praktijk

po vo so

Curriculum aanpassen? Zo pak je het aan

De redactie bijgewerkt op 16 maart 2026

De nieuwe kerndoelen vragen om een aanpassing van het curriculum. Als school heb je daarin veel vrijheid, maar er zijn ook dingen waar je op moet letten. Een curriculumontwikkelaar van SLO en een leraar geven tips. 

Steeds meer scholen houden zich bezig met het aanpassen van hun curriculum. Daarom richtte SLO samen met Schoolleiders voor de Toekomst een leernetwerk op voor het delen van kennis en ervaringen. “Deze scholen zijn allemaal op zoek naar nieuwe manieren om hun onderwijs vorm te geven”, zegt Geesje van Slochteren, curriculumontwikkelaar bij SLO. 

“Elke school kent zijn eigen curriculumvraagstukken. In het leernetwerk zitten bijvoorbeeld scholen die de regie meer bij de leerlingen willen leggen, of scholen die meer vakoverstijgend willen werken aan de basisvaardigheden. Ook als hun visies van elkaar verschillen, lopen scholen vaak tegen dezelfde vraagstukken aan. Dan is het fijn om met gelijkgestemden te kunnen sparren.”

Samenwerking leraren en schoolleiding

Volgens Van Slochteren is het belangrijk dat bij een curriculumontwikkeling leraren en de schoolleiding samenwerken. “Niet alleen vanwege de tijd en ruimte die je nodig hebt, maar ook om met elkaar de schoolvisie te bepalen, het nieuwe onderwijsprogramma op die visie te laten aansluiten en ervoor te zorgen dat het programma schoolbreed gedragen wordt.” 

De actualiseerde kerndoelen vragen van scholen om hun curriculum hierop aan te passen. De vernieuwde kerndoelen worden de komende jaren wettelijk hierzien in het primair onderwijs, het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs. In het voortgezet onderwijs gaat het om de kerndoelen van de onderbouw en in de bovenbouw om de eindtermen voor de examens.

Minder lesuren, meer ontwikkeltijd

Het Citadel College in Nijmegen is een van de scholen die deel uitmaakt van het SLO-leernetwerk, dat inmiddels is afgerond. Vijf jaar geleden had de school behoefte aan een schooleigen leerlijn waarin meer maatwerk geleverd kon worden. Een groep leraren ging hiermee aan de slag en ontwierp het Lumen-concept. Dat is een concept waarbij leerlingen die voor deze richting kiezen, hun eigen leervragen formuleren. Leerlingen gaan in hun eigen tempo en op hun eigen niveau door de leerstof heen, en kiezen zelf hoe ze aantonen dat ze de stof beheersen. “Dat kan via een toets, maar bijvoorbeeld ook met een portfolio, presentatie, verslag of practicum”, zegt biologiedocent Mark Stoop.

Om deze schooleigen leerlijn te kunnen ontwikkelen, werden Stoop en zijn collega’s door de schoolleiding voor de ontwikkeluren vrijgeroosterd. Stoop: “Zo’n voortraject kost tijd. En een nieuw curriculum is een proces dat je over meerdere jaren moet uitsmeren.”

Wetenschappelijke onderbouwing

In de Lumen-leerlijn van het Citadel College bleek wetenschappelijk onderzoek een belangrijke onderlegger, vertelt Stoop. Het gaf zijn collega’s houvast én het creëerde binnen de school meer draagvlak voor de Lumen-leerlijn. “In eerste instantie gingen we vooral uit van ervaring, maar op een gegeven moment misten we een wetenschappelijke onderbouwing. Daar heeft SLO ons bij geholpen. Ook Kennisrotonde is een goede bron.”

Keuzes maken

De Lumen-leerlijn bestaat inmiddels een paar jaar en Stoop is trots op wat hij met zijn collega’s bereikt heeft. Al is het geen weg zonder hobbels. “Bij tegenslagen is het verleidelijk terug te grijpen op de oude manier van lesgeven. Daarom is het fijn een visie en wetenschappelijke onderbouwing te hebben. Die helpen je te onderzoeken wat je kunt aanpassen om iets wel te laten werken. Soms zet je twee stappen vooruit en een stap terug. Dat geeft niet, zolang je maar met elkaar reflecteert op wat je doet en waarom.” 

De samenwerking met zijn collega’s noemt Stoop constructief. “We overleggen vaker vakoverstijgend. Als leerlingen bij mij een verslag maken voor biologie, overleg ik met de docent Nederlands hoe we dat aan schrijfvaardigheid kunnen koppelen. Ik vind het mooi om te zien hoe dit nieuwe curriculum steeds meer in ons onderwijs verankerd raakt.”

Drie nieuwe vakken

Op het Hyperion Lyceum in Amsterdam hebben leraren drie nieuwe vakken ontworpen: Grote Denkers, Logica en Argumentatieleer en Lifestyle Informatics. In onderstaande video vertellen de leraren hoe ze dit hebben aangepakt en welke doelen ze nastreven.

• Deze video kan worden embed
  Embedcode<iframe width="440" height="270" src="https://www.leraar24.nl/api/video/217969596/embedded/de-leraar-als-ontwerper-op-het-hyperion/" frameborder="0" allowscreen></iframe>

Meer weten?

• Aan de slag met curriculumontwikkeling? SLO deelt informatie, inspiratie en activiteiten.
• De komende jaren verandert het landelijk curriculum. SLO maakt inzichtelijk welke verandering je wanneer kunt verwachten.
• Lees hoe je wetenschappelijk onderzoek vertaalt naar de lespraktijk.
• Wat kunnen we in Nederland leren van curriculumontwikkeling in het buitenland?