Leraar24 logo
Actieve rekenoefeningen uit de onderwijspraktijk
praktijk
po vo mbo so

Actieve rekenoefeningen uit de onderwijspraktijk

De redactie bijgewerkt op 28 april 2026

Hoe verrijk je je rekenlessen met activerende werkvormen? Zeven leraren vertellen hoe ze hun leerlingen motiveren, inzichten geven en enthousiasmeren. Dit zijn hun gouden tips. 

© Rijksoverheid/Phil Nijhuis

Rekenchallenges met basisstof

Elke les starten met een rekenchallenge. Dat is wat Christianne de Roy, docent economie & bedrijfseconomie op het Sint-Maartenscollege in Voorburg, doet met haar derdeklassers. De Roy was voorheen zoveel tijd kwijt aan het uitleggen van rekenopgaven, dat ze niet toekwam aan de economiestof. “Elke docent biologie, scheikunde, wiskunde en economie heeft een eigen manier van uitleggen. Het berekenen van procenten, bijvoorbeeld, kun je op verschillende manieren doen. Voor leerlingen die rekenen toch al lastig vinden, is dat niet handig. Daarom begin ik mijn lessen altijd met zo’n rekenchallenge.”

Een wake-upcall voor leerlingen

De rekenchallenges van De Roy bestaan uit korte rekenoefeningen van gemiddeld vijf minuten. Ze koppelt die aan de stof uit de vorige lessen of aan de nieuwe lesstof. “We rekenen bijvoorbeeld de btw of een belastingpercentage uit. Ik kies onderwerpen die zijn verbonden aan de echte wereld en ga elke les een stapje verder.”

Leerlingen mogen in duo’s kort overleggen en daarna bespreekt De Roy de rekenopgave klassikaal. Ze merkt dat haar leerlingen langzaam maar zeker vooruitgaan. “Eerder organiseerde ik met een collega extra rekenlessen voor leerlingen die ondersteuning nodig hebben, maar daar kwamen niet zoveel leerlingen op af. Sinds ik mijn lessen met deze rekenchallenges begin, is er meer bewustzijn dat extra oefenen nuttig is. Leerlingen krijgen eerder een wake-upcall dat ze moeten oefenen en dat een extra les nog zo gek niet is. Ik merk ook dat leerlingen tijdens de les geconcentreerder zijn en actiever aan de slag gaan. Het belangrijkste vind ik dat ze zien en ervaren dat ze beter worden in rekenen.” 

Een hectogram boterhamworst

Voor Dirk Megens, mbo-docent (verpleegkundig) rekenen en economie aan ROC Nijmegen, gaat rekenen vooral over dagelijkse en functionele gecijferdheid. Hij gebruikt daarom het liefst voorbeelden uit de echte wereld. “Ik vraag bijvoorbeeld of ze weleens gaan wandelen en hoeveel kilometer ze dan lopen in een bepaalde tijd. Of we bedenken hoeveel emmers water nodig zijn om een zwembadje te vullen. Het is natuurlijk wel handig als je dan weet hoeveel liter water in een emmer gaat.”

Gevoel krijgen bij referentiematen

Om maten en hoeveelheden tastbaar te maken, organiseert Dirk Megens onder andere een referentiematenspeurtocht voor zijn studenten. “Ze krijgen de opdracht om foto’s van dingen te maken die een bepaalde maat hebben. Voor een decameter – tien meter – fotograferen ze bijvoorbeeld het klaslokaal. Met deze actieve werkvorm zorg ik ervoor dat studenten gevoel krijgen bij de maten. Dat is belangrijk, want rekenen begint met begripsvorming. Het grappigste voorbeeld kreeg ik laatst van een student die vertelde dat hij bij de slager een hectogram boterhamworst had besteld.”

Dirk Megens: ‘Rekenen begint met begripsvorming’

Staand samenwerken

Frank Jacquemart, wiskundedocent op het Sint-Maartenscollege in Voorburg, kwam door het boek Building Thinking Classrooms van Peter Liljedahl op het idee om zijn wiskundelessen anders in te richten. Het lokaal hangt nu vol met whiteboards, waarop leerlingen in groepjes van drie staand met elkaar denkopgaven maken. “Ze maken oefeningen om zich in vast te bijten. Dat ze dat staand doen, maakt het actiever. Leerlingen raken vaak geïnspireerd door wat hun buurgroepjes doen.”

Sommige leerlingen vragen inmiddels zelf of ze in groepjes denkopgaven mogen maken, maar deze werkvorm kan niet tijdens elke les. Jacquemart: “Als ik veel klassikale uitleg moet geven over een onderwerp, dan is het niet geschikt. Kan het wel? Dan start ik met een korte introductie over het onderwerp. Ik geef leerlingen het liefst zo min mogelijk informatie, zodat ze zelf aan de slag gaan en zo ontdekken hoe iets in elkaar steekt.”

Andere groepsdynamiek door whiteboards

Bij elk whiteboard staan drie leerlingen, de groepjes worden willekeurig samengesteld. Daardoor ontstaat er steeds een nieuwe dynamiek per groepje en leerlingen krijgen ook steeds een andere rol. “Een leerling schrijft bijvoorbeeld alles op, de anderen denken mee en geven input. Het mooie van deze aanpak is dat ik iedere leerling in beweging krijg. Je moet echt iets doen als je bij het whiteboard staat. Dat zorgt ervoor dat iedereen zich verantwoordelijk voelt om iets bij te dragen.”

Op cijferontdekkingstocht

Leraar Mieke den Otter gebruikt getalkaartjes van één tot twintig om het getalbegrip aan haar kleuterklas uit te leggen. In groepjes zoeken leerlingen in het klaslokaal en daarbuiten naar dezelfde cijfers. Met elkaar leren ze zo de getallen herkennen. In onderstaande video’s zie je hoe ze dat aanpakt.

  • Deze video kan worden embed

Rekenbingo

Sjoerd Kivit, leraar groep 4 van basisschool Het Palet in Den Bosch, gebruikt de getalkaartjes om zijn reguliere rekenlessen te verrijken. De oefeningen kosten weinig voorbereidingstijd of nakijkwerk.voor een rekenbingo. In onderstaande video zie je hoe hij in groep 8 rekenbingo doet.

  • Deze video kan worden embed

Structuur aanbrengen in de telrij

Logisch structuur aan kunnen brengen in de telrij is heel belangrijk voor de wiskundige ontwikkeling van leerlingen. In groep 3 en 4 op basisschool ’t Schrijverke in Den Bosch oefenen leerlingen het ordenen en structureren van de telrij spelenderwijs met getalkaartjes. In onderstaande video zie je hoe dit werkt.

  • Deze video kan worden embed

Sommendictee

Het sommendictee is in veel klassen een manier om vlot leren rekenen te oefenen. Dit reguliere sommendictee – antwoorden op sommen opschrijven die de leraar zegt – zorgt niet vaak voor enthousiasme bij leerlingen. Maar het kan anders. In onderstaande video zie je hoe je het sommendictee actiever maakt. 

  • Deze video kan worden embed

Meer weten?

Curriculum Rekenen & wiskunde

Lees meer over rekenen & wiskunde

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang elke maand de beste artikelen en video’s van Leraar24 in je mailbox.

Ja, stuur mij de nieuwsbrief