praktijk
vo
mbo

Formatieve toetsing met spelvormen zorgt voor groter leereffect

De opleidingen verzorging en verpleegkunde van het Dulon College in Ede sluiten het vak verpleegtechnische handelingen af met toets-games. De mbo-leerlingen krijgen geen summatieve toets, maar een formatieve toets. Dit kan door het inzetten van een spelvorm, waarbij directe feedback van medeleerlingen en de leraar plaatsvindt. De leerlingen worden zich bewust van hun kennis of waar ze kennis missen.

  • Embedcode

Leerlingen krijgen direct feedback van medeleerlingen en van de leraar. Hiermee kunnen ze voor zichzelf leerdoelen opstellen. Bovendien nodigt deze vorm van het afsluiten van een vak uit tot het tonen van andere kwaliteiten die in de zorg belangrijk zijn: samenwerken, vertrouwen in elkaar en gebruik maken van elkaars kwaliteiten.

Carl Asham en Caroline Buddingh zijn beiden leraar verpleegkunde op het Dulon College. Zij noemen formatieve toetsing erg laagdrempelig. De leerlingen zien welke kennis zij bezitten en ervaren dat ze fouten mogen maken. Het geeft een duidelijk beeld van hun eigen leerproces. De leerlingen vergaren hun kennis vooraf en kunnen deze kennis direct toepassen tijdens de toets. Doordat ze in groepjes werken ervaren ze een bepaalde drive en ze zijn gemotiveerd om de toets te winnen.

De rol van de leraar bij formatieve toetsing

Om deze spelvorm als toets in te zetten, is het belangrijk dat het hele team dit idee draagt. Het vraagt creativiteit en veel voorbereidingstijd. De leraren moeten goed op de hoogte blijven en de toetsen aanpassen zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn. Doordat er geen klassikale les is, werkt de leraar meer als coach. De leraar is steeds in gesprek met de leerling, waardoor leerlingen zelf ontdekken waar zij kennis tekort komen en waar ze deze kennis kunnen halen. De leraar krijgt zo een goed beeld van de leerlingen en kan beter differentiëren.

Handige tips om spelvormen als toets in te zetten

  • Begin klein (één klas, één toets). Formatieve toetsing is ontzettend leuk, maar kost veel tijd om goed neer te zetten
  • Durf dingen uit te proberen
  • Ga in gesprek met je team, formatief onderwijs moet breed worden gedragen
  • Een toetsvorm hoeft niet duur te zijn, gebruik bestaande spelelementen
  • Maak gebruik van de creativiteit van de leerlingen

Voorbeeld formatieve toets: escape the classroom

De leerlingen verpleegkunde van het Dulon College krijgen in de video de formatieve toets in de vorm van een escape the classroom. Zo krijgen zij een model van een hart waarvan ze onderdelen moeten herkennen en benoemen. Hiervoor moeten zij het hart uit elkaar halen en daar is de nodige kennis voor nodig. Door met elkaar te discussiëren en te verbeteren, komen ze tot de oplossing.

Competitie-element heeft vooral positief effect

Door de spelvorm van formatieve toetsing in de vorm van een escape the classroom hebben de leerlingen minder snel in de gaten dat ze iets leren. De druk van de toets is weg, het is actief en een aangename manier van leren. Door het competitie-element raken de leerlingen gemotiveerd en bereiden ze zich goed voor. Hun kennis is immers direct zichtbaar voor klasgenoten. Over het algemeen werkt dit positief, maar het kan ook de prestatiedruk verhogen. Voor leerlingen met faalangst heeft dat een negatief effect.

Feedback op formatieve toetsing

Om deze nieuwe vorm van toetsing te toetsen, hanteert het Dulon College het feedback model van John Hattie en Helen Timperley:

  • Feed up: waar ga je naartoe? Wat moet je weten? Wat is je doel?
  • Feedback: waar sta je ten opzichte van het doel? Wat weet je er al van? In hoeverre kun je dit reproduceren en toepassen?
  • Feed forward: hoe kun je jezelf verbeteren? Hoe is het doel haalbaar, hoe kun je hiermee verder?
  • De leerling stelt nieuwe doelen op voor het eigen leerproces.

De feed up wordt schriftelijk gegeven en de algemene doelen staan opgenomen in een portfolio, waar de leerling persoonlijke doelen aan kan toevoegen. De feedback en feed forward wordt direct gegeven, omdat dit het meest effectief is. Hierdoor kan de leerling direct reageren.

Summatief toetsen blijft belangrijk

Het gebruik van formatieve toetsing betekent niet het einde van de summatieve toetsen. Om te bewijzen dat de leerling voldoet aan de doelen van de opleiding en de eindkwalificaties, moet er summatief getoetst worden. Met formatieve toetsing kan de leerling zich hier optimaal op voorbereiden. Door aan de leerdoelen te werken, beheerst de leerling uiteindelijk de nodige werkprocessen en competenties. Het aantal summatieve toetsmomenten kan wel worden teruggebracht.

Thema

Didactiek

Onderwerpen

Samenwerkend leren



Rob Schrijver | 21 maart 2019

Origineel en mooi toepasbaar in het mbo. Dat gaan we graag ook proberen!

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.