onderzoek

Voelen leraren zich bekwaam om gym en kunstonderwijs te geven bij hoge werkdruk?

Kennisrotonde | 10 mei 2018

  • PO
De werkbelasting die leraren ervaren en hun gevoel van bekwaamheid hangen met elkaar samen. Leerkrachten die een grote werkbelasting of stress ervaren, voelen zich minder bekwaam. En leerkrachten die zich bekwaam voelen, zijn tevredener over hun werk. Of dit voor alle vakken evenveel geldt, is moeilijk te zeggen. Bij cultuureducatie hebben veel groepsleerkrachten het gevoel dat hun kennis tekortschiet. Ze zijn ook minder gemotiveerd voor dit vak dan voor de basisvakken. Leraren die zich bekwaam voelen om bewegingsonderwijs te geven, lijken gemotiveerder voor hun vak.
Docent zit met leerlingen op de grond en leest voor

De relatie tussen werkbelasting enerzijds en gevoel van bekwaamheid en tevredenheid over het werk anderzijds is enigszins gecompliceerd. Dat heeft te maken met de verschillende betekenissen van werkbelasting: de objectieve of feitelijke werkbelasting van leerkrachten (aantal uren voor de klas, aantal uren voorbereidingstijd) versus de belasting die zij ervaren.

Gevoel van bekwaamheid

Leraren die het druk hebben (feitelijke werkbelasting) voelen zich over het algemeen bekwamer dan leraren die het minder druk hebben. Maar leraren die tijdens het lesgeven veel stress ervaren (bijvoorbeeld door wangedrag van leerlingen) voelen zich juist minder bekwaam en zijn minder tevreden over hun werk. De verklaring ligt voor de hand: door onsuccesvolle ervaringen met wangedrag voelen leraren zich onzeker hoe dit aan te pakken. Leerkrachten die zich minder bekwaam voelen in klassenmanagement ervaren meer stress.

Tussen het gevoel van bekwaamheid en werktevredenheid is een sterk positief verband. Hoe bekwamer leerkrachten zich voelen, hoe tevredener ze zijn met hun baan en hoe meer ze samenwerken met collega’s.

Bewegingsonderwijs en cultuureducatie

Van leraren in het basisonderwijs wordt verwacht dat zij een ‘brede bekwaamheid’ hebben. Zij moeten in principe les kunnen geven in alle groepen van de basisschool en in alle vakken. In de praktijk is er wel verschil tussen de bevoegdheid om les te geven en het gevoel van bekwaamheid. Dit geldt met name voor vakken waarvoor de bekwaamheid van groepsleerkrachten minder vanzelfsprekend is, zoals bewegingsonderwijs en cultuureducatie.

Voor bewegingsonderwijs gelden aanvullende bevoegdheidseisen. Om dit vak te geven moet je vakleerkracht zijn (ALO-opleiding) of een leergang bewegingsonderwijs hebben afgerond. Vakleerkrachten worden ingezet op de helft van de basisscholen. Leerkrachten die zich bekwaam voelen in bewegingsonderwijs, blijken positiever te staan tegenover het vak.

Voor cultuureducatie gelden in het basisonderwijs geen aanvullende bevoegdheidseisen, een pabo-opleiding volstaat. Op de overgrote meerderheid van de basisscholen zijn er geen vakleerkrachten, maar geven groepsleerkrachten cultuureducatie. Veel leerkrachten ontbreekt het bij onderwijs in de kunsten aan vertrouwen in de eigen bekwaamheid. Ze vinden dat ze niet voldoende kennis hebben en zijn matig gemotiveerd voor het vak. Het gevolg is dat deze leerkrachten in hun lessen weinig aandacht besteden aan kunst, muziek en dans. Leerkrachten hebben meer vertrouwen in hun competentie om taal en rekenles te geven.

Motivatie om les te geven

Een hogere ervaren werkbelasting gaat samen met twijfel aan de eigen bekwaamheid en een lagere tevredenheid over het werk. Wat dit betekent voor het bewegingsonderwijs en cultuureducatie op Nederlandse basisscholen is nog niet duidelijk. Groepsleerkrachten voelen zich zoals gezegd minder bekwaam om cultuureducatie te geven. Dit heeft gevolgen voor hun motivatie en hoeveel aandacht ze aan het vak besteden. Of ze ook een grote belasting ervaren, zou nog onderzocht moeten worden.

Bij bewegingsonderwijs lijkt er een relatie te zijn tussen het gevoel van bekwaamheid en werktevredenheid. We weten echter niet of er verschil is tussen vakleerkrachten en groepsleerkrachten met een pabo-opleiding.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

In gesprek
In gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs.

Kennisrotonde
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd