Wat ik als docent economie kan leren van basketballer LeBron James

Hoe blijf je gemotiveerd na bijna 22 jaar voor de klas? Docent economie Pieter Uittenbogaard laat zich inspireren door zijn sporthelden: ook hij is altijd op zoek naar nieuwe uitdagingen. Dat een van zijn leerlingen dit jaar de landelijke finale haalde van de Economie Olympiade, was een hoogtepunt: “Ik denk dat ik zelden zenuwachtiger ben geweest!”

Wil je ook een gastcolumn schrijven over jouw ervaringen in het onderwijs? Mail ons.

Voordat ik verklap hoe de spannende finale van de Economie Olympiade uitpakte voor mijn 6 vwo-leerling Teun, moeten we het eerst even over basketbal hebben. Ik ben namelijk behalve docent economie, ook oud-basketballer en groot NBA-fan. In mijn lessen heb ik het dan ook regelmatig over het fenomeen LeBron James.

Voor wie hem niet kent: LeBron James speelt al drieëntwintig (!) seizoenen in de NBA. ‘King James’ kroonde zich in die tijd onder meer tot de topscorer aller tijden van de competitie en won maar liefst vier kampioenschappen met drie verschillende clubs. Met zijn 2,06 meter en 110 kilo is de fysieke belasting voor James (zijn knieën!) na bijna 2.000 NBA-wedstrijden nauwelijks voor te stellen. 

Ik heb mijn leerlingen er al vaak op gewezen hoe bijzonder het LeBron-tijdperk is. Plus: om op dit niveau te blijven presteren, moet je niet alleen fysiek topfit zijn. Het mentale aspect speelt een minstens zo grote rol. Duurzame excellentie vraagt nu eenmaal om motivatie.

Vader-zoon-moment

Sinds najaar 2024 speelt LeBron James bij de Los Angeles Lakers, samen met zijn zoon Bronny. In een wedstrijd tegen de Houston Rockets gaf LeBron recentelijk een assist waaruit Bronny scoorde. “Bronny James, from his dad!”, schreeuwde de uitzinnige Amerikaanse commentator. Volgens de NBA was dit de allereerste vader-op-zoon-assist in de geschiedenis van de play-offs. Tijdens de persconferentie na afloop van de wedstrijd legde James uit dat hij tijdens wedstrijden altijd extreem geconcentreerd is, maar dat hij voor de speelmomenten met zijn zoon een uitzondering maakt. Hij wil daar volop van kunnen genieten.

Nieuwe uitdagingen

LeBron James behoudt zijn plezier in het spel na al die jaren vooral door nieuwe uitdagingen en ervaringen aan te gaan, zoals nu: schouder aan schouder met zijn zoon in het naseizoen strijden om het kampioenschap. Voor mij als docent is dat motiverend. Want als leraar doorloop je elk jaar, net als spelers in de NBA, een vast stramien. In ons geval: lessen, toetsweken, vakanties en examens. Toch sta ik als docent telkens weer versteld van de nieuwe uitdagingen en bijzondere momenten die op mijn pad komen.

De Economie Olympiade was zo’n bijzonder moment. Aan deze wereldwijde competitie voor leerlingen in het voortgezet onderwijs en mbo-studenten namen dit jaar meer dan 135.000 leerlingen uit 30 verschillende landen deel, waaronder 3.750 scholieren uit Nederland.

O, wel prima

Ook mijn leerlingen deden mee aan de digitale voorronde. Teun uit 6 vwo wist zich daarbij te kwalificeren voor de regionale finale van regio West. Tijdens die regionale finale in het gebouw van De Nederlandsche Bank in Amsterdam, kwalificeerde hij zich voor de landelijke finale. Samen met 72 andere landelijke finalisten moest Teun vervolgens naar de Universiteit Leiden aan het Spui in Den Haag komen. Natuurlijk ging ik mee. 

De dag begon met een interessante paneldiscussie in de collegezaal. Daarna moesten de finalisten multiplechoicevragen beantwoorden, terwijl wij docenten een workshop volgden over economische data in het onderwijs en met collega’s konden sparren over ons vakgebied. Na de lunch stortten de scholieren zich op een serie open vragen. Teun bleef er, zoals altijd, nuchter onder. “Ja, ging wel prima”, zei hij na afloop.

Strijden om een ticket

Aan het eind van de middag verzamelden we ons in de collegezaal voor de bekendmaking van de top tien. Ik denk dat ik als docent zelden zenuwachtiger ben geweest! De ontlading was groot bij het verlossende woord: Teun behoorde tot de tien beste deelnemers van Nederland en plaatste zich voor de allerlaatste ronde!

In de zinderende slotfase stonden vijf tickets voor de internationale finale van de Economie Olympiade in Griekenland op het spel. De overgebleven kandidaten kregen in een zaal op de bovenste etage van het universiteitsgebouw nog eens acht open vragen voor de kiezen. Per vraag hadden ze drie minuten om hun antwoord op papier te noteren. Eindelijk mochten wij er als begeleidende docent bij zijn, al was het dan achterin de zaal.

Live de tussenstand volgen

Wat voor soort vragen ze kregen? Bijvoorbeeld: ‘In een land heeft de overheid al jaren een groot begrotingstekort. Leg de gevolgen voor de effectieve vraag en het prijsniveau in dit land uit.’

Terwijl een vakjury de antwoorden beoordeelde, werd de tussenstand live op een scherm bijgehouden. Teun hield zich staande in de bovenste helft van het klassement. Uiteindelijk werd zijn inzet bekroond met een vijfde plaats. Een ticket naar de internationale finale in Griekenland!

Om te koesteren

Helaas viel de internationale finale samen met de introductieweek van Teuns vervolgstudie. Hij besloot zijn plek beschikbaar te stellen aan een andere finalist. Jammer, maar begrijpelijk. En ik kijk terug op een fantastisch evenement. Het was bijzonder om te zien hoe leerlingen uit alle windstreken op mooie locaties hun passie voor economie deelden. Een ervaring die de leerlingen én hun docenten niet snel zullen vergeten.

LeBron James basketbalt een jaar langer in de NBA dan dat ik voor de klas sta. Maar waar hij binnenkort toch echt zal moeten stoppen, hoop ik nog jaren les te kunnen geven. Inspirerende momenten zoals deze Olympiade houden mijn vak uitdagend. Misschien maak ik zelfs nog eens mee dat een van mijn leerlingen goud meeneemt uit Griekenland!

Pieter Uittenbogaard werkt als docent economie op het Sint-Maartenscollege in Voorburg. Hij is ook ambassadeur van Leraar24.