praktijk

Zelfevaluatie-instrument biedt leerling en leraar houvast bij leren onderzoeken

lerarenredactie | 09 juli 2018

  • VO
Saskia van der Jagt ontwikkelde voor haar promotieonderzoek lesmateriaal om leerlingen te leren onderzoeken. Van der Jagt maakte een zelfevaluatie-instrument waarmee leerlingen de kwaliteit van hun natuurwetenschappelijk onderzoek evalueren en verbeteren. Het instrument omschrijft duidelijk de beheersingsniveaus van onderzoeksvaardigheden. Het kan daarom ook helpen bij het opzetten van een leerlijn onderzoeken.
  • embed video

    <iframe width="440" height="270" src="https://www.leraar24.nl/api/video/264107790/embedded/leren-onderzoeken-met-een-zelfevaluatie-instrument" frameborder="0" allowscreen></iframe>

In de eindtermen van de examenprogramma’s van de bètavakken havo en vwo staat dat leerlingen de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit van een onderzoek moeten kunnen beoordelen. Om leerlingen en leraren hierbij houvast te bieden, ontwikkelde Saskia van der Jagt, docent biologie op het Coornhert Gymnasium, een zelfevaluatie-instrument. Hiermee kunnen leerlingen de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit van onderzoek evalueren en verbeteren.

Voor leerlingen is vaak niet duidelijk dat het proces van onderzoek doen steeds hetzelfde is. Leerlingen zijn gericht op de leerstof. Voor hen gaat bijvoorbeeld een biologieonderzoek  ‘over chimpansees’ en een scheikundeonderzoek ‘over biobrandstoffen’. Leerlingen leren beter onderzoeken als ze ervaren dat de procedure van onderzoek niet verandert, ongeacht het onderwerp. Het lesmateriaal van Van der Jagt, bedoeld voor de bovenbouw van het vwo, helpt ze daarbij.

Zelfevaluatie-instrument: drie onderdelen

Het zelfevaluatie-instrument bestaat uit drie hulpmiddelen. In deze hulpmiddelen komen steeds dezelfde aspecten van nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en validiteit van een onderzoek terug.

  • Het memobriefje is een lijst met aandachtspunten. Het biedt leerlingen een overzicht van factoren die bepalen of een onderzoek nauwkeurig, betrouwbaar en valide is.
  • Met de checklist kunnen leerlingen bekijken of zij aan alle kwaliteitscriteria voor het voorbereiden en uitvoeren van onderzoek hebben voldaan. Eventueel kunnen zij hun onderzoek aanvullen op basis van de checklist.
  • Met behulp van rubrics evalueren en verbeteren leerlingen ten slotte de kwaliteit van hun onderzoek. Een rubric is een analytische beoordelingsschaal en zegt meer dan slechts een enkel cijfer.

Formatief evalueren en beoordelen

Het zelfevaluatie-instrument helpt leerlingen om te bepalen hoe nauwkeurig, betrouwbaar en valide hun onderzoek is. Het instrument bevat ook suggesties voor leerlingen om hun onderzoek te verbeteren. Zij kunnen daarnaast met het instrument feedback geven op onderzoek van klasgenoten.

Het instrument bevat duidelijke beschrijvingen van de beheersingsniveaus van onderzoeksvaardigheden. Dit helpt de leraar om eenvoudig formatieve feedback op een onderzoek te geven. Het duidelijke raamwerk van het zelfevaluatie-instrument biedt ook houvast om een beoordelingsmodel voor leerlingonderzoeken te maken.

Zelfevaluatie-instrument biedt houvast leerlijn onderzoeken

Veel scholen willen een onderzoeksleerlijn opzetten, voor de bètavakken of schoolbreed. Het doel van zo’n leerlijn is om af te stemmen wat leerlingen bij verschillende vakken leren over onderzoek doen. Het zelfevaluatie-instrument kan helpen bij het vormgeven van zo’n leerlijn zijn, omdat het een duidelijk raamwerk voor leren onderzoeken bevat.

Leraren kunnen zelf kiezen welke onderdelen van het instrument ze gebruiken. Het materiaal dat Van der Jagt ontwikkelde is bedoeld voor de bovenbouw van het vwo, maar leraren kunnen het zelfevaluatie-instrument eenvoudig aanpassen voor havo of de onderbouw.

Meer weten?

Het zelfevaluatie-instrument en het bijbehorende lesmateriaal uit het onderzoek van Saskia van der Jagt is te vinden op Wikiwijs. Hier is ook ander relevant materiaal te vinden over leren onderzoeken in het vo. In het lekenpraatje dat Van der Jagt hield bij de verdediging van haar proefschrift vertelt ze meer over het lesmateriaal. Het volledige onderzoek is terug te vinden in haar proefschrift Evaluating the Quality of Inquiries: An approach for self-evaluation of accuracy, reliability and validity in school science inquiries by pre-university students.

Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd