praktijk
vo

Goed toepassen van doeltaal als voertaal in Duitse les

Volgens het doeltaal-voertaalprincipe in het vreemdetalenonderwijs is het effectief om de taal die geleerd wordt (de doeltaal) tegelijkertijd als voertaal in de les te gebruiken. De leraar Duits spreekt in zijn les dan alleen maar Duits en zijn leerlingen ook. Maar hoe behaal je het beste resultaat?

Het invoeren van de doeltaal als voertaal betekent niet dat er in de les altijd Duits gesproken moet worden. Sterker nog, soms is het beter om dit niet te doen. Wanneer de leraar zeker wil zijn dat de leerlingen de stof begrijpen, is het goed de uitleg in het Nederlands te doen. Bijvoorbeeld bij het behandelen van grammatica of tekstbegrip.

Tips om de doeltaal goed in te zetten

  • Wees duidelijk tegenover de leerlingen, vertel hen in de eerste les in het Nederlands dat de voertaal voornamelijk Duits is. Vertel ook waarom dit zo is en wat je van hen verwacht.
  • Maak posters met veelgebruikte klassentaal en hang deze overal in het lokaal op. Veelgebruikte zinnen als ‘wat betekent dit woord?’, ‘ik begrijp het niet’, ‘kunt u mij helpen?’ en ‘mag ik naar de wc?’ kunnen de leerlingen dan altijd in het Duits zeggen.
  • Geklets tussen leerlingen aan het begin of einde van de les leent zich zeer goed voor het gebruik van doeltaal als voertaal.
  • Corrigeer niet te veel op fouten van de leerlingen als zij Duits spreken. Het gaat er vooral om dat ze in het Duits hun boodschap kunnen overbrengen. Herhaal liever in correct Duits nog een keer wat de leerling zei.
  • Wees creatief in het uitleggen van de betekenis van woorden. Vertalen is niet nodig. Niets is zo leuk als een leraar die alles uit de kast haalt om een woord uit te leggen door gebaren, tekeningen, omschrijvingen.
  • Besteed in de les aandacht aan het gebruik van strategieën om iets uit de drukken als je de woorden niet weet (bijvoorbeeld omschrijven, een ander woord gebruiken, etc.) en om de betekenis te raden als je het woord niet kent (bijvoorbeeld door naar de context te kijken).

Uitdagingen van doeltaal als voertaal

In de praktijk is het niet altijd gemakkelijk om consequent het doeltaal-voertaalprincipe vol te houden. Een aantal uitdagingen en mogelijke oplossingen:

  • Het begrip van de leerlingen schiet te kort. In het begin moeten de leerlingen wennen aan het gebruik van het Duits als voertaal. Als leraar kun je controleren of de leerlingen je begrepen hebben, door ze te vragen in hun eigen woorden in het Nederlands samen te vatten wat ze net hebben gezegd. Daarnaast is het natuurlijk belangrijk om langzaam en in eenvoudige taal te praten.
  • De leerlingen durven geen Duits te spreken in de les. Maak leerlingen duidelijk dat het niet erg is om fouten te maken. Juist de fouten zijn belangrijk voor het leerproces. Geef ze veel complimentjes (in het Duits!) wanneer ze een goede poging wagen. Creëer een veilige klassensfeer.
  • De situatie is te kunstmatig om steeds Duits te spreken in de klas. Wees consequent in het toepassen van het Duits, op de afgesproken momenten. Dat geldt zowel voor jezelf als leraar, als voor je leerlingen. Spreken de leerlingen Nederlands, terwijl ze het in ook in het Duits kunnen proberen, dan doe alsof je het niet verstaat, kijk je onnozel, vraag je ‘Wie bitte?’ en wijs je naar de posters aan de muur.
  • Ik heb een grote klas en ik kan geen spreekvaardigheid oefenen. Ook voor grote groepen bestaan geschikte werkvormen voor het oefenen van spreekvaardigheid. In bijvoorbeeld de werkvorm ‘binnenkring-buitenkring’ komen alle leerlingen aan het woord. De leerlingen vormen een binnenkring en een buitenkring. De leerlingen in de buitenkring stellen een vraag aan de leerling tegenover hen in de binnenkring. Deze antwoordt en alle leerlingen in de buitenkring schuiven een plaats op en het proces wordt herhaald.

Doeltaal als voertaal levert goede resultaten op

De meeste taalwetenschappers zijn het er wel over eens: om een vreemde taal te leren, helpt het om de doeltaal als voertaal in de les te gebruiken. Leraren Duits die deze theorie in de praktijk toepassen, voorzien leerlingen van genoeg begrijpelijke taal in het Duits en geven hen tegelijkertijd genoeg gelegenheid om Duits te spreken. Zo kunnen leerlingen het best Duits leren op school.

Doeltaal als voertaal nog niet vaak toegepast

Het doeltaal als voertaalprincipe wordt nog niet zo vaak toegepast, volgens een onderzoek uit 2010 van het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA). Zo blijkt dat de meeste leraren Duits in het voortgezet onderwijs slechts een kwart van de lestijd Duits spreken. Dit terwijl de meeste leerlingen juist aangeven meer Duits in de les te willen horen. Een groot deel van de leerlingen wil ook meer Duits in de les spreken. Daarom hebben het DIA en het Expertisecentrum Moderne Vreemde Talen samen met leraren Duits die al lang doeltaal als voertaal gebruiken, voorbeelden op video verzameld.Ze laten daarin zien hoe Duitse lessen eruit zien volgens het doeltaal als voertaalprincipe.

Kijk voor meer praktijkvoorbeelden naar onderstaande video’s:

Video’s onderbouw

Video’s bovenbouw

Meer informatie over doeltaal

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Vreemde talen

Auteur(s)
Westhoff, G.J.
Jaar
2008

Auteur(s)
Raymond Haamberg , Karin Hofman, Ellen Maaswinkel en Agnes Rodiger
Jaar
2007



Chantal Weststrate | 26 januari 2012

Mooi document en de filmpjes zijn ook heel motiverend. Ik ga ze gebruiken voor mijn vakdidactiek- colleges. Ook de links zijn handig omdat ze doeltaal-voertaal in een berder perspectief plaatsen! Merci!

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.