Kwalitatief toetsen doe je zo
Toetsen zijn een handig hulpmiddel om te testen of leerlingen de leerstof voldoende beheersen. Een voorwaarde is dat de kwaliteit van de toets zelf ook op orde is. Aan welke kwaliteitseisen voldoet een goede toets? En waar houd je rekening mee als je de toets beoordeelt?
Toetsen die kwalitatief goed in elkaar zitten, maken inzichtelijk waar leerlingen staan in hun leerproces. Om uit te vinden aan welke kwaliteitscriteria een effectieve toets moet voldoen, bestudeerden onderzoekers van de Universiteit Twente en Cito wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur uit alle onderwijssectoren, van primair tot en met hoger onderwijs. Dit zijn de resultaten.
Stel het toetsdoel vast
De kwaliteit van een toets hangt af van het toetsdoel. Stel daarom voordat je een toets ontwikkelt het toetsdoel vast. Maak je de toets omdat je leerlingen een beoordeling wilt kunnen geven? Dan kies je waarschijnlijk voor een summatieve toets. In dat geval zijn kwaliteitscriteria als ‘validiteit’ (meet de toets wat hij moet meten?), ‘normering’ en ‘cesuur’ (wanneer scoort de leerling voldoende of onvoldoende?) essentieel. Deze helpen je om de leerling een eindbeoordeling te geven.
Je kunt ook formatief handelen inzetten om te meten waar leerlingen staan in hun leerproces. Dan is het doel inzicht krijgen in de volgende stap van het didactisch leerproces. Je geeft leerlingen feedback en stemt je onderwijs af op het resultaat van de toets.
Beoordeel de toets objectief
Tijdens de beoordelingsfase neem je de toets af, beoordeel je het resultaat en koppel je deze terug. In deze fase zijn betrouwbaarheid van de toets en de objectiviteit van jou als leraar belangrijk.
Betrouwbaarheid betekent in dit geval dat de resultaten op een toets nauwkeurig en consistent zijn. Er zijn verschillende manieren om die betrouwbaarheid te borgen. Het belangrijkste hierbij is dat je als leraar objectief bent en je leerlingen objectief beoordeelt. Dit doe je bijvoorbeeld door tijdens het nakijken gebruik te maken van een correctievoorschrift. Ook een collega vragen om een aantal toetsen na te kijken en vervolgens samen controleren of jullie op hetzelfde cijfer uitkomen, is een goede manier om je betrouwbaarheid en objectiviteit te testen.
Als leraar kwalitatief goede toetsen maken
Het onderzoek Kwaliteit van toetsen levert een aantal aangrijpingspunten op om rekening mee te houden bij het maken, afnemen en beoordelen van toetsen.
Deze zijn uitgewerkt in de brochure Kwaliteit van toetsen binnen handbereik. Welke kwaliteitsaspecten zijn van belang bij een goede toets? De brochure geeft een samenvatting van wat de wetenschap ons leert over de kwaliteit van toetsen en wat dat betekent voor de praktijk van de leraar.
Wees transparant richting de leerlingen
Als het om toetsen gaat, is het ook voor leerlingen belangrijk om te weten waar ze aan toe zijn. Stel ze daarom op de hoogte van de inhoud, vorm en het moment van de toets. En geef ze ook informatie over de manier waarop je de toets beoordeelt. Zo krijgt iedereen de kans zich goed op de toets voor te bereiden.
Meer weten?
- Om leraren te ondersteunen bij het ontwerpen, afnemen en beoordelen van toetsen, heeft het RCEC het hulpmiddel Eerste Hulp Bij Toetsen (pdf) voor leraren in het voortgezet onderwijs ontwikkeld. Dit document behandelt belangrijke aspecten over toetskwaliteit.
- Hoe zet je AI in bij het ontwerpen en beoordelen van toetsen? Kennisnet ontwikkelde de handreiking AI in het onderwijs.
- Kun je AI als hulpmiddel gebruiken bij het nakijken van centrale examens? Lees wat Wouter Jansen van Cito hierover zegt.
- Dit zijn de voor- en nadelen van digitaal toetsen.
- Formatief toetsen met spel zorgt voor een groter leereffect.
