Wat betekent speciaal onderwijs op een cluster 4-school?

lerarenredactie | bijgewerkt op 08 februari 2019

Het speciaal onderwijs is er voor leerlingen die specialistische of intensieve begeleiding nodig hebben. Omdat er veel verschillen bestaan is het speciaal onderwijs oorspronkelijk in vier clusters verdeeld. De indeling van de clusters is op basis van de problematiek van de leerlingen. Een leerling met ernstige gedragsproblemen of een psychiatrische problematiek gaat naar een cluster 4-school.
Een leerling staat op het schoolplein en steekt zijn duim omhoog.

Onder cluster 4 vallen scholen voor leerlingen:

  • met gedragsproblemen of een psychische stoornis
  • met bovenstaande problemen, maar verbonden aan een pedologisch instituut
  • verbonden aan gesloten jeugdinrichtingen waarbij de jongeren leerplichtig zijn (justitie en jeugdzorg)

Cluster 4-scholen

Op een cluster 4-school zitten leerlingen met ernstige gedragsproblemen of psychiatrische stoornissen zoals autisme, ADHD of een angststoornis. Zij kunnen doorgaans niet naar een reguliere school, daarom zijn er cluster 4-scholen voor leerlingen tussen de vijf en twintig jaar. De gedragsproblemen zijn aangeboren of veroorzaakt door factoren buiten de leerling.

Omdat de leerlingen gedragsproblemen hebben, richt de school zich vooral op de sociaal- emotionele ontwikkeling van het kind. De school biedt veel structuur en leert de leerlingen hoe om te gaan met hun problemen. Omdat iedere leerling zijn eigen achtergrond en problemen heeft, is individuele aandacht belangrijk en zijn de groepen klein.

Pedologisch-Instituutscholen

Pedologisch-Instituutscholen (PI-scholen) zijn scholen voor leerlingen van 4 tot 12 jaar met ontwikkelings- of gedragsproblemen en/of psychiatrische problemen waarbij de school verbonden is aan het instituut. Deze leerlingen redden het niet op een reguliere school, omdat ze in zichzelf gekeerd zijn en niet goed in een groep functioneren. Dit zijn leerlingen die (faal)angstig zijn, maar ook leerlingen die moeite hebben met communiceren, last hebben van depressie of stoornissen binnen het autistisch spectrum.

Naast didactiek staat op een PI-school ook de pedagogiek centraal, waarmee de leraar extra aandacht besteedt aan het leren omgaan met beperkingen. De school is daarbij gericht op het stimuleren van samenwerking, concentratie, zelfstandig werken en communicatie. Rust, duidelijkheid en voorspelbaarheid zijn hierbij vooral belangrijk.

Scholen verbonden aan gesloten jeugdinrichting

In een gesloten jeugdinrichting verblijven minderjarige jongeren die worden opgevoed en behandeld op basis van justitiële maatregelen, maar deze jongeren zijn meestal ook leerplichtig. Als de jongere leerplichtig is, volgt hij daarom onderwijs binnen de inrichting. Het onderwijs wordt daarbij gegeven door een school voor speciaal voortgezet onderwijs in de regio. De leerlingen blijven intern, maar school behoort tot het vaste dagprogramma.

Voordat de leerling het onderwijs kan volgen, wordt er een intake-onderzoek gedaan omdat duidelijk moet worden op welk niveau de leerling onderwijs kan volgen. Want de concrete invulling van de lessen hangt af van factoren als leeftijd, capaciteiten en interesses.

Meer weten?

Wil je meer informatie over de andere clusters van het speciaal onderwijs?
Lees dan het artikel Speciaal onderwijs waarin de andere clusters beschreven worden. Op de website van het Landelijk Expertisecentrum Speciaal Onderwijs vind je meer informatie over het speciaal onderwijs

Wil je daarnaast mooie praktijkvoorbeelden op cluster 4- scholen zien? Bekijk dan de video’s waarbij cluster 4-scholen in beeld gebracht zijn:

Of lees over de invloed van tablets op de lichamelijke ontwikkeling en leeropbrengsten van cluster 4-leerlingen.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.