praktijk
po
so

Zo geef je gevarieerd en leuk leesonderwijs op afstand

Om een leesachterstand te voorkomen, is het belangrijk dat leerlingen ook tijdens de coronacrisis elke dag blijven lezen. Effectieve instructie voor technisch lezen is hierbij essentieel. Maar hoe pak je dit op afstand aan? En hoe zorg je ervoor dat kinderen dagelijks met plezier blijven lezen? In dit artikel vind je 22 tips voor leesonderwijs op afstand. 

De tips en tools in dit artikel geven je inspiratie voor gevarieerde leesopdrachten die het lezen stimuleren. Verder lees je hoe je op afstand instructie geeft en welke interventies effectief zijn bij zwakke lezers. 

Tip 1: plan een dagelijks leeskwartier in

Laat kinderen vrij in wat ze lezen in het leeskwartier. Vrij lezen bevordert de leesmotivatie van leerlingen. Om ze een extra stimulans te geven, kun je met een leesbingo werken. Op de website van de Kinderboekenjuf vind je verschillende leesbingo’s. Het is extra motiverend als het hele gezin meeleest in het dagelijks leeskwartier. 

Tip 2: maak gebruik van e-boeken

Om lezen aantrekkelijk te maken, is het belangrijk dat kinderen een gevarieerd leesaanbod krijgen. De bibliotheken gaan gelukkig weer (aangepast) open, en ook via de online bibliotheek kunnen leerlingen e-boeken lenen. Daarnaast vind je er luisterboeken en prentenboeken. 

Het inzetten van e-boeken met een oplichtende tekst helpt zwakke lezers bij het zelfstandig lezen. Je vindt e-boeken met oplichtende teksten bijvoorbeeld op Yoleo.nl en DC Online. Zij bieden tijdelijk gratis e-boeken. Lees meer over onderzoek naar het inzetten van e-boeken in het artikel Leesvaardiger met e-boeken in groep 3.

Tip 3: blijf expliciete instructie geven

Eén van de kenmerken van goed leesonderwijs is een effectieve leesinstructie. Dat geldt ook voor onderwijs op afstand. Een bekende en bewezen methodiek hiervoor is begeleid, herhaald en hardop lezen via voor-koor-zelf lezen. Deze methodiek is ook op afstand toe te passen. Richt je op de zwakke lezers en geef instructie aan een groepje kinderen van maximaal vier kinderen. In de volgende video zie je hoe een leraar deze methodiek online toepast.

Of gebruik de werkvorm Tekst van de week, waarmee je bijvoorbeeld een specifieke leesmoeilijkheid centraal kunt stellen. De stappen in deze werkvorm zijn:

  • Lees de tekst in het begin van de week via videobellen of met een instructievideo voor
  • Geef expliciete instructie gericht op de leesmoeilijkheid en benoem het doel van de activiteit
  • Lees daarna samen met de kinderen de tekst in koor, vervolgens lezen de kinderen de tekst zelfstandig of in duo’s
  • Geef duidelijke en positieve feedback
  • In de loop van de week oefenen leerlingen de tekst verder en aan het einde van de week mogen ze tekst voorlezen aan de leraar

Tip 4: volg het leesproces van leerlingen

Laat zwakke lezers af en toe een verhaal voorlezen via videobellen. Of laat ze een voorleesfilm maken. Zo kun je feedback geven en houd je als leraar zicht op hun ontwikkeling. Geef verder uitdagende verwerkingsopdrachten bij het boek dat ze gelezen hebben. Hierdoor krijgt het lezen van de tekst meer functie en betekenis en kun je meteen controleren of het boek gelezen is. Linda Vaessen-Moonen verzamelde verschillende leuke tips.

Tip 5: koppel lezen aan schrijven

Creatief schrijven kan een positieve bijdrage leveren aan de leesvaardigheid en leesmotivatie van kinderen. Kinderen zijn namelijk meestal gemotiveerd om hun zelfgeschreven verhalen (herhaald) te lezen. Schrijven ondersteunt daarnaast het spellen en de kennisontwikkeling van kinderen. Ook worden denkvaardigheden die bij begrijpend lezen belangrijk zijn geoefend (Smits en van Koeven, 2012). Schrijftips zijn:

  • Kinderen maken een eigen prentenboek en lezen dit verhaal online voor aan kleuters. Een digitaal boek maak je bijvoorbeeld met PowerPoint, de app My Story en Book Creator. 
  • Stichting Taalvorming biedt dagelijks een taalopdracht, die kinderen zelf of samen met hun ouders kunnen doen.
  • Op de site van De Schoolschrijver geven kinderboekenschrijvers leuke schrijfopdrachten. Ook Schoolschrijver Marc ter Horst plaatst schrijfopdrachten op zijn website
  • Het kind kiest een zelfgeschreven tekst en leest daarna de zelfgeschreven tekst voor. Maak hier vervolgens een geluids- of video-opname van.

