onderzoek
mbo

Hoe kun je goed differentiëren bij rekenen in het mbo?

Rekenleraren in het mbo staan voor de uitdaging goed en motiverend onderwijs te geven. Dit is lastig, want de verschillen tussen studenten zijn groot. Uit onderzoek blijkt dat leraren, die het model van interne convergente differentiatie gebruiken, beter gaan lesgeven.

  • Embedcode

In het onderzoek ‘differentiatie in de rekenles in het mbo’, dat de Universiteit Utrecht samen met enkele ROC’s uitvoerde, stond de vraag centraal of ervaringen en modellen voor differentiatie uit het basisonderwijs ook in het mbo bruikbaar en effectief zouden zijn. Dat bleek inderdaad het geval: leraren die het model van interne convergente differentiatie gebruiken, hebben meer aandacht voor een goede opbouw van de rekenles en een groter didactisch repertoire.

Interne convergente differentiatie is een vorm van differentiatie binnen de klas waarbij alle leerlingen werken aan een gezamenlijk minimumdoel. Leraren die volgens dit model werken, brengen meer variatie aan in de lessen met didactische werkvormen, waardoor ze beter kunnen inspelen op de verschillen tussen de studenten. Dit komt de kwaliteit van hun lessen ten goede.

Veel rekenleraren in het mbo vinden differentiëren moeilijk

In het mbo wordt sinds 2010 rekenen gegeven. De resultaten op de pilotexamens vallen regelmatig tegen. Om die resultaten te verbeteren, zijn mbo-opleidingen op zoek gegaan naar manieren om het rekenonderwijs te versterken. Vooral op het gebied van omgaan met verschillen tussen studenten (differentiatie) zijn er nog veel vragen. De mbo-populatie, ook binnen een klas, is wat betreft het rekenniveau zeer heterogeen.

Differentiëren is niet gemakkelijk. Uit onderzoek in het mbo, uitgevoerd in 2013 door de inspectie van het onderwijs, bleek dat in minder dan 40% van de lessen de differentiatievaardigheden van de leraren voldoende waren. Voor rekenen speelde daarbij mee dat het voor veel leraren een nieuw vak was om te geven (Jonker & Wijers, 2012). Nog niet elke rekenleraar was al voldoende bijgeschoold in de rekendidactiek om zowel de vakdidactische als de differentiatievaardigheden te beheersen.

Uit onderzoek in het basisonderwijs (Van der Grift & Houtveen, 2012) blijkt dat het model van interne convergerende differentiatie (Vernooij, 2009) effectief is in het verhogen van het niveau op basisvaardigheden, waaronder rekenen, van vooral de zwakke leerlingen. Door verlengde instructie te geven aan de leerlingen die meer hulp nodig hebben en verschillende verwerkingsopgaven aan te bieden, kunnen leraren inspelen op verschillen tussen de leerlingen.

Model voor differentiëren bij rekenen biedt leraren houvast

Omdat het toepassen van het model van interne convergente differentiatie vraagt om specifieke, vakdidactische bekwaamheden, is in dit NRO-onderzoek een scholingstraject ontwikkeld. In dit nascholingstraject, uitgevoerd op de twee bij het onderzoek betrokken ROC’s, stond het samen ontwerpen en uitvoeren van rekenlessen volgens het model van convergente differentiatie centraal. Het model is hiervoor uitgewerkt in een lesplanformulier. In de scholing kregen de verschillende fasen uit dit model aandacht:

  1. de instructiefase met een starter, interactieve groepsinstructie en verlengde instructie
  2. de verwerkingsfase
  3. de afsluiting

Het toepassen van het model van interne convergente differentiatie helpt leraren om hun didactisch repertoire te vergroten. Het biedt hun handvatten voor een gestructureerde lesopbouw. Het zelf formuleren van (minimum)doelen, het gebruik van een zogenoemde ‘rekenstarter’, het werken met kleine groepjes studenten die extra ondersteuning krijgen, en het durven ingrijpen in de gebruikte rekenmethode zijn belangrijke middelen die de betrokken leraren inzetten bij het omgaan met de verschillen tussen hun studenten.

Tips voor het differentiëren in de rekenles

  • Hanteer een vaste lesopbouw waarin ruimte is om op verschillende manieren in te spelen op verschillen tussen studenten
  • Stel per les een of meerdere minimumdoelen vast
  • Ontwerp lessen samen met collega’s en bespreek ook de uitvoering van de lessen samen
  • Maak gebruik van verschillende verwerkingsopdrachten voor studenten met verschillende rekenniveaus. Hanteer niet meer dan drie niveaus, bijvoorbeeld: zwak, gemiddeld, sterk
  • Stel bij elk nieuw onderwerp vast over welke voorkennis de studenten beschikken en maak een inschatting van hun rekenniveau voor het betreffende onderwerp
  • Laat studenten regelmatig samenwerken, varieer daarbij de groepsindeling (homogeen of heterogeen naar niveau, interesse, ….)

Lesmateriaal en meer over differentiëren bij rekenen

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Rekenen & wiskunde

Beschrijving
Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar theoretische en vergelijkende onderwijskunde en het onderwijsonderzoek aan de Faculteit der Psychologische, Pedagogische en Sociologische Wetenschappen van de RUG op 11 januari 2005.
Auteur(s)
Bosker, R.
Jaar
2005

Beschrijving
Pleidooi om rekenonderwijs op basisscholen zo in te richten dat maximaal gebruik gemaakt wordt van inzichten uit wetenschappelijk onderzoek. De belangrijkste factoren die een rol spelen bij het omgaan met verschillen in het reken-wiskundeonderwijs.
Auteur(s)
Gelderblom, G.
Jaar
2007

Beschrijving
Eindrapport. Coping with heterogeneity and motivation of all students independent from their capabilities is one of the great challenges in primary school.
Auteur(s)
Ewa Swoboda
Jaar
2010

Beschrijving
Omgaan met verschillen is een complexe aangelegenheid, waarbij moet worden voorkomen, dat de keuze voor een aanpak negatieve effecten voor risicoleerlingen heeft. Veel onderzoek wijst uit dat instructie- en leertijd een belangrijke rol speelt.
Auteur(s)
Vernooij, K.
Jaar
2009

Beschrijving
In: SchoolManagement Totaal, september 2012(4), 26-29.
Auteur(s)
Van de Grift, W.J.C.M & Houtveen, A.A.M.
Jaar
2012

Beschrijving
nieuwsbericht NRO
Auteur(s)
NRO
Jaar
2015

Beschrijving
Eindverslag.
Auteur(s)
Wijers, M., Hoekstra, A., Hanraets, G., Jonker, V., & Kroesbergen, E.
Jaar
2015



Joost Hulshof | 13 juni 2017

Wetenschappelijk onderzoek? Ik dacht het niet, gezien ook http://www.nieuwarchief.nl/serie5/pdf/naw5-2010-11-4-261.pdf

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.