Zo wordt praten over seksualiteit heel gewoon

De video toont een trainingsmoment georganiseerd door Qpido waarbij twee trainers een groep van 5 docenten uit het middelbaar onderwijs laten oefenen met het vlaggensysteem om in te schatten of gedrag seksueel overschrijdend is of niet. Trainer Esmaralda de Haan geeft een korte toelichting op de inhoud. Ook geven twee deelnemers, Steffie van der Meijden, leraar SO en Ralph Voesenek, leraar VO aan wat ze van deze training hebben gevonden.

Het boek van Qpido: ‘Vlaggensysteem, reageren op seksueel (grensoverschrijdend) gedrag van kinderen en jongen’ verschijnt in beeld.

ESMARALDA DE HAAN: “Deze training wordt gegeven omdat het voor professionals die werken met kinderen en jongeren soms best lastig is om in te schatten in hoeverre seksueel gedrag grensoverschrijdend is of niet.”

Het interview met Esmaralda en de training zelf wordt gehouden in een leslokaal van een middelbare school. Tijdens de training zitten de deelnemers achter tafeltjes die in een U-vorm rondom het digibord staan waar informatie op geprojecteerd staat.

ESMARALDA DE HAAN: “Het vlaggensysteem is een tool die je daarbij kan ondersteunen die op deze manier een leidraad creëert waar je als professional je aan vast kan houden om seksueel gedrag te beoordelen en hoe je daar vervolgens op reageert.”

Deelnemer Steffie van der Meijden, leraar SO staat op de gang voor het interview. De beelden van het interview worden afgewisseld van interactiemomenten uit de training.

STEFFIE VAN DER MEIJDEN: “Ik vind het heel belangrijk om te praten als leerkrachten met elkaar over hoe je kijkt naar seksualiteit bijvoorbeeld. Ook zodat je dezelfde taal gaat spreken. Maar ook omdat ik denk dat het bij ons begint. Want het is natuurlijk ook soms ongemakkelijk om met je collega’s zo te spreken. Maar als wij het gaan normaliseren, vaker met elkaar er over gaan hebben dan ga je het ook makkelijker geven denk ik, in de les.”

Esmaralda staat voor de deelnemers, die aandachtig luisteren.

ESMARALDA DE HAAN: “Als wij een verhaal horen van kinderen, van jongeren dan maken wij daar een plaatje bij in ons hoofd. Maar dat plaatje kan echt heel anders zijn dan hoe het eruit heeft gezien. En dat is eigenlijk met al het seksuele gedrag. Het roept iets bij je op, en dat heeft te maken met; hoe ben je zelf opgevoed hoe ben je opgegroeid, wat heb je meegemaakt.”

Leraar VO Ralph Voesenek staat op de gang en geeft zijn reactie. Tussendoor verschijnt het boek van Qpido getiteld: ‘Verliefd & Seks, let’s talk about it!’. De deelnemers kijken naar de tekeningen van de zes criteria van het vlaggensysteem over seks & relaties, zo is het leuk. Een andere trainster geeft hierop een toelichting.

RALPH VOESENEK: “Dit onderwerp is eigenlijk ook echt wel bedoeld om als team over te hebben. Dus docenten onderling. Hoe ga je om in zulke situaties, wat vind jij normaal in contact met de leerlingen. Maar ook als je de leerlingen zelf spreekt in de bepaalde situaties zij iets vertellen over wat zij hebben meegemaakt in hun privéleven hetgeen wat je in de cursus terugziet van het vlaggensysteem als je dat er dan langs houdt, langs de situatie dan kan dat de ogen open voor verdere acties.”

ESMARALDA DE HAAN: (TIJDENS HET INTERVIEW): “Het vlaggensysteem is eigenlijk ontwikkeld omdat mensen best wel hun eigen normen en waarden hebben ten opzichte van seksueel gedrag. En dat je eigenlijk wil zoeken naar een eenduidige lijn daarin. Daarom zijn er zes criteria ontwikkelt. Op basis daarvan ga je met elkaar in gesprek. Om vervolgens tot een kleur vlag te komen: groen, geel, rood of zwart. Dan weet je in hoeverre iets grensoverschrijdend is of niet. Aan de hand daarvan ga je dan een reactie formuleren. Dus ga je oefenen met elkaar, wat ga je dan zeggen tegen een kind of jongere.”

