Leraar24 logo
Kleuters goed voorbereiden op rekenen voorkomt latere achterstand
onderzoek
po

Kleuters goed voorbereiden op rekenen voorkomt latere achterstand

Kinderen in groep 3 bereiken niet altijd het gewenste rekenniveau. Belangrijke oorzaak kan zijn dat ze zich de voorbereidende rekenvaardigheid niet voldoende hebben eigengemaakt. Niet alle kleuters profiteren genoeg van het reguliere aanbod. Sommigen hebben meer nodig dan alleen af en toe taakjes maken uit de rekenmethode voor groep 1-2 en leuke rekenspelletjes.

  • Embedcode

Voordat kinderen naar groep 1 van het basisonderwijs gaan, doen ze al veel ervaring op met getallen en hoeveelheden. Denk bijvoorbeeld aan spelletjes op de iPad, smartphone of met dobbelstenen, gesprekjes tijdens het eten en televisieprogramma’s als Sesamstraat. In groep 1 en 2 wordt deze informele kennis aangevuld.  

Rekendeskundigen zijn het behoorlijk eens over welke verschillende voorbereidende rekenvaardigheden jonge kinderen zich eigen zouden moeten maken. Als ze deze vaardigheden goed ontwikkelen, helpt dat bij het daadwerkelijke rekenen in groep 3. Uit onderzoek (zie referenties onder dit artikel) blijkt dat vooral de ontwikkeling van het tellen een belangrijk onderdeel vormt van de voorbereidende rekenvaardigheid en essentieel is voor het verwerven van de verdere rekenvaardigheid. 

Hoe ondersteun je tellen in het onderwijs?

De ontwikkeling van het tellen komt tot stand in verschillende fasen van de kleuterleeftijd: 

  1. In groep 1 moet de leraar aandacht besteden aan het ordenen van de voorwerpen tijdens het tellen. Bijvoorbeeld een voorwerp wegschuiven nadat het bijbehorende getal is genoemd of de te tellen voorwerpen aanwijzen. 
  2. Rond de overgang van groep 1 naar groep 2 komt de aandacht voor het resultatief tellen: de leerling weet dat het tellen met één moet beginnen, maar ook dat het alle voorwerpen slechts eenmaal mag tellen én dat het laatstgenoemde telwoord de totale hoeveelheid is. 
  3. In de loop van groep 2 komt de kleuter tot resultatief verkort tellen. Dat is niet meer vanzelfsprekend bij één beginnen met tellen, maar bijvoorbeeld bij het zien van vijf rode en twee witte kralen op een rekenrekje de vijf als vaststaand deel van het geheel herkennen en van daaruit doortellen: vijf, zes, zeven.

Waarom is tellen zo belangrijk?

Opvallend is dat bij behoorlijk wat kinderen, die op latere leeftijd (9 of 10 jaar oud) rekenen moeilijk vinden, het resultatief verkort tellen nog niet (goed) ontwikkeld is. Deze kinderen blijven bij optel- en aftreksommen hardnekkig tellen en dan ook nog steeds beginnend met één. Zo wordt 6+2 opgelost door de telrij te benoemen en veelal tegelijkertijd de bijbehorende vingers te gebruiken.  

Wat te doen als die rekenvaardigheid niet op gang komt?

Onderzoek laat aanzienlijke individuele verschillen zien in de ontwikkeling van voorbereidende rekenvaardigheid bij kinderen in de kleuterleeftijd. Hoewel er wel steeds meer aandacht is voor individuele verschillen, wordt in groep 1 en 2 nog weinig systematisch onderwijs gegeven in voorbereidende rekenvaardigheid. Ook als dit wel gebeurt zijn er kleuters die de voorbereidende rekenvaardigheid onvoldoende beheersen. Voor deze kleuters is een leerlijn met een eenduidige opbouw en gerichte instructie en al dan niet begeleide oefening nodig, zoals in het programma Op weg naar rekenen (Van Luit & Toll, 2013) is uitgewerkt. Onderzoek toont aan dat deze aanpak bij veel kleuters werkt.

Meer weten over rekenen bij kleuters?

Op leraar24.nl staan verschillende artikelen over rekenen bij kleuters, vaak met een video:

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Rekenen & wiskunde

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.


Auteur(s)
Aunio, P., Hautamäki, J., Sajaniemi, N., & Van Luit, J.E.H.
Jaar
2009

Auteur(s)
Aunio, P., Heiskari, P., Van Luit, J.E.H., & Vuorio, J.-M.
Jaar
2015

Auteur(s)
Aunio, P., & Räsänen, P.
Jaar
2016

Auteur(s)
Luit, J.E.H. van
Jaar
2018

Auteur(s)
Luit, J. E.H. van, & Toll, S.W.M.
Jaar
2013

Auteur(s)
Magargee, S.D., & Beauford, J.E.
Jaar
2016

Auteur(s)
Toll, S.W.M.
Jaar
2013

Auteur(s)
Toll, S.W.M., & Luit, J.E.H. van
Jaar
2014

Auteur(s)
Toll, S.W.M., & Luit, J.E.H. van
Jaar
2013
In gesprek

Voor vragen over dit artikel kunt u contact opnemen met onderzoeker Hans van Luit.

Stel je vraag aan Leraar24

Leraar24 helpt je graag. Laat ons weten als je een vraag hebt over onderwijs in de praktijk en onderzoek.

Leraar24 is een samenwerking tussen