Hoe kunnen scholen de betrokkenheid van ouders thuis versterken?
onderzoek
po vo mbo so

Hoe kunnen scholen de betrokkenheid van ouders thuis versterken?

Prestaties van leerlingen zijn vaak beter als ouders thuis betrokken zijn bij wat hun kinderen op school doen en meemaken. Scholen en leraren kunnen deze zogenoemde thuisbetrokkenheid stimuleren door goed te communiceren met ouders en hen te helpen. Maar hoe doe je dat?

Om te beginnen: ouderbetrokkenheid is iets anders dan ouderparticipatie op school. Met dat laatste wordt bedoeld dat ouders hand- en spandiensten verrichten op school, bijvoorbeeld de bibliotheek bemensen of assisteren bij vieringen. Dat is natuurlijk ook belangrijk, maar heeft geen effect op de leerprestaties van kinderen.

Ouderbetrokkenheid thuis is daarvoor veel waardevoller. Daaronder verstaan we dat ouders met hun kind in gesprek gaan over school. Dat ze een omgeving creëren, die in het verlengde ligt van het leren op school. Aspecten die daarbij een rol spelen zijn:

  • hoge verwachtingen hebben over het schoolwerk
  • het stimuleren van de nieuwsgierigheid en de drang om te leren bij het kind
  • praten over leerstrategieën: hoe leert het kind het best?
  • praten over het maken van toekomstplannen en het belang van onderwijs daarbij

Wanneer is thuisbetrokkenheid effectief?

Thuisbetrokkenheid heeft de meeste invloed als het kind daar ook voor openstaat en zelf het doel, de waarde en de betekenis van succes op school beter begrijpt. Daarbij is de kwaliteit van de dialoog tussen ouder en kind belangrijker dan hoe vaak ze over school spreken. Ouders die goed met hun kind over school kunnen praten, kunnen op die manier eventuele achterstanden vanwege een andere sociaal-economische achtergrond deels voorkomen of wegwerken.

Onderzoekers (zie o.a. Shute e.a., 2011) zien een positief verband tussen de schoolprestaties van kinderen en een autoritatieve opvoedingsstijl (begripvol, maar met duidelijke grenzen), omdat veel scholen een vergelijkbare stijl hanteren. Een autoritaire, toegeeflijke of onverschillige opvoedingsstijl zou juist een negatief effect hebben op de leerprestaties.

Ouderbetrokkenheid is niet altijd positief. Ouders kunnen ook doorslaan in hun betrokkenheid bij het schoolwerk van hun kind. Het kind kan die betrokkenheid ervaren als bemoeizucht of als ondermijning van de eigen autonomie. Daarnaast kan het kind een te grote prestatiedruk voelen. De wijze waarop en de mate waarin ouders belangstelling tonen voor school en voor huiswerk doen ertoe.

Leraren schatten de betrokkenheid van ouders soms verkeerd in

Het lastige is dat de thuisbetrokkenheid zich grotendeels onttrekt aan het zicht van leraren en scholen. Leraren maken nogal eens een verkeerde inschatting van de betrokkenheid van ouders. Ze meten die bijvoorbeeld af aan de participatie van ouders op school. Maar die hoeft niet altijd wat te zeggen over de mate van betrokkenheid thuis. De betrokkenheid van ouders met een lagere sociaal-economische status of met een andere culturele achtergrond wordt vaak onderschat.

Van belang is dat de opvoeding thuis goed aansluit bij het onderwijs op school. Dat ouders weten wat de school van het kind vraagt en dat ze als een rolmodel (kunnen) optreden. Van de school vraagt dit om goed met ouders te communiceren, bijvoorbeeld over wederzijdse verwachtingen. Ook van belang is dat er regelmatig gesprekken plaatsvinden over de ontwikkeling van het kind. De school kan ouders eventueel ook helpen bij de vraag hoe ze hun kind het beste (pedagogisch) kunnen benaderen en ondersteunen.

