praktijk
po
vo
so

Lerarenstaking geeft inzicht in oorzaken van werkdruk

De werkdruk in het onderwijs is erg hoog. Met 22,1% is het onderwijs de sector met het hoogste percentage burn-outklachten. In deze video vertellen leraren tijdens de staking op 6 november welke factoren voor werkdruk zorgen en hoe ze hiermee omgaan. Ook vind je in het artikel 12 tips waarmee je werkdruk kunt verlagen.

  • Embedcode

Van leraren wordt verwacht dat ze een duizendpoot zijn, waardoor er weinig tijd overblijft voor het voorbereiden van lessen. Tijdens de staking geven leraren aan dat ze de hoeveelheid aan taken als werkdruk ervaren. Net als Passend onderwijs. Er is een groeiend aantal leerlingen dat extra begeleiding nodig heeft, maar de klassen zijn te groot om onderwijs op maat te kunnen bieden. Ook het lerarentekort en de overladenheid van het programma worden genoemd als oorzaken van werkdruk.

Martijn Balm, leraar voortgezet onderwijs: ‘Ik merk dat ik tegen veel grenzen aanloop. Het lokaal is te klein, er zijn te grote groepen, te veel verschillende leerplannen en zorgplannen. Er is onvoldoende tijd om alles uit je lessen te halen. Daarom stop ik buiten mijn werktijden om nog veel extra tijd in het voorbereiden van lessen en zorgplannen. Als leraar moet je altijd ‘aan staan’ en na een hele dag lesgeven, heb ik eigenlijk te weinig energie voor al die andere taken. En dat geeft werkdruk.’ 

Brechje Brand, leraar speciaal onderwijs: ‘Ik werk in het speciaal onderwijs met kinderen die langdurend ziek zijn. Onze leerlingen hebben veel veiligheid en rust nodig, maar door het lerarentekort kunnen wij ze dit helaas niet meer bieden. Dat gaat mij aan het hart en geeft mij werkdruk.’

Hoe kun je zelf werkdruk te lijf gaan?

Met de volgende tips kun je zelf, binnen je eigen mogelijkheden, de werkdruk verminderen. 

1. Durf te schrappen in taken en activiteiten

Leer ‘nee’ zeggen tegen leuke activiteiten die niets met onderwijs te maken hebben. Of schrap activiteiten die de maatschappij of de overheid op het bordje van de school leggen, zoals voorlichting over drugs, obesitas of omgaan met geld. 

2. Kijk kritisch naar je lesprogramma

Niet alle lessen en oefeningen zijn altijd even waardevol. Denk bijvoorbeeld aan de vele werkboekjes en overvolle lesmethoden. Houd de leerlijnen voor ogen en schrap in overleg met je collega’s alle overbodige lessen en oefeningen. Hiermee creëer je ruimte in het rooster.

3. Neem voldoende pauze

Lunch niet achter je bureau maar samen met je collega’s. Ga lekker naar buiten voor wat beweging en frisse lucht. Ook vergaderingen of werkbesprekingen kunnen prima wandelend plaatsvinden.

4. Doe geen twee dingen tegelijk

Het werkgeheugen in ons brein kan slechts één element tegelijkertijd verwerken. Multitasken kost meer energie, je vergeet meer en je doet twee keer langer over een taak. Iets met 100% aandacht doen geeft rust en voldoening. 

5. Bespreek je werkdruk met anderen

Analyseer waar jouw werkdruk vandaan komt en bespreek dit met je leidinggevende en collega’s. Zet werkdruk regelmatig op de agenda en overleg met het gehele team hoe jullie nog efficiënter kunnen werken. 

6. Zorg voor een goede balans tussen werk en privé

Veel leraren zullen zeggen dat het onmogelijk is, maar neem je werk niet mee naar huis. Dat zorgt voor een duidelijke scheiding tussen werk en privé. Gebruik een timer om op tijd met je werk te stoppen en plan daarnaast voldoende tijd in voor ontspanning.

