Angst- en dwangstoornissen

lerarenredactie | bijgewerkt op 11 december 2017

Ieder kind is wel eens angstig, bijvoorbeeld voor een spreekbeurt. Maar bij ruim 5 op de 100 kinderen neemt de angst zulke extreme vormen aan dat dit het leven van een kind gaat beheersen en zijn ontwikkeling belemmert. Wanneer dit onopgemerkt blijft of er te weinig mee gebeurt, kan die extreme angst uitgroeien tot een persoonlijkheidsstoornis.

Wat zijn de oorzaken?

Er is niet één oorzaak aan te wijzen waardoor een stoornis zich ontwikkelt. Zowel aanleg als ingrijpende gebeurtenissen die het kind heeft meegemaakt spelen een rol. Ook is het belangrijk hoe ouders met de angstige gevoelens van hun kind omgaan; ouders zijn niet de oorzaak van een angststoornis maar ze kunnen deze wel onbedoeld in stand houden.

Welke soorten angsten zijn er?

Schoolfobie
Angst om naar school te gaan, te herkennen aan schoolweigering en panisch of agressief gedrag.

Separatieangst
Angst om van een belangrijk persoon gescheiden te worden, te herkennen aan moeite om ’s ochtends naar school te gaan, vooral na het weekend of na de vakantie.

Sociale fobie
Angst om iets met anderen te ondernemen of om iets aan anderen te vertellen, geen aandacht op zichzelf willen vestigen.

Posttraumatische stressstoornis
Heftige angstgevoelens na een traumatische gebeurtenis, zoals het overlijden van een bekende, te herkennen aan het moeite hebben met het uiten van gevoelens en het in paniek raken bij gevoelige situaties.

Paniekstoornis
Plotselinge paniekaanvallen, te herkennen aan angst voor bepaalde ruimtes en voor niet direct herkenbare situaties.

Gegeneraliseerde angststoornis
Neiging om veel te piekeren, te herkennen aan het hebben van ‘piekergedachten’ tijdens het spelen, als er gewerkt wordt of het in bed liggen.

Dwangstoornissen
Direct gerelateerd aan angststoornissen, met soms een overlap, zijn de dwangstoornissen. Van een dwangstoornis spreken we wanneer er een duidelijk lijden te signaleren valt en er dagelijks minimaal een uur verspild wordt aan de dwang.

Obsessief-compulsieve stoornis
Gevoelde noodzaak om bepaalde handelingen steeds op dezelfde manier uit te voeren, te herkennen aan bijvoorbeeld het zeer frequent handenwassen of aan de dwang om dingen te doen of aan te raken.

Wat zijn de gevolgen voor het kind?

Het gevaar bestaat dat het kind voor steeds meer dingen angstig wordt waardoor het zich gaat terugtrekken uit (sociale) situaties met als mogelijk gevolg dat het kind depressief wordt. Daarom is het belangrijk dat er serieus gewerkt wordt aan de angsten van de kinderen. Ouders doen er goed aan de leerkracht te betrekken in dit proces.

Wanneer er niet op de angsten wordt gereageerd bestaat de kans dat de angst zich op den duur ontwikkelt tot een serieuze persoonlijkheidsstoornis.

Tips voor de leerkracht

  • erken en accepteer de angst bij de leerling
  • erken ook eventueel de angst van de ouders
  • zorg voor een veilige sfeer in de klas
  • neem de leerling serieus in zijn angst
  • geef positieve bevestiging en creëer succeservaringen
  • help de leerling zijn weerbaarheid te vergroten

Links

ADF-stichting
Landelijke vereniging die zich inzet voor mensen met angst- en dwangklachten
Bibbers
Site van de ADF-stichting voor kinderen
Angst bij tieners
Site van de ADF-stichting voor tieners

bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.