De geschiedenis van het Montessorionderwijs

lerarenredactie | bijgewerkt op 05 september 2019

Tegenwoordig zijn er ongeveer 180 Montessorischolen in Nederland. Van kleuterscholen tot gymnasia. Hoe is deze methode in Nederland begonnen? Wat was de essentie van het onderwijstype en wat is er nu nog over van de beginselen van de Montessorimethode? Marjan Schwegman, bijzonder hoogleraar en schrijfster van de biografie van Maria Montessori, en Marieke Wielinga, leraar van de eerste Nederlandse Montessorischool, geven in de video antwoord op deze vragen.

Het Montessorionderwijs vindt zijn oorsprong bij de Italiaanse arts en pedagoge Maria Montessori. Montessori kwam in 1896 in aanraking met kinderen in een ziekenhuis, die door de samenleving als ‘achterlijk’ werden bestempeld. Montessori’s conclusie was echter dat de kinderen zich nooit hadden kunnen ontwikkelen, omdat ze nooit toegang hadden gehad tot speelgoed of andere leermiddelen. Daarop ontwikkelde ze haar eigen leermaterialen en ontdekte dat de materialen die de zintuigen stimuleren een grotere leeropbrengst hadden.

Haar bevindingen schreef ze op in een boek waarmee ze de basis legde voor het Montessorionderwijs. Het motto bij deze onderwijsstroming is ‘Help mij het zelf te doen’, waarbij de nadruk wordt gelegd op de natuurlijke zelfontplooiing van kinderen in hun eigen tempo. Montessori zette zich daarbij af tegen de conventionele manier van klassikaal lesgeven volgens een vast stramien.

Montessorionderwijs in Nederland

De onderwijsideeën van Montessori waaiden over naar Nederland, waarna de eerste Nederlandse Montessorischolen werden opgericht. In 1914 werd de eerste Nederlandse Montessorischool opgericht in Den Haag met de passende naam: Eerste Nederlandse Montessori School. Nederland werd de thuisbasis voor het hoofdkwartier van de Montessoribeweing. Ook Montessori zelf vestigde zich in 1936 tijdelijk in Nederland. De uitgangspunten van het Montessorionderwijs zijn door de jaren heen hetzelfde gebleven en worden bewaakt door de Nederlandse Montessorivereniging.

Uitgangspunten van het Montessorionderwjis

Enkele uitgangspunten van het Montessorionderwijs:

  • Elk kind kent gevoelige periodes, waarin hij meer of minder ontvankelijk is voor het aanleren van bepaalde vaardigheden. Het onderwijs zou daarom ook meer moeten worden afgestemd op de individuele leerling. Het aanbod van de lesstof sluit dan aan bij de behoefte van de leerling.
  • Voor de leraar is een belangrijke rol van observatie weggelegd. Hij bepaalt waar de leerling op dat moment behoefte aan heeft. Leraren op Montessorischolen worden hier speciaal voor opgeleid.
  • Leerlingen van verschillende leeftijden zitten bij elkaar in de klas, zodat ze verschillende rollen aannemen. Zo kunnen oudere leerlingen de jongere leerlingen helpen.
  • Het lesmateriaal is veelal gemaakt van natuurlijke materialen en moet de zintuigen prikkelen. Leerlingen kunnen er zo zelfstandig mee aan de slag en de stof sneller tot zich nemen.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.