Middelen om betrokkenheid van ouders te stimuleren

Er zijn veel instrumenten om de betrokkenheid van ouders bij de ontwikkeling en het leren van hun kind te versterken. Welk instrument je inzet, is afhankelijk van het doel dat je ermee wilt bereiken. Een set algemene handreikingen staat in de al wat oudere, maar nog steeds relevante publicatie Ouders als educatieve partner. Een handreiking voor scholen (2005). Daar worden de volgende instrumenten genoemd, in willekeurige volgorde:

  • Informatie vanuit de school. Dat kan zijn over regels, procedures en routines op school, maar ook over hoe ouders hun kind kunnen begeleiden bij het huiswerk.
  • De intake voor aanmelding bij de school
  • Huisbezoek. Dit wordt gezien als krachtig instrument om een brug te slaan tussen de school en de thuissituatie. Nadeel is dat het wel tijdrovend is.
  • Introductie van ouders in de schoolgemeenschap
  • Workshops voor ouders
  • Contact- of klassenouders
  • Oudergesprekken. Er zijn afzonderlijke publicaties verschenen over gesprekken met allochtone ouders, bijvoorbeeld Interculturele competentie: een vak apart (2010).

Meer lezen over ouderbetrokkenheid?

Referenties

Titel
Samen kun je meer dan alleen Educatief partnerschap met ouders in primair en voortgezet onderwijs
Auteur(s)
Beek, S., A. van Rooijen & C. de Wit
Jaar
2007

Titel
Succes! met ouders: werken met ouderroutines in onderwijs en opvang
Auteur(s)
Berg, Itie van den, Hans Christiaanse, Linda Dankers, Emilie Groot-Ketelaars
Jaar
2013

Titel
Terug naar de basis. Mogelijkheden voor het verbeteren van de communicatie tussen leerkrachten en allochtone ouders in het primair onderwijs
Auteur(s)
Booijink, Marijke
Jaar
2007

Titel
Leraren en ouderbetrokkenheid een reviewstudie naar de effectiviteit van ouderbetrokkenheid en de rol die leraren daarbij kunnen vervullen
Auteur(s)
Denessen, Eddie; Bakker, Joep; Dennissen, Marjolein
Jaar
2013

Titel
The impact of parental involvement, parental support and family education on pupil achievement and adjustment : a literature review
Auteur(s)
Desforges, Charles and Abouchaar, Alberto
Jaar
2012

Titel
Ouders & Leerkrachten BV respectvol communiceren met ouders
Auteur(s)
Gil-Toresano, Brenda & Adri van den Brand
Jaar
2006

Titel
A New Wave of Evidence: The Impact of School, Family, and Community Connections on Student Achievement
Auteur(s)
Henderson, Anne T.; Mapp, Karen L.
Jaar
2002

Titel
Samen scholen Ouders en scholen over samenwerking in basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs
Auteur(s)
Herweijer, Lex & Ria Vogels
Jaar
2013

Titel
Parental Involvement in Middle School: A Meta-Analytic Assessment of the Strategies That Promote Achievement
Auteur(s)
Hill, Nancy E. and Diana F. Tyson
Jaar
2009

Titel
Thema ouderbetrokkenheid: literatuurverkenning children’s zone
Auteur(s)
Lusse, M.E.A. & Rie, S. de la
Jaar
2011

Titel
Oud geleerd, jong gedaan. Investeren in ouders bevordert de onderwijskansen van jonge kinderen
Auteur(s)
Mesman, J.
Jaar
2010

Titel
Interculturele Competentie: Een vak apart
Auteur(s)
Shadid, W.
Jaar
2010

Titel
A Review of the Relationship between Parental Involvement and Secondary School Students' Academic Achievement
Auteur(s)
Shute, V. J., Hansen, E. G., Underwood, J. S., & Razzouk, R.
Jaar
2011

Titel
Ouderbetrokkenheid en verbeteren van leerprestaties. Literatuurstudie
Auteur(s)
Smit, F., Wester, M., & Kuijk, J. van
Jaar
2012

Titel
Early school-leaving in the Netherlands: The role of family resources, school composition and background characteristics in early school-leaving in lower secondary education
Auteur(s)
Traag, T. & Rolf K.W. van der Velden
Jaar
2011

Titel
Ouders als educatieve partner. Een handreiking voor scholen
Auteur(s)
Wit, Cees de
Jaar
2005

Blijf op de hoogte

Vandaag in je mailbox. Morgen toe te passen in de klas. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang praktische tips, actuele informatie en ideeën voor jouw dagelijkse onderwijspraktijk.