Bij de kleuters leg je de basis voor goede rekenvaardigheid

lerarenredactie | bijgewerkt op 08 februari 2019

In groep 1 en 2 leg je de basis voor het latere rekenonderwijs. Kleuters hebben vaak van nature interesse in cijfers en getallen en ontwikkelen op een natuurlijke manier elementair getalbegrip. Leerlingen van groep 1 en 2 rekenen nog niet zoals dat in hogere klassen gebeurt, maar het is dus wel van belang om rekenactiviteiten in de dagelijkse lespraktijk te verwerken. In het meest ideale geval gebeurt dit zowel door spontane als door geplande activiteiten die aansluiten bij de aangeboren nieuwsgierigheid van kleuters.
Een jongen is in de klas bezig met een telraam

Omdat je in groep 1 en 2 de basis legt voor het leren van ‘echt’ rekenen, is het belangrijk om er regelmatig mee bezig te zijn. Grijp alledaagse situaties aan om met tellen en getalbegrip te werken.

Tellen en rekenen

Veel kleuters oefenen thuis het opzeggen van de telrij, maar er zijn ook kleuters die van huis uit weinig telervaring meekrijgen of die een niet-Nederlandse telrij kennen. Daarom is het dus erg belangrijk om in groep 1 en 2 te oefenen met telrijmpjes, liedjes of bewegingen.
Kleuters lossen aanvankelijke rekenproblemen tellend op. Flexibel kunnen tellen van hoeveelheden in allerlei situaties is de basis van het aanvankelijk rekenen. Er zijn drie niveaus van elementair getalbegrip die kleuters doorlopen:

  • context-gebonden tellen en rekenen
  • object-gebonden tellen en rekenen
  • puur tellen en rekenen

Context-gebonden tellen en rekenen

Wanneer kleuters op school komen, tellen ze vaak niet synchroon. Ze noemen een willekeurige telrij op: bijvoorbeeld 1, 2, 3, 4, 1, 2, 5. Dit kun je corrigeren door de leerlingen context te bieden. Context-gebonden tellen en rekenen vindt plaats in betekenisvolle, aansprekende situaties. Er worden context gebonden vragen gesteld. Zes kaarsjes die in een rondje staan worden bijvoorbeeld vaak verkeerd geteld, maar met de context van een verjaardagstaart gaat het een stuk beter. Een ander antwoord dan de leeftijd van de jarige is immers niet gepast.

Object-gebonden tellen en rekenen

Bij het tweede niveau, het object-gebonden tellen en rekenen, begrijpen leerlingen direct gestelde hoeveel-vragen, maar wel alleen als ze betrekking hebben op concrete objecten.  Denk hierbij aan vragen als:

  • Hoeveel pepernoten zie je?
  • Hoeveel kinderen hebben een jas aan?

De overgang van het context-gebonden tellen naar het object-gebonden tellen en rekenen maak je door de context langzaam naar de achtergrond te plaatsen. Kijkend naar de verjaardagstaart, stelt de leraar eerst de vraag: ‘Hoe oud is dit kind?’ Later verandert dit in de vraag ‘Hoeveel kaarsen staan er?’  De taart, en daarmee de context, verdwijnen hiermee steeds meer naar de achtergrond, terwijl de kaarsen, de objecten, geteld worden.

Puur tellen en rekenen

Als leerlingen bij het derde niveau zijn beland, het pure tellen en rekenen, wordt een vraag als ‘Hoeveel is 5 eraf 2?’ juist beantwoord. De overgang van niveau 2 naar niveau 3 wordt didactisch aangeboden via zogenaamde bedek-spelletjes; het uitblazen van kaarsen of het wegnemen van objecten. Doordat de echte objecten wegvallen, zijn leerlingen genoodzaakt om te zoeken naar vervangers in de vorm van vingers of andere representaties, zoals misschien wel cijfers.

Spel

Spelletjes, liedjes, verhaaltjes, boeken en rijmpjes op het gebied van cijfers zijn welkome aanvullingen. Maar ook de inrichting van de klas; rekenhoeken, weegschalen, klokken en simpelweg de aanwezigheid van cijfers zijn belangrijk. En natuurlijk het belangrijkste: zorg in ieder geval dat het tellen en rekenen leuk is. Meten met je voeten of rekenstructuren herkennen door een optocht in de klas, dat wil elke kleuter wel.

Meer informatie over rekenen met kleuters

Op leraar24.nl staan meer artikelen en video’s over rekenen met kleuters:

  1. Rekenen met prentenboeken
  2. Maniertjesdoos: mierenhoop
  3. Maniertjesdoos: bloemen
  4. Maniertjesdoos: dobbelsteen
  5. Maniertjesdoos: eierdozen
  6. Op weg naar rekenen
  7. Getalbegrip peilen bij kleuters met spel
  8. Op zoek naar cijfers met getalkaartjes

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.