praktijk

Video gebruiken in de les: zo doe je het goed

Kennisnet | bijgewerkt op 09 augustus 2017

  • PO
  • VO
  • MBO
  • SO
Veel leraren maken gebruik van video of filmpjes in hun les. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door leerlingen met video extra instructie te geven, of door filmpjes in te zetten ter illustratie van de lesstof. Je kunt bestaande video’s gebruiken of zelf nieuwe filmpjes maken. Hoe bepaal je of een instructievideo didactisch goed in elkaar zit? En hoe ga je aan de slag met het maken van video’s voor het onderwijs?
Video inzetten in de les

Aan de slag met video in de les

Er zijn veel verschillende manieren waarop je video kunt inzetten in de les.

  • Bekijk met de klas een educatieve video, bijvoorbeeld van Schooltv of Geschiedenis24. Op YouTube vind je videokanalen van musea en andere educatieve instellingen waarmee je aan de slag kunt.
  • Zet video-instructie in bij flipping the classroom
  • Gebruik video om bepaalde onderdelen van de lesstof beter inzichtelijk te maken
  • Laat leerlingen zelf filmpjes maken. Dat is niet alleen een originele en motiverende manier om leerlingen met lesstof aan de slag te laten gaan, maar meteen een les in een ict-basisvaardigheden. Op die manier werk je aan de digitale geletterdheid van leerlingen.

Als je video inzet om de lesstof aan leerlingen over te brengen, is het interessant om aan de slag te gaan met tools die je video interactiever maken. Zo kun je met verschillende programma’s (zie de lijst onderaan dit artikel) vragen aan je video toevoegen of volgen op welke manier je leerlingen met de video aan de slag gaan. Bekijken ze een bepaald stukje van de video bijvoorbeeld vaker opnieuw? Dan is dat misschien wel een aanwijzing dat dit onderdeel van de lesstof extra lastig is.

Zelf een video maken

Als je zelf een video gaat maken kan het helpen om het proces in meerdere stappen op te delen.

Stap 1: Afbakening van het onderwerp en het doel formuleren
Een videofilm moet niet te lang duren of te breed en daardoor oppervlakkig worden. In deze stap formuleer je een concreet en afgebakend doel voor je video. Als je het doel hebt bepaald kun je daar de vorm op afstemmen.

Stap 2: Uitwerken van de inhoud in een script
In deze stap ga je je de inhoudelijke leidraad voor je video uitwerken in een script of scenario. Hoe gaat de film eruit zien? Wie of wat ga je filmen? En waar en in welke volgorde? En hoe lang mag de film en mogen de scènes duren?

Stap 3: Het filmen zelf
Aandachtspunten bij het filmen zelf zijn: maak niet te veel bewegingen met de camera (in- en uitzoomen of van links naar rechts) en let op het geluid. Zijn er niet te veel afleidingen en geluiden op de achtergrond?

Stap 4: De montage
Monteren kost vaak veel tijd, afhankelijk van de kwaliteit van je script, het montageprogramma dat je gebruikt en de eisen die je zelf stelt. Let bij het monteren op de rode draad en de opbouw van je verhaal.

Stap 5: De lancering en promotie
Laat de video eerst eens aan iemand zien die niets van het onderwerp weet. Is het voor diegene begrijpelijk? Vervolgens kun je de video inzetten voor het doel dat je voor ogen had: voor collega’s, leerlingen, als onderdeel van een online les etc.

Wanneer is leren met video effectief?

Als je aan de slag gaat met video in de les is het goed om te weten welk soort beelden leerlingen helpen bij het leren. Niet elke vorm is even geschikt. De meest effectieve vorm van een video hangt af van het doel dat je ermee wilt bereiken. Uit onderzoek naar de doelen en het ontwerp van educatieve video’s blijkt dat een goed gekozen vorm die is afgestemd op het doel, tot betere leerresultaten leidt. Voor het doel ‘informatieoverdacht’ kun je bijvoorbeeld het beste professioneel geproduceerde video’s met veel informatie gebruiken. En als je doel is om de betrokkenheid van je leerlingen te vergroten, kun je het beste een video met sturende authentieke vragen gebruiken, zoals in het filmpje Zoek het uit! Aarde van Klokhuis (6.00-12.30).

Ook blijkt uit onderzoek naar effectieve multimedia voor natuurwetenschappelijk onderwijs dat het goed werkt om expliciet niet-kloppende opvattingen over het onderwerp van de video te behandelen en duidelijk te weerleggen. Dit verhoogde in het onderzoek de leerresultaten.

