Vergelijk de leergroei van jouw leerlingen en verbeter je onderwijs
onderzoek
Leervertraging po

Vergelijk de leergroei van jouw leerlingen en verbeter je onderwijs

Het Nationaal Cohortonderzoek Onderwijs publiceert de komende jaren factsheets waarin de leergroei van leerlingen in groep 3 tot en met 8 als gevolg van de coronacrisis wordt weergeven. Onderzoeker Sanne van Wetten van de Universiteit Maastricht legt uit waarom het zo belangrijk is om een analyse te maken van de leergroei van je leerlingen. 

Leerling schrijft in een schrift
© Arend Oomen

Twee keer per jaar maakt het Nationaal Cohortonderzoek Onderwijs (NCO) rapportages over de landelijke leergroei van leerlingen in groep 3 tot en met 8. Nu zijn er ook factsheets gepubliceerd (gebaseerd op de gegevens van ruim 1600 deelnemende scholen) waarin de leergroei tussen de M-toets van schooljaar 2019/2020 en de M-toets van schooljaar 2020/2021 wordt geanalyseerd en vergeleken met de leergroei in de twee schooljaren vóór de pandemie. De belangrijkste bevindingen zijn:

  • De leergroei voor begrijpend lezen, spelling en rekenen-wiskunde was lager dan in voorgaande jaren (respectievelijk 19%, 7% en 9% lager). 
  • Leerlingen uit lagere sociaaleconomische milieus liepen meer vertraging op bij spelling en rekenen-wiskunde dan leerlingen met een gemiddeld of hoge sociaaleconomische achtergrond. 
  • Leerlingen uit eenoudergezinnen en grote gezinnen liepen extra vertraging op bij begrijpend lezen en rekenen-wiskunde ten opzichte van leerlingen uit tweeoudergezinnen. 
  • Scholen in niet-stedelijke gebieden en kleine scholen hadden extra vertraging bij de leergroei voor spelling en rekenen-wiskunde.

De gemiddelde school bestaat niet 

Twee keer per jaar krijgen basisscholen die meedoen aan het zogenoemde NCO-LVS-project, een leergroeirapportage. Daarin zien ze, naast hun gemiddelde scores ten opzichte van het landelijk gemiddelde, ook een referentiewaarde waarbij wordt gekeken naar bepaalde kenmerken van de school. Denk daarbij aan de sociaal-maatschappelijke achtergrond van de leerlingen en de grootte van de school. Op basis van die kenmerken wordt een prognose gesteld voor een verwachte leergroei. Volgens onderzoeker Sanna van Wetten van de Universiteit Maastricht zegt dit veel meer dan wanneer je de score van jouw school alleen naast het landelijk gemiddelde legt. “De gemiddelde school bestaat natuurlijk helemaal niet. Het maakt nogal wat uit of jouw school in Limburg staat of in de Amsterdamse Bijlmer, en die twee kun je eigenlijk niet met elkaar vergelijken.” 

Ontwikkel je in het lezen van rapportages

Van Wetten heeft veel contact met scholen: “Mijn ervaring is dat sommige leraren heel goed weten hoe ze de persoonlijke rapportages van het NCO moeten lezen, maar voor anderen is het lastiger. Daarom organiseren we regelmatig webinars waarin we bepaalde zaken toelichten. Cijfers kunnen mensen afschrikken, maar je kunt je ontwikkelen in het lezen van dit soort rapportages. De leveranciers van leerlingvolgsystemen bieden hulpsystemen aan, en anders kan de intern begeleider in jouw team je vast verder helpen. Vraag om hulp, want zeker na de periode met thuisonderwijs is het extra belangrijk om te weten wat de leergroei is van de groep en van individuele gevallen. De rapportages zijn een middel om je onderwijs nog beter af te stemmen op de behoeften van de leerlingen van je school, en het geeft je inzichten in datgene waarin je je nog kunt verbeteren.”

Zelf aan de slag? 

Bij de factsheets van het NCO zit een handreiking waarin staat hoe je de resultaten uit de rapportage als school kunt gebruiken in de praktijk. Zo raadt het NCO scholen die geen leergroeirapport ontvangen aan om zelf een analyse te maken van de gegevens van de M-toetsen die dit schooljaar zijn afgenomen. Houd daarbij rekening met het feit dat de M-toets gemiddeld zo’n zes lesweken later is afgenomen dan in voorgaande schooljaren. Hierdoor hebben de leerlingen extra leergroei doorgemaakt, puur vanwege de extra leertijd. Het is belangrijk om een correctieberekening te maken (kijk in de handreiking van het NCO hoe dat werkt).  

Stap 1

De eerste stap om zelf een analyse te maken van de leergroei in jouw school, is het vergelijken van de resultaten van de groepen met de landelijke cijfers (zie de cijfers uit Factsheet 5). Komen ze overeen met de verwachtingen? Is de leergroei hoger of juist lager? Is daar een mogelijke verklaring voor? De landelijke resultaten laten zien dat sommige scholen meer risico lopen op een vertraging in de leergroei. Hoe is dat op jouw school? Zijn er relatief veel leerlingen uit lagere sociaaleconomische milieus, staat de school in een stedelijke omgeving of geef je les op een kleine school? 

Stap 2

De volgende stap is het vergelijken van de resultaten met de cijfers voor het landelijk gemiddelde in dezelfde categorie als waartoe jouw school behoort (zie Factsheet 7). Bepaal daarna of de school waar je lesgeeft veel risicoleerlingen heeft (zie Factsheet 6). Wees extra alert op mogelijke vertraging in de leergroei bij leerlingen uit lagere sociaaleconomische milieus, leerlingen uit eenoudergezinnen of leerlingen uit grote gezinnen.

Meer weten?

Blijf op de hoogte

Vandaag in je mailbox. Morgen toe te passen in de klas. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang praktische tips, actuele informatie en ideeën voor jouw dagelijkse onderwijspraktijk.