Dyscalculie: een overzicht

lerarenredactie | bijgewerkt op 08 december 2017

Sinds een aantal jaar kunnen leerlingen de diagnose dyscalculie krijgen. Er is echter nog veel onduidelijkheid rond dyscalculie. Wat is het precies, hoe herken je het, hoe vaak komt het voor, hoe ga je er mee om?

Definitie dyscalculie

Bij dyscalculie gaat het om hardnekkige problemen met rekenen/wiskunde die ook na gedegen onderwijs niet verdwijnen. Kenmerkend is een groot verschil tussen rekenprestaties en prestaties op andere leergebieden. De leerling presteert bij rekenen veel minder dan gezien zijn intelligentie verwacht mag worden. Een lage intelligentie zal ook tot problemen bij het rekenen leiden, maar dit noemen we geen dyscalculie.

Signaleren

Leraren spelen een belangrijke rol bij het signaleren van rekenproblemen. Mogelijke signalen voor dyscalculie zijn: telfouten, cijferomwisseling, omdraaien bij aftrekken met overschrijding, leen- en onthoudfouten, fouten bij sommen met een 0 erin.

In het Studio24-gesprek geeft hoogleraar Hans van Luit een aantal tips voor leraren hoe om te gaan met dyscalculie.

Oorzaken

Maar er kunnen heel andere oorzaken voor rekenproblemen zijn: onvoldoende getalbegrip, telvaardigheid, kennis van rekenhandelingen, geautomatiseerde voorkennis, leesvaardigheid, of een probleem niet in rekenhandelingen kunnen vertalen, te weinig algemene probleemoplossende vaardigheden en geheugencapaciteit, maar ook sociaal-emotionele problematiek zoals faalangst.

schoolklasIn Nederland wordt gesproken over een percentage van 2 tot 3% leerlingen met dyscalculie. De oorzaak is niet echt bekend. Wel blijkt er een zekere samenhang te zijn tussen dyscalculie en andere leerstoornissen. Dyscalculie gaat soms samen met dyslexie en met ADHD. Een belangrijk verschil met dyslexie is dat rekenstoornissen zelden alleen voorkomen en dat er zeer uiteenlopende problemen aan ten grondslag kunnen liggen.

Remedial teaching

Als de leraar problemen met rekenen/wiskunde signaleert, kan de remedial teacher beoordelen of didactisch onderzoek nodig is door een orthopedagoog of een gespecialiseerd psycholoog. Leidt de geadviseerde begeleiding/aanpak daarna niet tot vermindering van de problemen, dan moet verder onderzoek volgen. Dit kan uiteindelijk tot een dyscalculieverklaring leiden. Alleen gecertificeerde orthopedagogen of GZ-psychologen kunnen deze afgeven. De verklaring bevat een beschrijving van de stoornis, de onderwijs- en de begeleidingsbehoefte van de leerling, de specifieke aanpak van het probleem (in- en extern) en benodigde voorzieningen. De leerling opzoek- en onthoudkaarten laten gebruiken werkt vaak goed.

Begeleiding

In het primair onderwijs wordt de begeleiding van leerlingen met dyscalculie geregeld in het zorgplan van het samenwerkingsverband waar de school onder valt. Ook de schoolbegeleidingsdienst kan hulp bieden.
In het voortgezet onderwijs biedt artikel 55 van het Eindexamenbesluit de school de ruimte om compenserende maatregelen te treffen, bijvoorbeeld in de vorm van extra tijd, gebruik van een rekenmachine en kaarten met schema’s en probleem aanpakken. Er mag geen ‘tentameninhoud’ worden weggegeven. Vrijstelling voor (onderdelen van) wiskunde is niet mogelijk. De enige oplossing is een richting te kiezen zonder wiskunde.

Bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.