De deelnemers hebben een kaartje met de 6 criteria van het vlaggensysteem ontvangen. De gekleurde vlaggen staan bovenaan. De zes criteria zijn:

1. Wederzijdse toestemming
2. Vrijwilligheid
3. Gelijkwaardigheid
4. Leeftijd- of ontwikkelingsadequaat
5. Contextadequaat
6. Zelfrespect

Tijdens de training aait Ralph met zijn pen over de arm van de deelneemster die naast hem zit.

RALPH VOESENEK: “Is dit seksueel gerelateerd, of bedoel ik hier…”

ANDERE DEELNEMER: “Misschien vind die jongen het wel helemaal niet fijn om aangeraakt te worden. Dat kan natuurlijk altijd.”

STEFFIE VAN DER MEIJDEN: (IN DE KLAS): “Er zijn jongeren bij ons, die 15 zijn die vinden een aai over de bol echt heel fijn.”

RALPH VOESENEK: “(TIJDENS INTERVIEW): In de workshop kwam het voorbeeld aan bod van een aai over de bol bij een 7-jarig kind. Dat is een situatie die voordoet waar je over gaat nadenken van is dat dan gepast en wat doet dat met het kind of de leraar? Welke intentie zit daarachter?”

STEFFIE VAN DER MEIJDEN: “Je kan gaan nadenken, oké die zes punten, wat zegt dat als we er met z’n allen naar gaan kijken. Dus het helpt heel erg om niet van je eerste emotie, wat je echt in onderwijsland wel eens tegenkomt om dat even te pauzeren of te parkeren, en dan dus echt gaat kijken wat zijn die checkpoints en zoiets gaat beoordelen.”

Op het digibord staat een tekening van het voorbeeld van een meisje van 10 dat tijdens het omkleden in het zwembad in de hokjes van de jongens gluurt.

Steffie werkt samen de deelneemster naast haar. Steffie noteert iets op het kaartje bij het eerste criterium: wederzijdse toestemming.

STEFFIE: “Vrijwilligheid? Leerkracht wel, jongetje, niet.”

RALPH VOESENEK: (TIJDENS INTERVIEW): “Je gaat dus meer nadenken over situaties die je zelf hebt meegemaakt, of in je omgeving ziet. Dat brengt wat bewustwording met je mee. Ik denk daar ook over, kan de school hier iets mee, ik denk het wel.”

STEFFIE VAN DER MEIJDEN: “Ja ik vond de training heel leuk, ik vond de training ook heel waardevol. Ik denk dat dit iets is wat op veel meer scholen mag gebeuren. Ik merk dat ik in het begin het heel lastig vond om over seks te praten met de leerlingen maar dan praat ik over drie jaar geleden. Ik merk dat het voor mij nu makkelijker is. Dus nu kan ik er wel heel makkelijk over praten maar dat is echt omdat ik dit soort dingen heb gedaan. Dat ik trainingen heb gevolgd.”

Gedurende het interview verschijnen interactiemoment tijdens de training waarbij deelnemers ontspannen, maar ook soms ongemakkelijk lachend reageren. De trainers staan zelfverzekerd en met een open, vriendelijk gezicht voor de groep.

STEFFIE VAN DER MEIJDEN: “En ik vind wel dat ik een bijdrage heb voor de ontwikkeling van onze kinderen in de klas. Dus daarbij, ik wil hun leren dat zij er ook over kunnen praten.”

Op een witte achtergrond staat het logo van Leraar24: een uitroepteken dat op zijn kant ligt. De tekst Leraar24 staat horizontaal in de steel weergegeven. De punt lijkt op een powerknop. Onder het logo verschijnt: www.leraar24.nl.