelopen jaren hebben ontwikkeld en in praktijk gebracht. Een belangrijk aspect van het onderzoek betrof het ontwikkelen van een eerste uitwerking van de verschillende rollen voor de desbetreffende beroepsgroepen, zoals onderwijs.

Het onderzoek biedt ook een beknopte inhoudelijke beschrijving van de processen van polarisatie en radicalisering en de risico’s die hieruit voortkomen. Waar mogelijk wordt hierbij ingegaan op de mogelijkheden voor de aanpak van de geschetste problematiek.

Het boek Educating against extremism (Davies, 2008) geeft, gebaseerd op onderzoek, handvatten om polarisatie en radicalisering tegen te gaan. Scholen moeten jongeren helpen om een sterke, veelzijdige identiteit op te bouwen. Zij moeten jongeren kritisch leren denken (mediawijsheid, over politiek en economie) en handelen. Jongeren moeten waarden aanleren die gebaseerd zijn op de universele rechten van de mens en kinderrechten. Dit verlangt van docenten dat zij leerlingen op maat ondersteunen door te laten zien dat er verschillen mogen zijn en door het benadrukken van overeenkomsten. Zorg voor dialoog, vrijheid van spreken, participatie en herstelrecht.

Het Centrum voor Nascholing heeft onderzoek gedaan naar de behoeftes van docenten en begeleiders in het voortgezet onderwijs in het omgaan met radicalisering. Het onderzoek toont aan dat in een school verschillende opvattingen van docenten over hun rol (taak) bij het signaleren van radicalisering en de consequenties van hun handelen naast elkaar bestaan. In het rapport Radicalisering in het klaslokaal (Van Eck, 2008) wordt uitgelegd wat radicalisering is, hoe je het herkent en hoe je ermee om kunt gaan in de klas.

Dat betekent voor de praktijk

Het rapport Puberaal, lastig of radicaliserend? (Spee & Reitsma, 2010) geeft inzicht in wat puberaal gedrag, polarisatie en radicalisering is en hoe scholen daarmee om kunnen gaan. Scholen krijgen nauwelijks te maken met jongeren die al geradicaliseerd zijn, maar wel met jongeren die in een fase zitten die daaraan vooraf gaat. Het gaat om jongeren die worstelen met hun identiteitsontwikkeling en die in dat zoekproces soms grensoverschrijdend gedrag vertonen. Veel extreem gedrag lijkt te wijzen op radicalisering, maar is het niet. En lang niet alle jongeren die te maken hebben met een voedingsbodem voor radicalisering zullen daadwerkelijk radicaliseren. De school moet dit gedrag onderzoeken en beoordelen op ernst, schadelijkheid voor de jongere zelf of zijn omgeving en soms op strafbaarheid. Bij het onderzoek naar gedrag moet de school de totale situatie van de leerling in kaart brengen.

Aandacht voor radicaliserende pubers is onderdeel van de aandacht die de school besteedt aan alle pubers. Het vraagt om onderzoek naar het gedrag van de leerling en hoe het geduid kan worden. Dat onderzoek bestaat uit gesprekken met de leerling waarbij een open en geïnteresseerde houding noodzakelijk is. Het is belangrijk om een eerste inschatting te maken van de totale situatie van de jongere. Men kan gebruik maken van het diagnostisch instrument radicalisering van Nuansa.
Het is ook belangrijk om ouders vroegtijdig te benaderen en met hen de zorg te delen. Het is tevens raadzaam om binnen het zorgadviesteam het vermoeden van radicalisering te bespreken.
De school heeft meerdere mogelijkheden om polarisatie en radicalisering te voorkomen: werken aan sociale cohesie en aandacht voor gemeenschappelijke burgerwaarden, educatie, vergroten weerbaarheid, begeleiding door volwassenen, onderwijskundige aanpak.

Referenties

Titel De rol van de eerstelijnswerkers bij het tegengaan van polarisatie en radicalisering
Beschrijving Het onderzoek biedt inzicht in de rol van de eestelijnswerker bij het tegengaan van polarisatie en radicalisering wat betreft de huidige en de gewenste praktijk.
Auteur(s) Zannoni, M. Varst , L.P van der, Bervoets, E.J.A., Wensveen, M., Bolhuis, V.J. van & Torre, E.J. van der
Jaar 2008

Titel Educating against extremism
Beschrijving How do you prevent individuals joining extremist or violent movements? How do you enable people to make challenges to extremist or violent movements or to extremist or violent governments?
Auteur(s) Davies, L.
Jaar 2008

Titel Radicalisering in het klaslokaal. Hoe te herkennen en te handelen?
Beschrijving Rapport waarin wordt uitgelegd wat radicalisering is, hoe je het herkent en hoe je ermee om kunt gaan.
Auteur(s) Eck, S. van
Jaar 2008

Titel Puberaal, lastig of radicaliserend? Grensoverschrijdend gedrag van jongeren in het onderwijs
Beschrijving Aangegeven wordt hoe grensoverschrijdend gedrag geduid kan worden, op welke momenten radicalisering aan de orde is en welke interventies gepleegd kunnen worden.
Auteur(s) Spee, I. & Reitsma, M.
Jaar 2010

Reacties (0) en waardering

Totale waardering artikel:
(92 waarderingen)

Schrijf zelf een reactie

Als u uw emailadres invult kunnen wij reageren op uw reactie. Het emailadres wordt niet op de site getoond.

Leraar24 staat het delen, aanpassen en gebruiken van de gepubliceerde content op deze website toe, tenzij anders aangegeven, onder de voorwaarden in de Disclaimer

Gerelateerd