7. Maak een to-do-list

Maak een korte lijst met taken die belangrijk zijn voor die dag of week. Focus je op die taken. Hiermee voorkom je uitstelgedrag of dat je afgeleid wordt door de waan van de dag. Daarnaast geeft het afvinken van taken voldoening. 

8. Besteed niet te veel tijd online

Internet en sociale media zijn enorme tijdverslinders. Even een mailtje naar ouders, op zoek naar een leuk lesidee op Pinterest of een mooi plaatje voor een werkblad. Voor je het weet ben je een half uur verder. Stel vooraf grenzen aan tijd en voorkom dat je je verliest in eindeloos surfen. 

9. Maak gebruik van elkaars passies en talenten

Vergroot je werkplezier door je te richten op activiteiten die je energie leveren. Vaak zijn dit activiteiten waar je een passie of talent voor hebt. Energiegevers zijn een goede buffer tegen energievreters. Aandacht voor het vergroten van werkplezier is daarom een goede manier om werkdruk te verlagen.

10. Maak van je mailbox geen prioriteitenlijst

Overweeg om de meldingen op je telefoon uit te zetten, open je mailbox pas na drie uur en beantwoord e-mails alleen nog maar tijdens werkuren. Maak hier afspraken over met je team en communiceer deze naar ouders zodat hun verwachtingen helder blijven. 

11. Verminder het aantal vergaderingen

Kijk kritisch naar de hoeveelheid vergaderingen, naar de duur van de vergaderingen en naar de aanwezigen. Zo kan er veel tijd worden bespaard. Kijk ook naar de inhoud van de vergaderingen. Moeten notulen bijvoorbeeld besproken worden? En is een rondvraag echt nodig? Door hier kritisch naar te kijken ga je efficiënter met je tijd om. 

12. Houd de administratieve rompslomp eens goed onder de loep

Vraag jezelf af of alle handelings- en groepsplannen nodig zijn. Moet je eigenlijk alle toetsen afnemen? En hoe zinvol is het nakijken van alle schriften? In de brochure Ruimte in regels lees je wat de wet echt zegt over administratie en verantwoording in het primair onderwijs.

Meer weten over werkdruk in het onderwijs?

Onderwerpen

Werkdruk



Rosan | 10 december 2019

Denk ook kritisch mee over het werkverdelingsplan. Met dit plan hebben teams veel meer zeggenschap gekregen.


Roelof | 14 november 2019

Aan het eind van het artikel wordt een aantal onderzoeken genoemd. Interessant is ook het onderzoek over regeldruk in het primair onderwijs, uitgevoerd door Regioplan in september 2016. Hieruit is de brochure "ruimte in regels" voortgekomen, die naar alle basisscholen is verzonden en te vinden is op de website van het ministerie. Het blijkt dat scholen en besturen zelf veel procedures en administratieregels opstellen. Als nut en noodzaak niet worden herkend, worden deze als werkdruk ervaren. In de brochure staan veel voorbeelden van procedures die wettelijk niet verplicht zijn. Het is goed om de administratieve last eens tegen het licht te houden en te zoeken naar de essentie.
En als de schoolleiding dit niet oppakt, zijn de leerkrachten aan zet!


Geert | 14 november 2019

Hoe kun je zelf de werkdruk te lijf gaan is de titel van dit stuk. Helaas kun je zelf niet het aantal vergadering verminderen, het merendeel legt de school je op. De administratieve rompslomp, ook zoiets. Dit moet van de overheid/inspectie/bestuur/directie/teamleiders. Hier heeft een docent weinig op in te brengen. En maak gebruik van elkaars passie en talenten... Was het maar zo gemakkelijk. Ook vanwege de tijdsdruk kom je hier niet of nauwelijks aan toe. Taken en activiteiten zijn niet 1 op 1 te vergeven aan docenten die het leuk vinden om dat te doen. De helft van de keren krijg je het niet mee of je zit in het foute team of sectie.

Er staan zeker vele goede tips bij, met name tip 1,2,7 en 10 is voor iedereen meteen toe te passen.

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.