Brede brugklassen, gelijke kansen
praktijk
vo

Brede brugklassen, gelijke kansen

Leerlingen moeten in Nederland al jong een school kiezen voor het voortgezet onderwijs. Maar onderzoek toont dat die keuze op jonge leeftijd kansenongelijkheid in de hand werkt. Maryse Knook, directeur van de Open Scholengemeenschap Bijlmer (OSB) pleit daarom voor de brede brugklas: ‘Bij ons verlaat bijna de helft van de leerlingen de school op een hoger niveau dan het basisschooladvies.’

De zeer diverse OSB wil koploper zijn op het gebied van kansengelijkheid. In brede brugklassen van twee jaar krijgen kinderen een wat langere periode om te laten zien wat ze werkelijk kunnen. 

Toch havo met vmbo-t advies

Op het OSB zitten leerlingen met uiteenlopende basisschooladviezen – van vmbo-basis tot vwo – bij elkaar in één klas. ‘Veel leerlingen hebben tijd nodig om tot bloei te komen en te laten zien welk niveau bij ze past’, legt Maryse uit. Doordat ze bij de OSB de selectie uitstellen, kunnen ze een betere beslissing nemen over de toekomst van hun leerlingen. ‘Is eenmaal een niveau bepaald, dan komt een kind er niet makkelijk meer vanaf. Een leerling in groep 8 met schooladvies vmbo-t wordt in een smalle brugklas niet meer uitgedaagd om toch havo te doen. Bij ons wel.’

Kinderen leren van elkaar

In de brede brugklassen leren kinderen van elkaar, ook door met elkaar samen te werken. Maryse: ‘Het zijn kinderen met verschillende schoolniveaus, culturen, talenten en karakters. Ze zien en horen elkaar, ervaren dat er geen ‘hoger’ of ‘lager’ is. Het gaat ook om gedrag, creativiteit, focus, elkaar respecteren.’ Onderwijs is niet alleen leren, maar ook persoonsvorming en socialisatie, stelt ze. Brede brugklassen zijn daar bij uitstek geschikt voor. Leerlingen zien hoe anderen problemen aanpakken, en leren daarvan.

‘We starten elke les met een kringgesprek. Kinderen zien elkaar, luisteren en weten zich goed uit te spreken. En we besteden veel aandacht aan bijvoorbeeld drama. Ze kunnen straks veel beter naar anderen luisteren, zichzelf presenteren en kwaliteiten in anderen zien. En ze weten wat er in de wereld te koop is.

Lesgeven op alle niveaus

Brede brugklassen vragen wel veel van leraren. Leraren moeten op alle niveaus lesgeven en dus ook goed kunnen differentiëren en iedere leerling op zijn eigen niveau uitdagen. ‘Als leraar moet je helemaal achter onze brede school en het didactisch concept staan. Anders hou je het niet vol. Niet iedere leraar is daar geschikt voor’, legt Maryse uit. Zoals ook niet ieder kind geschikt is. ‘Er zijn kinderen die een strakkere structuur en minder prikkels nodig hebben.’

Geen cijfers dus minder stress

De leerlingen worden op hun eigen niveau beoordeeld. Alle leerlingen gaan over na het eerste jaar. De school werkt de eerste twee jaar niet met cijfers, maar met onvoldoende, matig, voldoende en goed. ‘Dat geeft veel meer rust bij leerlingen. De druk op ze is vaak al zo groot. Ze hoeven niet te denken: ik moet een 4.5 halen, anders… Ik weet zeker dat als een school alleen dat al invoert, meer leerlingen tot bloei komen.’ Op het OSB verlaat bijna de helft van de leerlingen de school op een hoger niveau dan het basisschooladvies. Andersom komt veel minder voor. ‘We hebben leerlingen met vmbo-t advies die met een vwo-diploma de school verlaten.’

Voordeel van de twijfel

Cijfers van de onderwijsinspectie laten zien dat vorig schooljaar 16.000 leerlingen dankzij de heroverweging na de eindtoets beter op hun plek zitten in het voortgezet onderwijs. Dat is bijna 10%. Volgens de OSB-directeur moet iedere leerling het voordeel van de twijfel krijgen. ‘Altijd. Kinderen moeten kansen krijgen. Zeker in het Amsterdamse stadsdeel waar wij zitten, met veel armoede, laaggeletterdheid, niet-oorspronkelijke Nederlanders en minder mondige ouders die geen geld hebben voor Cito-bijles. Veel basisscholen verwijzen ouders naar ons, als niet duidelijk is welk niveau bij hun kind past. Stel dat zo’n kind naar een smalle brugklas gaat. Hoe schrijnend is het als het dan op een tiende punt niet verder mag? Wat is dat voor een boodschap?’

Meer weten?

Blijf op de hoogte

Vandaag in je mailbox. Morgen toe te passen in de klas. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang praktische tips, actuele informatie en ideeën voor jouw dagelijkse onderwijspraktijk.