onderzoek

Wat weten we over duobanen in het onderwijs?

Kennisrotonde | 15 juli 2018

  • PO
  • VO
  • MBO
  • SO
Succesvol samenwerken in duobanen in het onderwijs hangt onder meer af van de cultuur en organisatie van de school en van afspraken over de taakverdeling. Daarnaast is een soepele samenwerking en een goede onderlinge verstandhouding tussen beide leraren essentieel. Een juiste inrichting van duobanen biedt voordelen voor zowel leraren als de school.
Twee leraren staan voor schoolbord

In het onderwijs is veel ervaring opgedaan met duobanen. De term duobaan, waarbij twee werknemers gezamenlijk een voltijdfunctie invullen, kan verwijzen naar verschillende praktijken. Bij een duobaan zónder taakverdeling hebben beide collega’s een gelijke verantwoordelijkheid. In het geval van een duobaan mét taakverdeling heeft ieder de verantwoordelijkheid voor één helft van het werk. In het onderwijs zijn ook duobanen waarbij leraren elkaar om de week afwisselen, ieder op vaste dagen werkt, of waarbij ze de vakken onderling verdeeld hebben.

Een duobaan moet passen bij de school

Een succesvolle invoering van duobanen is afhankelijk van verschillende factoren. Hierin spelen kenmerken van de school een rol, evenals de structuur en cultuur van de schoolorganisatie – bijvoorbeeld de opvattingen en visie van de directie en het bestuur over duobanen. Duobanen moeten bij de werkwijze van de school passen en twee collega’s moeten samen een duobaan uit kunnen voeren. Daarnaast is het belangrijk dat de leraren vrijwillig kiezen voor het werken in deeltijd en/of een duobaan. Verder is inspraak over de invulling van de duobaan belangrijk. Tot slot is aan te bevelen om de ontwikkeling van duobanen plaats te laten vinden binnen een breder personeelsbeleid, waarin functiedifferentiatie en ontwikkeling van loopbaantrajecten aan bod komen.

Hoe werken leraren succesvol samen?

Een goede samenwerking en een goede onderlinge verstandhouding tussen de twee leraren zijn voor het slagen van de duobaan essentieel. Voor het matchen van collega’s kan een zekere mate van overeenkomst in karakter en visie op onderwijs helpen. Overleg tussen beide collega’s moet gaan over praktische afspraken en over de persoonlijkheid van de leraar. Daarbij valt onderscheid te maken tussen specifieke factoren van het lesgeven (o.a. vakinhoudelijke kennis en pedagogisch inzicht), en a-specifieke factoren (o.a. de manier waarop de leraar lesgeeft en persoonlijk contact maakt). Omdat hier doorgaans weinig zicht op is, is het aan te raden met elkaar in gesprek te gaan over de eigen schoolloopbaan en over jezelf als leraar. Dit helpt om inzicht te krijgen in eigen gedrag en houding. Daarbij kan ook aan bod komen: hoe zorgen we goed voor elkaar?

Verder is het belangrijk dat de duo’s met elkaar afspraken maken over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden. Daarbij is het verstandig taken te verdelen op basis van verschillen in competenties en interesses.

In de literatuur komt een aantal andere aspecten naar voren om van een duobaan een succes te maken, zoals onvoorwaardelijke bereidheid steun te verlenen aan elkaars beslissingen, een systematische wijze van informatieoverdracht, voldoende tijd voor overleg en afspraken over communicatie – onderling, intern en extern. Een andere aanbeveling is om gedurende het eerste samenwerkingsjaar ruimte te maken voor coaching en begeleiding.

Voor- en nadelen van een duobaan

Het werken in duobanen kan zowel voor de leerlingen, de leraren als de organisatie voordelig zijn. Twee begrippen staan centraal in de ervaringen van leraren die in een duobaan werk(t)en: autonomie en samenwerking. Deze begrippen kunnen beide zowel een positieve als negatieve invloed hebben. Een goede balans tussen autonomie en samenwerking is daarom belangrijk. Nadeel van een duobaan is dat leraren een deel van hun professionele autonomie opgeven. Door bepaalde taken te verdelen is het mogelijk bewust autonomie te creëren.

Veel voordelen hangen samen met samenwerking. Genoemd worden onder andere het delen van verantwoordelijkheid, het tijdsaspect (balans werk – privé) en teamaspect. Omdat het zelfvertrouwen van leraren groeit, geeft dit ook mogelijkheden om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Verder ervaren bijna alle leraren een goede professionele samenwerking met de duopartner als zeer motiverend. Dat is tevens een belangrijke bron voor professionele groei en werktevredenheid.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Enkele relevante artikelen:

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Femke Timmermans.

In gesprek
In gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Kennisrotonde
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd