In de klas zijn kinderen constant bezig met leren. Leren rekenen, leren schrijven, leren lezen. Er zijn regels, formules en ezelsbruggetjes om de som goed te maken, een letter mooi te schrijven of een woord goed te lezen. En daar maken kinderen dankbaar gebruik van. Bij kinderfilosofie vallen alle regels weg en ontstaat er een open gesprek. Er is niks om op terug te vallen, behalve een gezond stel hersenen. Kinderen leren eigenlijk op een leuke en constructieve manier samen nadenken.

Vragen stellen
Filosofie in de klas komt tot uiting in een gespreksvorm; in duo’s, in groepjes of klassikaal. Voor een uitleg van een goede filosofieles, bekijk deze pagina.

Thema’s zoals liefde, geluk, tijd, dood en natuur worden behandeld in een open gesprek. De gesprekken mogen over van alles gaan. Over wat het leven is en of het de moeite waard is, hoe je moet leven, wat geluk is. Maar ook over pesten, stoer doen, afvallen, daklozen, broers en zussen, of opvoeding nodig is. Belangrijk is dat het onderwerpen betreffen, die kinderen de moeite waard vinden om te onderzoeken.

Antwoorden
De filosofieles is één van de weinige momenten op school waar niet gestreefd wordt naar ‘het juiste antwoord’, want die is er niet. Dat gegeven maakt het voor de kinderen ook makkelijker om vrij te denken, waardoor ze denkvaardigheden ontwikkelen en een eigen zienswijze tot uiting komt. Daarnaast versterkt het kind de vaardigheid om de eigen gedachten te structureren, om stellingen te beargumenteren en wordt er geleerd om denken bewust in te zetten als dat nodig is.

Veilige sfeer
Belangrijk bij een les filosofie is dat er een veilige omgeving wordt gecreëerd door de leerkracht, zodat de kinderen zich vrij voelen om te zeggen wat ze denken en te associëren. Als kinderen de kans krijgen om te filosoferen, houden ze later misschien ook meer vast aan hun eigen, originele denkbeelden. Vaak worden deze denkbeelden namelijk bijgestuurd als kinderen ouder worden. Zelf denken is dan minder vanzelfsprekend, een reproductieve denkgewoonte des te meer. Maar naast dat het belangrijk kan zijn voor kinderen om te filosoferen, is het ook gewoon heel leuk. U zult zien dat de leerlingen er dankbaar gebruik van maken om met elkaar van gedachten te kunnen wisselen; om samen een conceptuele ontdekkingsreis te maken. In deze lesbrief zijn een aantal suggesties te vinden over hoe je in verschillende klassen in het basisonderwijs een filosofieles kunt geven.