praktijk
po

Meten en meetkunde: zo maak je abstracte rekenbegrippen concreet

Abstracte rekenbegrippen kunnen lastig zijn voor leerlingen, bijvoorbeeld oppervlaktes, inhoudsmaten, gewichten en tijd. Als je deze leerstof alleen vanuit het boek aanbiedt, kunnen leerlingen er soms lastig een voorstelling van maken. Je helpt leerlingen als ze met praktische opdrachten aan de slag gaan. Dan ontdekken ze de diepere betekenis van rekenen. Lees en bekijk acht werkvormen waarmee je begrippen uit het domein meten en meetkunde op een actieve manier inzichtelijk maakt voor leerlingen van groep 1 tot en met 8.

  • Embedcode

Meten en meetkunde komen we vaak in alledaagse situaties tegen. Als je rekenbegrippen vanuit een levensechte context aanbiedt, onthouden leerlingen deze abstracte begrippen vaak beter. Ook door handelend praktische meetproblemen op te lossen, krijgen leerlingen een beter begrip. In de onderstaande video’s zie je hoe je met verschillende materialen uit het dagelijks leven leerlingen actief kunt laten werken en leren. De volgende domeinen komen aan bod:

  • oppervlakte meten
  • navigeren en lokaliseren
  • ruimtelijke oriëntatie met bouwopdrachten 
  • gewicht en inhoud
  • grafieken en tabellen
  • weerstation
  • tijd
  • geld

Oppervlakte meten

Bianca van Eck, leraar groep 6, merkt dat veel leerlingen de begrippen oppervlakte en omtrek door elkaar halen. De methode gaat volgens van Eck te snel over naar het gebruiken van formules. Daarom kiest Van Eck ervoor om eerst met de leerlingen praktische meetopdrachten te doen waarbij ze ervaren wat 1m2 is. Zo krijgen ze een duidelijker beeld bij de verschillende begrippen. In de les in de bovenstaande video maken leerlingen van een krant één vierkante meter. Hiermee meten ze verschillende oppervlaktes, zoals de oppervlakte van een klaslokaal of de gang. Gaandeweg de opdrachten ontdekken de leerlingen dat ze met formules sneller tot de oplossing kunnen komen.

Navigeren en lokaliseren

Volgens Ellen Emonds, leraar groep 8 op basisschool De Bonckert in Boxmeer, is navigeren en lokaliseren vaak een onderbelicht thema binnen meetkunde. Jammer, want het is een nuttige vaardigheid voor de rest van je leven. Daarom heeft zij met het team besloten om hier extra aandacht aan te besteden. Bekijk onderstaande video voor inspiratie: een plattegrond maken om een schat te zoeken, een wandelroute uitzetten in het dorp of een reis uitstippelen over de wereld. Oudere leerlingen leren omgaan met een globe, de atlas en Google Maps.

  • Embedcode

Ruimtelijke oriëntatie met bouwopdrachten

Met bouwopdrachten ontwikkelen leerlingen meer ruimtelijk inzicht en begrijpen ze constructies beter. In de onderstaande video zie je dat leerlingen in de onderbouw van basisschool De Bockert met blokken bouwen en hun bouwwerk natekenen. Zo kunnen ze het een volgende keer op dezelfde manier nabouwen. In de hogere klassen gaan leerlingen aan de slag met andere materialen en moeilijke constructies, zoals een brug van stokjes maken zonder lijm te gebruiken. Bekijk de onderstaande video.

  • Embedcode

Aan de slag met gewicht en inhoud

Volgens Ellen Emonds kunnen leerlingen zich vaak geen voorstelling maken van hoe groot iets is en hoeveel er in past. Daarom besteedt zij in haar lessen veel aandacht aan het ontwikkelen van inzicht in inhoudsmaten. In de onderstaande video zie je hoe ze dit doet door leerlingen antwoorden te laten vinden op onderzoeksvragen zoals: Hoeveel liter past er in een bad? Hoeveel water gebruik je op een dag? Weegt 1 liter melk net zoveel als 1 liter veren? Door leerlingen echt te laten ervaren wat 1 l, 10 dl of 1 ml is, creëer je een dieper begrip en voorkom je misconcepten.

  • Embedcode

Grafieken en tabellen zelf maken

Het is belangrijk dat leerlingen al op de basisschool inzicht krijgen in grafieken en tabellen. Dat hebben ze in het voortgezet onderwijs nodig bij allerlei vakken. Behalve het leren aflezen van tabellen en grafieken, is het ook belangrijk om ze zelf te maken. Dat kun je doen door leerlingen zelf onderzoek te laten doen. Groepjes leerlingen voeren eerst onderzoek uit in de school naar een zelfgekozen onderzoeksvraag en verwerken vervolgens hun gegevens in een grafiek of tabel. In de onderstaande video zie je dat leerlingen onderzoek doen naar de afkomst van ouders en naar verschillende gezinsvormen op hun basisschool. Uiteindelijk presenteren ze hun onderzoeksgegevens met een grafiek, tabel of diagram op een digitaal schoolbord.

  • Embedcode

Weerstation: wekelijks meten en presenteren

Leraar Marieke Kellendonk werkt met groep 7 aan een weerstation. De leerlingen verzamelen het hele jaar door gegevens vanuit het weerstation en krijgen hierdoor meer begrip van de getallen. In de onderstaande video zie je hoe groepjes leerlingen gedurende een week steeds de waarden van temperatuur, neerslag, luchtdruk, windsnelheid en windrichting noteren. Ze nemen de gegevens op in tabellen en verwerken ze in grafieken. Elke laatste schooldag van de maand bekijken de leerlingen de grafieken op het digibord en bespreken ze bijzondere zaken.

  • Embedcode

Stapsgewijs leren klokkijken

Volgens Petra de Luij is klokkijken voor veel leerlingen in groep 3 lastig, omdat de klok een combinatie is van twee wijzers die op een ingewikkelde manier met elkaar samenhangen. Veel leerlingen halen de wijzers door elkaar of begrijpen niet waar ze voor staan. Door eerst alleen de kleine wijzer te introduceren, kunnen veel problemen voorkomen of verholpen worden, aldus de Luij. Pas als de leerlingen de kleine wijzer voldoende begrijpen, introduceert zij de grote wijzer in haar klas. In de onderstaande video zie je hoe de Luij de kleine wijzer introduceert met een verhaal over koksmaatje Joris die op tijd het eten klaar moet maken. Kinderen bedenken samen oplossingen voor het probleem van Joris en worden spelenderwijs aan het denken gezet over klokkijken.

  • Embedcode

Rekenen met geld

‘Geld is een heel handig hulpmiddel bij het rekenen, omdat geld veel betekenis heeft bij kinderen’, aldus rekenadviseur Cathe Notten. Werken met geld sluit dus goed aan bij hun belevingswereld en is een mooi middel om inzicht te verkrijgen in de structuur van getallen. Kinderen ervaren bijvoorbeeld dat een briefje van tien net zoveel is als tien losse euro’s. 

In de onderstaande video gaan de leerlingen op verschillende manieren aan de slag met geld. De leraar behandelt sommen waarbij bepaalde zaken gekocht moeten worden. Ook gaan leerlingen aan de slag met spellen waarbij zij moeten rekenen met geld.

  • Embedcode

Meer weten over meten en meetkunde in het basisonderwijs?

Op leraar24.nl staan verschillende artikelen over meten en meetkunde.

Wil je tips en inspiratie voor het geven van actieve rekenlessen voor meten en meetkunde? Bekijk dan:

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Rekenen & wiskunde


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.