Tip 6: lees en speel met NUjunior

NUjunior richtte een digitale school op zodat kinderen elke dag blijven lezen. In de digitale school vinden leerlingen leuke artikelen, spelletjes en quizjes, en kunnen ze aanwijzingen verdienen om de zin van de week te raden. Door de weekoplossing in te sturen, maken ze kans op een prijs.

Tip 7: lezen wordt een stuk leuker als je het samen kunt doen

Maak duo’s zodat kinderen via een videoverbinding ook samen kunnen lezen. Samenleesboeken zijn erg geschikt voor duolezen. Verder is toneellezen een aanrader. Het is leuk als leerlingen deze verhalen samen met hun gezin lezen. Leen toneelleesboeken via de online bibliotheek of download de gratis theaterleesteksten op de website van Leesletters of Malmberg.

Tip 8: oefen de letters in groep 3 spelenderwijs

Om vlot en nauwkeurig te leren lezen, is een geautomatiseerde letterkennis essentieel. Het is daarom belangrijk om in groep 3 elke dag de letters te herhalen. Ook nu! Gelukkig kan dit ook spelenderwijs. Zo blijven de leerlingen actief en betrokken en leren zij de letters snel herkennen. Lees meer over deze spellen in het artikel Zo blijft letters flitsen leuk in groep 3.

Tip 9: #ikleesthuischallenge

Kinderboekenambassadeur Manon Sikkel roept kinderen op hun leukste (voor)leesfoto te delen op social media met de tag #ikleesthuischallenge erbij. De mooiste foto’s maken kans op een mooi leesboek. Kijk voor meer informatie op kinderboekenambassadeur.nl

Tip 10: maak lezen betekenisvol en functioneel 

Zorg dat de teksten aansluiten bij de leefwereld van kinderen. Laat leerlingen bijvoorbeeld een recept lezen en ze daarna het gerecht maken. Of laat ze een beschrijving van een knutselactiviteit lezen zodat ze daarna zelf kunnen knutselen. 

Je kunt technisch lezen ook functioneel maken door het te koppelen aan begrijpend lezen of wereldoriëntatie. Dan sla je twee vliegen in één klap en het zorgt voor een hogere betrokkenheid. Maak hiervoor gebruik van de informatieve teksten van Documentatiecentrum Online, Nieuwsbegrip of je methode voor wereldoriëntatie. 

Tip 11: lees de serie Huisarrest

Sinds maandag 30 maart is er Huisarrest, een serie van tien voorleesverhalen over kinderen die vanwege een virus hun huis niet mogen verlaten. De serie wordt voorgelezen door tien bekende Schoolschrijver-kinderboekenschrijvers. Op het einde van elke aflevering geeft de schrijver nog een extra boekentip voor wie meer wil lezen. Deze boeken vind je in de online Jeugdbibliotheek. 

Tip 12: koppel bewegen aan lezen

Het is van belang dat kinderen thuis goed blijven bewegen. Het is niet alleen gezond, maar ook goed voor het leren van kinderen. Koppel het lezen daarom aan een beweegactiviteit. Dit versterkt ook het leesplezier. Een leuke werkvorm is het zoeken van woorden. Het spel gaat als volgt:

  • Ouders verstoppen in en rondom het huis ongeveer 10-15 woorden
  • Het kind krijgt een kaart met daarop de betreffende woorden
  • Het kind zoekt vervolgens de woorden en vinkt op de kaart aan wanneer hij een woord gevonden heeft
  • Als de woorden binnen de afgesproken tijd gevonden zijn, krijgt het kind een kleine beloning

Zo is het lezen van woordrijtjes niet meer zo saai. Wil je meer inspiratie om lezen aan bewegen te koppelen? Lees dan het artikel over Bewegend leren op DoeVrijdag.

Tip 13: maak gebruik van de online tips van Marita Eskes

Marita Eskes werkt als onderwijsadviseur op het gebied van taal en lezen. In een van de informatieve video’s van de PO-Raad, het Leraren Collectief en researchED, vertelt zij meer over effectief leesonderwijs op afstand. Ze geeft didactische en vakinhoudelijke tips en vertelt over de rol van ouders en vrij lezen. 

Tip 14: meer kennis en leesplezier door interactie en actieve opdrachten

Geef na het lezen een opdracht waarbij leerlingen de informatie verwerken die ze tijdens het lezen hebben opgedaan. De opdrachten moeten leerlingen aanzetten om na te denken over wat ze hebben gelezen en aansluiten bij de leefwereld van leerlingen. Hierdoor wordt het maken ervan geen saaie verplichting. Inspiratie voor dergelijke opdrachten vind je in de 98 opdrachten van Leeskilometers op school. SLO biedt veel inspiratie voor activerende werkvormen voor de leesles

Ook het interactief aan de slag gaan met verhalen bevordert het leesplezier. Laat leerlingen hun leeservaringen delen door het organiseren van een online boekenkring of stimuleer ouders om over het gelezen boek te praten met hun kind. Download de gratis Boekenkletskaarten voor een handige leidraad met gespreksvragen of gebruik het Vragenspel van Chambers.

