Wat betekent speciaal onderwijs op een cluster 4-school?

lerarenredactie | bijgewerkt op 08 februari 2019

Het speciaal onderwijs is er voor leerlingen die specialistische of intensieve begeleiding nodig hebben. Omdat er veel verschillen bestaan is het speciaal onderwijs oorspronkelijk in vier clusters verdeeld. Hierbij zijn de clusters ingedeeld op de problematiek van de leerlingen. Een leerling met ernstige gedragsproblemen of een psychiatrische problematiek gaat daarbij naar een cluster 4-school.

Onder cluster 4 vallen scholen voor leerlingen:

  • met gedragsproblemen of een psychische stoornis
  • met bovenstaande problemen, maar verbonden aan een pedologisch instituut
  • verbonden aan gesloten jeugdinrichtingen waarbij de jongeren leerplichtig zijn (justitie en jeugdzorg)

Cluster 4-scholen

Op een cluster 4-school zitten leerlingen waarbij ernstige ontwikkelingsproblemen en/of psychiatrische problemen zijn gesignaleerd. Zij kunnen doorgaans niet naar reguliere scholen, daarom zijn er cluster 4-scholen voor leerlingen tussen de vijf en twintig jaar. De gedragsproblemen van leerlingen op een cluster 4-school kunnen aangeboren zijn, maar kunnen ook veroorzaakt worden door factoren buiten de leerling.

Omdat de leerlingen gedragsproblemen hebben richt de school zich vooral op de sociaal- emotionele ontwikkeling van het kind. Er wordt daarom veel structuur geboden en de leerlingen leren hoe om te gaan met hun problemen. Omdat iedere leerling zijn eigen achtergrond en problemen heeft, is individuele aandacht belangrijk en zijn de groepen klein.

Pedologisch-Instituutscholen

Pedologisch- Instituutscholen (PI-scholen) zijn scholen voor leerlingen van 4 tot 12 jaar met ontwikkelings- of gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen waarbij de school verbonden is aan het instituut. Deze leerlingen redden het niet op een reguliere school, omdat ze in zichzelf gekeerd zijn en niet goed in een groep kunnen functioneren. Dit zijn leerlingen die (faal)angstig zijn, maar ook leerlingen die moeite hebben met communiceren, last hebben van depressie of stoornissen binnen het autistisch spectrum.

Naast didactiek staat op een PI-school ook de pedagogiek centraal, waarmee de leraar extra aandacht besteedt aan het leren omgaan met beperkingen. De school is daarbij gericht op het stimuleren van samenwerking, concentratie, zelfstandig werken en communicatie. Rust, duidelijkheid en voorspelbaarheid zijn hierbij vooral belangrijk.

Scholen verbonden aan gesloten jeugdinrichting

In justitiële inrichtingen verblijven minderjarige jongeren die worden opgevoed en behandeld op basis van justitiële maatregelen, maar deze jongeren zijn vaak ook leerplichtig. Als de jongere leerplichtig is, volgt hij daarom onderwijs binnen de inrichting. Het onderwijs wordt daarbij gegeven door een school voor speciaal voortgezet onderwijs in de regio. De leerlingen blijven intern, maar school behoort tot het vaste dagprogramma.

Voordat de leerling het onderwijs kan volgen, wordt er een intake-onderzoek gedaan omdat duidelijk moet worden op welk niveau de leerling onderwijs kan volgen. Want de concrete invulling van de lessen hangt af van factoren als leeftijd, capaciteiten en interesses.

Meer weten?

Heb je alles gelezen maar wil je meer informatie over de andere clusters van het speciaal onderwijs?
Lees dan het artikel Speciaal onderwijs waarin de andere clusters beschreven worden.

Wil je daarnaast mooie praktijkvoorbeelden op cluster 4- scholen zien? Bekijk dan de video’s waarbij cluster 4-scholen in beeld gebracht zijn:

Of lees over de invloed van tablets op de lichamelijke ontwikkeling en leeropbrengsten van cluster 4-leerlingen.

Op de website van het Landelijk Expertisecentrum Speciaal Onderwijs vind je meer informatie over het speciaal onderwijs

Bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.