Leraar24.nl

In de afgelopen honderd jaar is het onderwijs in Nederland enorm gefragmenteerd. Door de drang het onderwijs overzichtelijk te regelen en uit te zijn op meetbare resultaten is onderwijs langzamerhand ingericht als een fabriek met een lopende band. Daarbij is vrijwel geheel uit het oog verloren dat een organisatie, een klas, een school, een groep scholen, alles behalve een optelsom is van de losse delen. De kinderen in die scholen doorlopen een ontwikkeling en een leerproces dat verre staat van een lineaire, vooraf voorspelbare, lijn.

Zonder alle goede zaken en opgedane kennis over boord te zetten, zoeken steeds meer scholen naar hoe zij hun organisatie in kunnen richten, zodat er een organisch, ecologisch verantwoord systeem ontstaat. Daarnaast wordt er gezocht naar een manier om leerlingen adequaat toe te rusten, zodat ze een plek kunnen vinden in de uiterst complexe samenleving waarin veranderingen elkaar razendsnel opvolgen. Om dit te bereiken moeten leerlingen meer zicht krijgen op wat duurzaam en verantwoord is voor het welzijn en geluk van alle mensen, in harmonie met de natuur en de wereld om hen heen.

Een manier op dit doel te bereiken komt van Peter Senge met zijn Lerende Organisatie. Er wordt hierin uitgegaan van vijf disciplines: (1) Persoonlijk meesterschap, (2) Mentale modellen, (3) Teamleren, (4) Gezamenlijke visie, en (5) Systeemdenken. Systeemdenken wordt gezien als de belangrijkste discipline. Het kent namelijk een aantal tools of concrete werkwijzen, die bij toepassing daarvan gebruik maakt van de andere disciplines. Die tools zijn tevens visuele hulpmiddelen die leerlingen extra ondersteuning bieden bij het begrijpen van complexe samenhang binnen een onderwerp. Leren vindt plaats waar grote en kleine mensen met elkaar in gesprek raken tijdens het werken met die tools. Denkprocessen worden zo zichtbaar voor uzelf en voor anderen. Het structureert informatie en werkt als geheugensteun of samenvatting bij het leren begrijpen. Kennis en ervaring die in de ene situatie is opgedaan wordt gemakkelijker ingezet in een andere situatie.

Systeemdenkers leren de wereld om hen heen te zien als één geheel. Zij leren hoe onderdelen van een systeem (ook wel variabelen genoemd) samenwerken en elkaar beïnvloeden. Systeemdenkers leren organisaties beter begrijpen en de problemen binnen een organisatie beter op te lossen. Zij leren om beslissingen te nemen die niet alleen symptomen bestrijden, maar die een probleem werkelijk oplossen.
Systeemdenkers willen een rol spelen in het creëren van een duurzame toekomst voor hen zelf en de generaties na hen.