praktijk
po

Taalontwikkeling van NT2-leerlingen begint met klankonderwijs

Nieuwkomers die leerplichtig zijn maar nog geen Nederlands spreken, krijgen vaak eerst onderwijs in een aparte klas. Op basisschool Amstelwijs in Amstelveen is dat op Amsteltaal. Binnen een jaar maken ze leerlingen voldoende taalvaardig om over te kunnen stappen naar het reguliere onderwijs. Het leren onderscheiden van klanken is de basis om te leren lezen en schrijven in het Nederlands.

  • Embedcode

In een nieuwkomersklas zitten vluchtelingen, maar ook kinderen van expats en arbeidsmigranten. Alle kinderen zitten in leeftijdsgebonden stamgroepen. Daar start de dag en wordt er geknutseld en liedjes gezongen. Voor de taallessen zijn kinderen ingedeeld op basis van hun taalvaardigheid. Het kan dus gebeuren dat leerlingen tussen de 6 en 12 jaar in een groep zitten. Voor ieder kind maakt de leraar een Individueel Ontwikkelingsplan (IOP). Na een jaar in de nieuwkomersklas kunnen leerlingen zich voldoende redden om mee te komen op een gewone school. Amsteltaal geeft de school waar het kind naar uitstroomt een advies mee zodat de leraar hem verder kan helpen.  

Klanken leren als basis 

Het uitgangspunt voor de intensieve taallessen in de nieuwkomersklas is klankonderwijs. Dit is het fundament van leren lezen. Leerlingen die klanken niet goed kunnen onderscheiden, hebben een grotere kans op problemen met klank-letterkoppeling en het decoderen van woorden. Daarom gaat klankonderwijs vooraf aan het leren lezen. 

De focus ligt in het begin op auditieve discriminatie: het goed leren onderscheiden van klanken in het Nederlands. Pas als leerlingen die klanken goed kunnen onderscheiden en uitspreken, leren ze de klanken koppelen aan letters. Hiervoor gebruikt de school de methode ‘Veilig leren lezen’. 

Opnieuw beginnen met lezen en schrijven

Ook leerlingen die in hun eigen taal al kunnen lezen en schrijven beginnen met de lessen op instapniveau. Sommige klanken uit het Nederlands komen bijvoorbeeld in andere talen niet voor en moeten actief aangeleerd worden. Door te beginnen met klankonderwijs wordt de klank-tekenkoppeling in de Nederlands taal goed geautomatiseerd. Als leerlingen de klank-tekenkoppeling goed beheersen kunnen ze snel doorstromen naar een hoger AVI-niveau.

Praktische tips bij klankonderwijs

Heb je een leerling in de klas die niet het Nederlands als moedertaal heeft? Gebruik dan onderstaande tips om ze te helpen het Nederlands beter te beheersen.

Meerdere zintuigen

Gebruik meerdere zintuigen bij het leren van een klank. Laat leerlingen bijvoorbeeld ervaren wat ze voelen in hun mond bij het uitspreken van een klank. Daardoor slijt de klank sneller in. 

De mondstand

Laat leerlingen ondervinden wat de mondstand is bij een klank, bijvoorbeeld met een spiegel. Overdrijven helpt hierbij.

Liedjes en versjes

Gebruik liedjes en versjes om klanken aan te leren.

Klanken in woorden aanbieden

Bied een klank altijd in een woord aan. Bijvoorbeeld: ‘dit is de /a/ in man’. Je kunt gebruik maken van structureerwoorden uit een leesmethode.

Herkenbare klanken uit eigen taal

Vraag kinderen die in hun eigen taal al kunnen lezen een lijstje te maken met Nederlandse letters en letters in hun eigen taal. Laat ze erbij schrijven hoe je deze letters in hun eigen taal en in het Nederlands uitspreekt.

Verder lezen

Wil je je verder verdiepen in hoe je taalontwikkeling stimuleert bij leerlingen die Nederlands als tweede taal spreken? Lees dan een van onderstaande artikelen:

Thema

Leermiddelen

Onderwerpen

Lesmethoden


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.