Effectief leren van multimediale bronnen

In het artikel ‘Effectief leren van multimediale bronnen’ van Liesbeth Kester en Jeroen van Merriënboer vind je meer informatie over hoe leerlingen het beste leren van multimedia. Zij benoemen verschillende principes waarmee je video effectief in kunt zetten:

  • Het segmentatieprincipe
    Als de leerlingen nog niet veel voorkennis hebben over het onderwerp is het effectief om het filmpje in stukjes op te knippen. Leerlingen krijgen zo steeds even de gelegenheid om de informatie te verwerken voordat zij weer nieuwe informatie krijgen. Als leerlingen al meer weten over een onderwerp is segmentatie niet effectief.
  • Het ‘in je eigen tempo principe’
    Als leerlingen zelf het presentatietempo van een video kunnen bepalen, geeft dat hun de ruimte om de nieuwe informatie goed te verwerken.
  • Aandacht richten met signalering
    Signalering betekent: de aandacht richten naar de belangrijkste onderdelen het leermateriaal.  Signalering in film kan door het gebruik van bepaalde technieken zoals inzoomen, of door het toevoegen van visuele cues (pijltjes of gekleurde kaders) of sociale cues (intonatie, gebaren).
  • Gebruik van modelvoorbeelden
    Mensen leren van het goede voorbeeld van anderen: dat noemen we observationeel leren van voorbeelden. In een ‘videomodelvoorbeeld’ doet iemand (het ‘model’, bijvoorbeeld de leraar) een taak of handeling in beeld voor, gecombineerd met een voice-over. Leerresultaten na het bestuderen van voorbeelden (afgewisseld met zelf oefenen) zijn beter dan na alleen zelf oefenen.

De cognitieve multimediatheorie van Mayer

De cognitieve multimediatheorie van Mayer is gebaseerd op inzichten uit de cognitieve wetenschap over hoe mensen informatie verwerken. Op basis van deze inzichten formuleert Mayer verschillende ontwerpprincipes voor multimediaal leermateriaal. Voor video zijn de volgende inzichten relevant:

  • Leerlingen leren beter van gesproken tekst in combinatie met afbeeldingen (auditieve én visuele informatie) dan van visuele of auditieve informatie alleen.
  • Leerlingen leren beter wanneer woorden en beelden die over hetzelfde gaan op hetzelfde moment worden genoemd of weergegeven.
  • Leerlingen leren beter wanneer er zo min mogelijk afleidende en overbodige informatie wordt toegevoegd.
  • Als informatie visueel wordt gerepresenteerd werkt het goed om daar gesproken tekst aan toe te voegen. Het toevoegen van geschreven tekst aan plaatjes of animaties maakt het lastiger om het geleerde goed te verwerken.

Bekijk de video van Don Zuiderman (HU) over de cognitieve multimediatheorie.

Aan de slag

  • Video bewerken
    Video bewerken kan met veel verschillende programma’s. Vaak staat er een videobewerkingsprogramma op je laptop op computer. Online kun je ook (betaalde of onbetaalde) programma’s vinden.
  • Vragen toevoegen aan filmpjes
    Met Edpuzzle voeg je vragen toe aan filmpjes en zie op welke manier je leerlingen bij de video betrokken zijn. Ook met Spiral voeg je vragen toe aan filmpjes en deel je antwoorden en feedback.
  • Maak filmpjes interactief
    Met het programma Playposit maak je filmpjes op verschillende manieren interactief.
  • Gebruik filmpjes van internet
    Haal een filmpje van het web en sla het op met een programma als Clipconverter.
  • Alleen een deel van een video laten zien?
    Met een programma als Tubechop knip je YouTube-films in stukjes.

Referenties

Titel Educatieve videotoepassingen in het VO
Beschrijving Uitgevoerd door Universiteit Utrecht / Kennisnet
Auteur(s) F. Alons
Jaar 2008

Titel Effectief leren van multimediale leerbronnen - inleiding en deel 1
Beschrijving 4W Uitgave 4-2013, Kennisnet
Auteur(s) Liesbeth Kester, Jeroen van Merriënboer
Jaar 2013

Titel Waarom leren leerlingen meer van animaties met pauzes?
Beschrijving 4W Uitgave 3-2014, Kennisnet
Auteur(s) Ingrid Spanjers e.a.
Jaar 2014

Titel Voorbeeldig leren
Beschrijving Uitgevoerd door de Erasmus Universiteit
Auteur(s) T.A.M.J. van Gog
Jaar 2013

Titel Observationeel leren van videovoorbeelden
Beschrijving 4W uitgave 1-2012, Kennisnet
Auteur(s) Vincent Hoogerheide, Sofie Loyens, Tamara van Gog
Jaar 2012

Titel Learning from video modeling examples: Effects of seeing the human model's face
Beschrijving Computers & Education, 72, 323-327.
Auteur(s) Gog, T. van, Verveer, I. & Verveer, L.
Jaar 2014

Kennisnet
Kennisnet

Laat ict werken voor het onderwijs.

kennisnet.nl
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd