Zo kun je je als leraar ontwikkelen in het tweetalig onderwijs
praktijk
vo

Zo kun je je als leraar ontwikkelen in het tweetalig onderwijs

Steeds meer scholen in het voortgezet onderwijs bieden tweetalig onderwijs aan. Wat betekent tweetalig onderwijs voor jou als leraar, voor je professionele ontwikkeling en je vak? In dit artikel vertelt Ralph Voesenek, leraar biologie op het Beatrix College, over zijn ervaring en zie je een voorbeeld van de activerende CLIL-didactiek.

  • Deze video kan worden embed
Transcript

Deze video geeft uitleg over tweetalig onderwijs.

Het logo van Leraar24 verschijnt in beeld.

Leerlingen werken in de klas met werkbladen en kaartjes. Ze leren in de Engelse taal.

(ONVERSTAANBAAR GEKLETS)

VOICE-OVER: “Het Beatrix College in Tilburg biedt naast regulier onderwijs in het Nederlands ook tweetalig onderwijs aan voor HAVO en VWO. Onderwijs in het Engels vraagt natuurlijk iets extra’s van zowel leerling als leraar. Niet alleen als het gaat om beheersing van het Engels, maar ook als het gaat om motivatie.”

Leraar Ralph geeft zijn leerlingen een opdracht

RALPH: “You have to have a look at the order of the neurons.”

Ralph Voesenek, leraar biology and science.

RALPH: “Ik denk dat de leerlingen een drive moeten hebben om tweetalig onderwijs te doen. Ze moeten het echt wel leuk vinden om continu Engels te praten op school, in de lessen en daar ook iets voor willen doen. Dus voldoende aandacht willen geven en voldoende investeren om uiteindelijk hun Engelse taal op een hoog niveau te kunnen krijgen en wat meer van de wereld ontdekken. Dan moet je ook wel echt nieuwsgierig zijn en daar voor willen gaan eigenlijk.”

(ONVERSTAANBAAR GESPREK)

Leerlingen uit 3 VWO discussiëren rondom een tafel.

LEERLING 3 VWO TTO: “Ik heb gekozen voor tweetalig onderwijs omdat ik er heel veel kanten mee op kan. Ik kan ermee in het buitenland gaan werken, maar ook gewoon in Nederland blijven. En je kan er ook heel veel banen mee. Al sinds ik klein ben wil ik graag iets heel groots gaan doen, dus daarom leek Engels me dan wel heel handig als je dat goed spreekt.”

VOICE-OVER: “Nuffic is de controlerende instantie als het gaat om tweetalig onderwijs. Nuffic hanteert drie uitgangspunten: wereldburgerschap, persoonlijkheidsontwikkeling en taalvaardigheid. Bij dat laatste onderdeel speelt de CLIL didactiek een belangrijke rol. CLIL staat voor ‘content and language integrated learning’, een communicatieve en taalbewuste aanpak.”

In het klaslokaal.

LEERLING: “The surface of the tong has very small grooves. The side of the grooves has taste buds.”

LERAAR RALPH: “Quite right. Can you mix up all the cards and then I can give this task to another group.”

RALPH: “Ik denk dat de docenten in het reguliere onderwijs zeker nog wat kunnen leren van tweetalige onderwijsdidactiek die gebruikt wordt. In de zin dat er wellicht nog meer samengewerkt kan worden door leerlingen, dat ze onderdelen en inhoud van lessen aan elkaar beter kunnen uitleggen en formuleren. Dus wel de taal gebruiken om de inhoud te begrijpen. Daarin kunnen ook taaloefeningen zitten, zoals samenvatten, het uitleggen van begrippen of een mening over een bepaald onderwerp geven. De didactiek in het tweetalig onderwijs zorgt er ook voor dat leerlingen heel actief in de klas bezig zijn en veel variatie in activiteiten krijgen, zodat ze wellicht nog gemotiveerder blijven ook.

Ik denk ook dat het juist interessant is voor docenten die niet in het tweetalig onderwijs zitten, om ook eens wat meer te verdiepen in de didactiek die in tweetalig onderwijs gebruikt wordt. Want heel veel activiteiten kunnen ook in het regulier gebruikt worden. Dat maakt je waarschijnlijk in een later stadium gewoon een betere docent, die veel meer variatie kan aanbrengen in zijn eigen lessen.”

Eline Nooteboom, leraar geschiedenis en Engels.

ELINE: “Now, what I want you to do is: These are all kinds of words from the Second World War, and you have to find categories. Some of the words may be part of the category. Some words may be the category in itself.”

LEERLING: “The final solution could be a category in itself, like concentration camps…”

ELINE: “Is het geschikt voor alle docenten? Nee. Ik denk dat je er een wat andere mentaliteit voor moet hebben. Want niet alleen ben je met taal bezig. We hebben ook allerlei overstijgende projecten, internationaliserings projecten. Dus je moet het ook heel erg leuk vinden om over de grens heen te kijken, geïnteresseerd zijn in politiek of milieu of dat soort dingen. Het is voor een specifieke groep denk ik wel.”