Tip 15: gebruik cliffhangers tijdens het voorlezen

Stop met voorlezen op een spannend moment. Veel kinderboeken hebben goede cliffhangers waardoor er veel momenten zijn waarbij je ontzettend nieuwsgierig bent naar het vervolg. Op zo’n moment kun je stoppen met voorlezen en het kind stimuleren om zelf een klein stukje verder te lezen om erachter te komen hoe het verhaal afloopt.  

Tip 16: Paul van Loon leest voor

Paul van Loon leest op zijn Youtube-kanaal voor uit het boek Allemaal onzin. Elke dag leest hij een nieuw hoofdstuk. Kinderen die het boek zelf hebben, kunnen met hem meelezen en anders gewoon lekker luisteren. 

Op YouTube vind je nog veel meer andere bekende schrijvers die voorlezen, bijvoorbeeld Jacques Vriens en Marlies Slegers

Tip 17: Woorden raden in Raadgedicht

Op de website raadgedicht.nl verschijnt elke maandag een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Iedereen mag raden welk woord dit is en kan de oplossing via de website insturen. 

Wil je meer doen met poëzie? Bekijk dan eens de lessuggesties op poëziepaleis.nl

Tip 18: doe eens een mini-lesje

Een manier om lezen en leesplezier te bevorderen is het geven van een mini-leesles. Met een mini-leesles geef je kinderen een leesvraag mee zodat ze met meer focus het verhaal zullen lezen. Ook stimuleert het geven van een leesvraag om in gesprek te gaan over het verhaal. Deze leesvragen kunnen zonder verdere toelichting gegeven worden. 

Voorbeelden van leesvragen zijn: ‘Is er iemand verdrietig in jouw boek? Uit welke zin blijkt dat?’ of ‘Is er in jouw boek iemand die iets spannend of eng vindt? Uit welke zin blijkt dat?’ Lees meer over mini-leeslessen op de website van Kinderboekenjuf

Tip 19: stimuleer kinderen om te lezen met een kinderzwerfboek 

Kinderzwerfboeken zijn boeken die eigenlijk van niemand, maar tegelijkertijd ook van iedereen zijn. Een kind start met het lezen van een zwerfboek en laat het boek verder zwerven als het boek uitgelezen is. Bijvoorbeeld door het bij een klasgenoot in de brievenbus te doen of in de voortuin leggen. Je herkent zwerfboeken aan een sticker op de kaft.

Meedoen is simpel. Het enige wat je nodig hebt, is een paar oude boeken en stickers van Kinderzwerfboek. Bekijk het filmpje als je wilt weten hoe je dit precies aanpakt. Ook kun je een KinderzwerfboekStation starten op het schoolplein. 

Tip 20: volg het YouTube-kanaal Jeugdboekenmaand

Jeugdboekenmaand gaat ook tijdens de coronacrisis door. Je vindt er filmpjes van auteurs en illustratoren die voorlezen, vertellen en teken- en knutseltips geven. Dagelijks komen er nieuwe filmpjes bij.

Tip 21: bekijk de uitzendingen van de BiebBoys

BiebBoys Kees en Joran maken tijdens de coronatijd elke schooldag een grappige uitzending waarbij ze een lege bieb op stelten zetten. In elke aflevering zit een challenge die natuurlijk met boeken te maken heeft. BiebBoys is een initiatief van Bibliotheek Gelderland Zuid. Bekijk de website van de BiebBoys voor alle afleveringen.

Tip 22: doe mee aan de leeschallenge van Ben je geflipt?!

Op het YouTube-Kanaal van Ben je geflipt?! vind je een kant en klare leeschallenge waarbij zes verhalen gepromoot worden. De leerlingen worden gestimuleerd om alle verhalen te lezen en vervolgens een top 3 te maken. De verhalen gaan over sport, dieren en humor.  Ook zit er één luisterverhaal bij. Bij elk verhaal hoort een poster die je kunt ophangen in de klas. Start de challenge met het kijken van de introductievideo en print vervolgens de verhalen en posters.

Extra tip: in de introductievideo zie je dat de nieuwsgierigheid van leerlingen geprikkeld wordt met verschillende mysteryboxen. Laat leerlingen een willekeurig boek lezen en ze vervolgens een mysterybox bij dit boek maken. Zo stimuleren ze hun klasgenoten om hetzelfde boek te lezen.

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Nederlands



Elly Kranenburg | 30 april 2020

Weer zo een mooie video

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.