‘Leerlingen zijn graag onderdeel van een groep waarin iedereen leren leuk vindt’

Marieke Steen en Vibeke Verhulst geven extra taal- en leesonderwijs op de Brede School Academie aan gemotiveerde bovenbouwleerlingen. “We combineren lezen en taal met kennis over de wereld. Ze ervaren zo dat het helemaal niet saai is om ergens langer over door te lezen en veel te leren.”

Naam: Marieke Steen en Vibeke Verhulst
Bekend als: leerkrachten van de Brede School Academie Zaanstad

In deze rubriek vragen we bevlogen onderwijsmensen naar hun persoonlijke missie, uitdagingen en drijfveren.

Dit is onze onderwijsmissie:

Marieke Steen: “Het geven van extra onderwijs aan bovenbouwleerlingen die veel potentie hebben en het goed doen op school. Deze leerlingen volgen het programma op de Brede School Academie (BSA). De leerlingen komen van verschillende scholen en volgen extra lessen op maandag- en woensdagmiddag of op dinsdag- en donderdagmiddag.”

Vibeke Verhulst: “We zijn hiermee gestart, omdat groep acht-leerlingen in Zaandam lager uitstroomden dan elders in het land. Relatief weinig leerlingen gingen naar de havo of het vwo. De leerlingen krijgen extra taal, gecombineerd met kennis over de wereld. Ze doen academische vaardigheden op en krijgen nog meer plezier in leren.”

Dat bereiken we door …

Marieke Steen: “Elke middag te beginnen met een leestafel, waarin we met elkaar de krant lezen. Voor leerlingen in groep zes is dat Kidsweek, leerlingen uit groep zeven en acht lezen kranten zoals het Algemeen Dagblad, Trouw en de Volkskrant. We kiezen een of twee artikelen uit om met elkaar over door te praten. Leerlingen leren zo meer over de wereld en doen spreekvaardigheid op. Daarnaast doen we extra onderzoek naar de onderwerpen. Een van de artikelen ging bijvoorbeeld over een Marokkaanse bergbeklimmer, die de zeven hoogste bergen ter wereld had beklommen. We zoeken dan antwoord op vragen als: Welke gebergtes zijn er eigenlijk? En hoe ontstaan bergen?”

Vibeke Verhulst: “We maken het steeds uitdagender. Soms zie je die hoofden helemaal knetteren en gaan ze teksten steeds beter snappen.”

Dit blijft een uitdaging:

Vibeke Verhulst: “De leerlingen die we selecteren zijn nieuwsgierig en enthousiast en doen gemotiveerd mee. Maar de BSA is na schooltijd en ze volgen dit programma drie jaar lang. Er zijn daardoor weleens kinderen die stoppen. Tegelijkertijd is er ook altijd een wachtlijst.”

Marieke Steen: “Je merkt dat leerlingen het prettig vinden om onderdeel te zijn van een groep waarin iedereen het leuk vindt om te leren. Ze ervaren dat het helemaal niet saai is om ergens langer over door te lezen en veel te leren. We zetten ook in op het thuis lezen van boeken. Van leerlingen die zich aanmelden, verwachten we dat ze elke dag twintig minuten thuis lezen.”

Deze reactie krijgen we van leerlingen:

Vibeke Verhulst: “Laatst kwam een oudere broer van een leerling mee naar een oudergesprek. Hij had tien jaar geleden in mijn allereerste BSA-klas gezeten. Inmiddels studeert hij in Delft. Hij vertelde dat hij door ons was begonnen met het volgen van het nieuws. Hij vindt dat hij meer weet dan zijn leeftijdsgenoten en daarover kan vertellen. We leren ze niet alleen taalvaardiger te worden, we brengen ze ook academische vaardigheden bij. Daardoor kunnen ze soms naar het vwo of gymnasium.”

Marieke Steen: “Het zelfvertrouwen van leerlingen wordt vergroot door de BSA. Daardoor gaan ze ook met meer vertrouwen aan de slag met hun normale schoolwerk. Soms zien we leerlingen een grote leersprong maken. Dat komt niet alleen door wat wij ze aanbieden, ze boren ook iets bij zichzelf aan.”

Dit is een grote misvatting in het onderwijs:

Marieke Steen: “Sommige leerkrachten houden nog altijd vast aan een leesmethode. Dat deed ik ook, tot ik erachter kwam dat een methode alleen een handvat is. Je moet zelf nog alles afstemmen op je leerlingen. Zeker in het leesonderwijs is dit heel belangrijk.”

Vibeke Verhulst: “Kijk naar de potentie van je leerlingen en zet hoog in. Hier moet je bij de kleuters al mee beginnen, zeker als een leerling thuis niet wordt voorgelezen. Veel collega’s vinden dat onderwijs ‘leuk’ moet zijn en leggen daar soms de nadruk op. Natuurlijk is een goede sfeer in de klas belangrijk, maar gebruik de lestijd die je hebt effectief. Van intensief en hard werken gaan leerlingen zich goed voelen en daarvan krijgen ze meer zelfvertrouwen.”

Als we één ding mogen veranderen in het onderwijs:

Vibeke Verhulst: “Ik was teleurgesteld door het niveau van de pabo. Ik vond het geen uitdagende opleiding. Ik zou willen dat de lerarenopleiding een kennisgerichte, uitdagende opleiding wordt. Met niet eindeloos reflecteren, wat jonge leraren nu wel steeds moeten doen. Ga de diepte in, op het gebied van zowel kennis als didactiek.”

Marieke Steen: “Ik heb een studie tot taalspecialist gedaan. Had ik maar eerder geweten wat ik nu weet. Toen ik nog op een basisschool lesgaf, werkten we met een methode voor voortgezet lezen. Nu weet ik dat je na groep drie beter geen leesmethode kunt gebruiken. Het belangrijkste is voldoende tijd bieden voor het lezen in mooie boeken, met daarbij aandacht voor leesmotivatie, begeleiding bij de boekkeuze en ondersteuning van zwakke lezers.” 

Meer weten?

• Er zijn in Nederland diverse vestigingen van de Brede School Academie: in Zaanstad, Utrecht, Rotterdam, Schiedam, Dordrecht en Tiel. Bekijk een impressievideo, die is opgenomen op de Brede School Academie in Schiedam.
• Onderwijskennis publiceerde een leidraad met aanbevelingen voor het hebben van hoge verwachtingen als leerkracht.
• Vibeke Verhulst en Marieke Steen luisteren graag naar De Grote Vriendelijke Podcast over jeugdliteratuur. De podcast geeft ze inspiratie voor nieuwe kinderboeken, die ze kunnen aanraden aan leerlingen.
• Het praten over boeken en wat je leest, kan bijdragen aan de literaire ontwikkeling van leerlingen. Aidan Chambers heeft hiervoor een methodiek ontwikkeld, waarover Stichting Lezen een publicatie maakte (Praten over boeken op de basisschool).