Relationele vorming in het PO

lerarenredactie | bijgewerkt op 08 december 2017

Sinds 2012 is seksualiteit en seksuele opvoeding opgenomen in de kerndoelen voor het basisonderwijs. Scholen mogen zelf bepalen hoe ze dit invullen.

Het is belangrijk al op de basisschool te beginnen met seksuele en relationele vorming. Basisschoolkinderen hebben dagelijks te maken met informatie over seksualiteit, bijvoorbeeld via media, op straat of op school. Deze informatie klopt alleen niet altijd en geeft vaak een onjuist beeld van seksualiteit.

Seksuele vorming in het primair onderwijs gaat voornamelijk over:

  • lichamelijke en emotionele ontwikkeling
  • sociale ontwikkeling en relaties
  • seksualiteit en gezondheid
  • seksuele weerbaarheid

Leerdoelen:

  • striptekening jongen-meisje verliefdKinderen hebben respect voor zichzelf en anderen.
  • Kinderen zijn zich bewust van hun eigen en andermans gevoelens, wensen en grenzen, opvattingen en mogelijkheden.
  • Kinderen zijn in staat betere beslissingen te nemen op het gebied van relaties en seksualiteit.

Ontwikkelingsfasen

De lessen moeten worden aangepast aan de leeftijd en de belevingswereld van de kinderen. Hoewel ieder kind zich individueel ontwikkelt geeft de onderstaande indeling een beetje inzicht in de verschillende fasen:

  • 4 tot en met 6 jaar: Kinderen leren steeds meer hoe ze zich ‘zouden moeten’ gedragen, bijvoorbeeld dat ze hun blote lijf niet zomaar in het openbaar kunnen betasten of laten zien. Ze zijn erg geïnteresseerd in de voortplanting en koppelen vriendschap of iemand lief vinden aan ‘verliefdheid’. Zo zijn ze bijvoorbeeld verliefd op hun moeder of vader.
  • 7 tot en met 9 jaar: Kinderen ervaren meer schaamte over bloot zijn in het bijzijn van anderen. Ze stellen minder vragen over seks, omdat ze merken dat het een ‘beladen’ onderwerp is, niet omdat ze minder geïnteresseerd zijn. Ze willen graag bij ‘de groep’ horen, het verschil tussen jongens en meisjes wordt duidelijker, er wordt seksuele taal gebruikt zonder het zelf te begrijpen en het verschil tussen vriendschap en verliefdheid wordt steeds duidelijker. Kinderen kunnen verliefd en dat kan heftige gevoelens teweegbrengen, terwijl er geen sprake van seksuele gevoelens hoeft te zijn.
  • 10 en 11 jaar: De prepuberteit is een voorfase van de puberteit. De geslachtshormonen ontwikkelen zich en hierdoor krijgen kinderen vanaf ongeveer tien jaar meer interesse in de volwassen seksualiteit. Hoewel ze er graag meer over willen weten, kunnen ze tegelijkertijd preuts en afhoudend reageren in een gesprek over seksualiteit.

Tips voor de leerkracht:

  • Schaam je niet, het gaat om de inhoud en niet om jou.
  • Ken je eigen seksuele moraal.
  • Haak in op wat er op dat moment speelt.
  • Ga in op vragen van kinderen.
  • Creëer zelf een aanleiding, bijvoorbeeld via een televisieprogramma.
  • Denk niet dat leerlingen alles al weten.
  • Dring leerlingen niets op.
  • Heb oog voor cultuurverschillen.
  • Gebruik humor.
  • Let op je taalgebruik en dat van de kinderen (maak daar afspraken over).
  • Wees niet bang voor de reactie van ouders (de school bepaalt waarover les wordt gegeven).

Bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.