LEERLING 3 VWO TTO: “In de eerste, natuurlijk moet je wennen aan het Engels praten, maar het is wel te doen. De docenten helpen je heel erg met Engels praten. Als je even niet weet wat een woord betekent, dan leggen ze het gewoon opnieuw uit of herhalen het. Je wordt gesteund door de docent. Het is wel even wennen, maar je raakt er heel snel gewend aan, want je praat het gewoon continu. En als je het gewoon elke dag, elke les, praat, dan raak je er wel snel gewend aan.”

Leerlingen tijdens een opdracht.

(ONVERSTAANBAAR GESPREK)

RALPH: “Tweetalig onderwijs leerlingen die hebben echt een voorsprong op vervolgonderwijs. Dan moet je denken aan de Engelstalige opleidingen die er zijn of boeken die in het Engels zijn. Colleges die in het Engels zijn, gastsprekers die in het Engels informatie willen overbrengen in vervolgopleidingen. Maar ook wanneer ze in een latere fase in hun leven een baan hebben waarin ze naar het buitenland moeten of moeten communiceren met andere nationaliteiten, gebeurt het heel vaak in het Engels. Schrijven in het Engels.

Deze leerlingen hebben al na drie jaar een dusdanig niveau van Engelse taal, dat dat al voldoende is in principe om goed te kunnen communiceren met iemand anders. Maar dat wordt nog veel verder doorontwikkeld. En ja, het niveau wat ze uiteindelijk behalen die kinderen, dat is echt fantastisch.”

Op een witte achtergrond staat het logo van Leraar 24: een uitroepteken dat op zijn kant ligt. De tekst leraar 24 staat horizontaal in de steel weergegeven. De punt lijkt op een powerknop.

Onze samenleving wordt steeds internationaler en talenkennis is daarbij onmisbaar. Nederland telt inmiddels ruim 130 vo-scholen die tweetalig onderwijs (tto) aanbieden, voor vmbo, havo en vwo. Leerlingen volgen dan grofweg de helft van hun vakken in het Engels. De leraar spreekt Engels en de leerlingen spreken ook onderling in die taal. Hierbij staat Content and Language Integrated Learning (CLIL) centraal: een didactiek om zowel aan taalvaardigheid als aan andere vakken te werken, met een actieve inzet van leerlingen om in de vreemde taal te lezen, schrijven en spreken. 

CLIL-didactiek laat leerlingen actief leren

Het Beatrix College in Tilburg begon in 2009 met tweetalig onderwijs. Ralph Voesenek, leraar biologie, vindt dat de CLIL didactiek ook leraren in het reguliere onderwijs veel kan opleveren: “Leerlingen leren samenwerken, ze oefenen taalvaardigheden als samenvatten of meningsvorming. En er is veel variatie in werkvormen, dus leerlingen leren actief.”

Voesenek ontwikkelde het platform CLIL Connects waar leraren in alle vakken lesactiviteiten kunnen delen en elkaar kunnen ondersteunen. 

Scholing tweetalig onderwijs voor leraren

Om tweetalig onderwijs te kunnen geven, moet je als leraar een taalcertificaat halen. De school moet daarvoor de mogelijkheden bieden. Voor het ontwikkelen van CLIL-vaardigheden zijn er diverse cursussen en trainingen; vaak kun je er een Erasmus+ subsidie voor aanvragen. 

Voordelen tweetalig onderwijs

Voor leerlingen is het een uitdaging om tweetalig onderwijs te volgen. Ze leren intensief de vreemde taal en ontwikkelen culturele competenties. Daarmee zijn ze goed voorbereid op vervolgonderwijs of studie in het buitenland, vindt Voesenek. 

Voor leraren is het, behalve om je vak in een andere taal te geven, ook interessant om meer in contact te komen met andere (tto) scholen in binnen- en buitenland. Je kunt samen projecten opzetten, een internationale uitwisseling organiseren of online samenwerken met leraren in Europa, bijvoorbeeld via het platform Etwinning

Onderzoek naar effecten tweetalig onderwijs

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat leerlingen van tto-scholen in het derde leerjaar aanzienlijk hoger scoren op Engelse toetsen dan leerlingen in het reguliere onderwijs in Nederland én in omringende landen. Ook de resultaten die de tto-leerlingen behalen voor de andere vakken zijn beter dan het landelijk gemiddelde. Er zijn geen negatieve effecten van tweetalig onderwijs gerapporteerd, zo blijkt uit een antwoord op de Kennisrotonde.

Meer weten?

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang elke maand de beste artikelen en video’s van Leraar24 in je mailbox.