Herken en erken hooggevoelige leerlingen

lerarenredactie | bijgewerkt op 06 juni 2019

Hooggevoelige mensen hebben een gevoelig zenuwstelsel. Zij ervaren zintuiglijke indrukken daardoor intenser. Ze merken veel uit de omgeving op en raken sneller overweldigd door emoties of grote hoeveelheden informatie. Daardoor hebben ze soms moeite zich te concentreren of zijn ze sneller vermoeid. Hooggevoeligheid komt bij 15 tot 20% van de mensen voor. In elke klas zitten dus wel een paar hooggevoelige leerlingen. Bianca Colbers, leraar Frans op SG Ursula in Leudal, vertelt in deze video hoe je om kunt gaan met hooggevoelige leerlingen.

Colbers is naast leraar Frans op SG Ursula ook expert hooggevoeligheid. Colbers: ’Hooggevoelige mensen voelen sferen, situaties en emoties goed aan, maar weten dit niet altijd goed te plaatsen. Ze zijn daardoor sneller uit balans dan niet-hooggevoelige personen. Het is geen ziekte, maar een karaktereigenschap. Een gave als het ware, waar je wel mee moet leren omgaan. Want het kan je kracht zijn om alles op te merken, maar ook je valkuil.’

Kenmerken hooggevoelige leerlingen

Om hooggevoelige leerlingen te herkennen, moet je alle kenmerken leren kennen. Hooggevoelige leerlingen:

  • nemen gedetailleerder, subtieler en intenser waar
  • zijn erg gevoelig voor prikkels van buitenaf
  • hebben meer moeite en meer tijd nodig om indrukken te verwerken
  • hebben een diep en rijk innerlijk leven; dromen, fantaseren en overwegen veel
  • ervaren eigen emoties en de emoties van anderen intenser
  • hebben moeite met planning en het verkrijgen van structuur
  • kunnen verlegen overkomen maar zijn dat veelal niet
  • zijn vaak plichtsgetrouw en perfectionistisch
  • hebben relatief meer en sneller last van stress, spanning en fysieke klachten, zoals hoofdpijn, allergieën, maag/darmklachten, chronische vermoeidheid etcetera.

Meer informatie over de kenmerken van hooggevoeligheid vind je op  www.hooggevoelig.nl

Tips voor het begeleiden van hooggevoelige leerlingen

Het herkennen en erkennen van hooggevoelige leerlingen is een belangrijk onderdeel van lesgeven. Maar hoe begeleid je vervolgens deze leerlingen?

  • Veiligheid en structuur zijn essentieel voor hooggevoelige leerlingen. Wees voorspelbaar en kondig veranderingen tijdig aan. Stel geen onverwachte vragen en geef geen onverwachte toetsen.
  • Hooggevoelige leerlingen hebben behoefte om zaken in hun eigen tempo te verwerken. Probeer hier rekening mee te houden en bied een goede balans tussen stimuleren en forceren.
  • Kinderen uiten hun gevoelens vaak via gedrag. Aan het gedrag kun je dan zien hoe het met het kind gaat. Durf verder te kijken dan het lastige gedrag, dan zie je wat de werkelijke behoefte is van de leerling.
  • Wees congruent. Een hooggevoelige leerling raakt in de war wanneer denken, voelen en spreken niet overeen lijken te komen.
  • Erken een hooggevoelige leerling zoals hij is. Ga in gesprek met de leerling, zodat hij zich gezien en gehoord voelt. Dit helpt de leerling ook bij het ordenen van prikkels.
  • Door een gebrek aan kennis is er nog veel onbegrip voor hooggevoeligheid. Investeer in teamscholing of organiseer een informatieve ouderavond.
  • Hooggevoelige leerlingen proberen te vermijden dat ze overprikkeld raken door zich terug te trekken. Een leraar kan hier rekening mee houden door een ruimte te creëren waar stilte en de mogelijkheid om vragen over te slaan mogelijk is (Finney, 2013).
  • Doordat hooggevoelige leerlingen zich sneller terugtrekken, wordt hooggevoeligheid vaak geassocieerd met verlegen of timide gedrag. Hooggevoelige kinderen kunnen echter ook heel extravert of druk zijn. Het is belangrijk dat hooggevoeligheid niet verward wordt met ADHD of vormen van autisme.

Meer weten over hooggevoeligheid?

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.