praktijk

De gouden weken voor een goed begin van het schooljaar

lerarenredactie | bijgewerkt op 30 juni 2018

  • PO
Een goed begin is het halve werk. Dit geldt zeker voor de groepsvorming aan het begin van het schooljaar. Het groepsvormingsproces begint na een vakantie weer helemaal opnieuw: de leerlingen verkennen elkaar, de leraar en de regels. De eerste weken van het schooljaar zijn daarom ontzettend belangrijk voor het creëren van een fijne sfeer in de groep. Op basisschool De Meulebeek zetten ze de gouden weken in om een goede basis voor een fijne sfeer te leggen.
  • embed video

    <iframe width="440" height="270" src="https://www.leraar24.nl/api/video/217969165/embedded/de-gouden-weken" frameborder="0" allowscreen></iframe>

De gouden weken zijn de eerste weken van het schooljaar. Het zijn de belangrijkste weken voor het neerzetten van een goede basis voor een positieve sfeer in de klas. Daarom zijn deze weken goud waard. De leraar speelt tijdens dit proces een essentiële rol. Als je als leraar in deze eerste, belangrijke weken veel aandacht schenkt aan groepsvorming, heb je hier de rest van het schooljaar profijt van. Na de kerstvakantie kun je dit herhalen. Deze weken noemen ze de zilveren weken. Jeanne van Maarseveen van basisschool De Meulebeek laat in deze video zien hoe en waarom zij aandacht schenkt aan de gouden en zilveren weken.

Groepsvorming

Groepsvorming bestaat uit vier fasen die een groep in ongeveer zes weken doorloopt. Hierna zijn de rollen, normen en waarden grotendeels bepaald voor de rest van het jaar. In deze zes weken is de invloed van de leraar van groot belang. Na elke zomervakantie, bij elke nieuwe leraar, vindt er weer een nieuwe groepsvorming plaats. Ook gaandeweg het schooljaar kan er een nieuw groepsvormingsproces komen, bijvoorbeeld door de komst van een nieuwe leerling.

  • Forming (oriënteren)
    Leerlingen leren elkaar kennen. De groep zoekt naar veiligheid en structuur.
  • Storming (presenteren)
    De verhoudingen tussen de leerlingen worden duidelijk. Wie is er leider en wie is er volger?
  • Norming (normeren)
    De regels, waarden, normen van de groep worden bepaald. Iedereen krijgt een eigen taak in de samenwerking.
  • Performing (presteren)
    De groep wordt een team en is klaar voor samenwerking. Er zijn ongeschreven regels waar iedereen zich aan houdt.
  • Reforming (evalueren)
    Het einde van het jaar of een periode is in zicht. Dit afscheid geeft weer een nieuwe groepsdynamiek. Een duidelijk voorbeeld is de afsluiting in groep acht.

Tien tips voor een goede start van de gouden weken

De rol van de leraar is in deze fasen van groepsvorming essentieel. Het belang van een positieve relatie tussen leraar en leerling is dus groot. Hoe bouw je deze relatie zo goed mogelijk op? Deze tien tips uit het boek De gouden weken van Boaz Bijleveld helpen je op weg.

  1. Geef meer complimenten dan negatieve kritiek.
  2. Gebruik coöperatieve werkvormen.
  3. Ken je leerlingen: naam, gezinssituatie, hobby’s, talenten en meer.
  4. Laat de leerlingen jou kennen.
  5. Doe iedere dag een groepsvormende activiteit.
  6. Maak samen groepsregels: hoe willen we dit jaar dat we in de groep met elkaar omgaan?
  7. Geef complimenten klassikaal en bestraf één op één.
  8. Zorg dat je aan het begin van het jaar persoonlijk contact maakt met alle ouders van je klas.
  9. Neem regelmatig de tijd om schoolregels en klassenregels van betekenis te voorzien. Wat wordt ermee bedoeld en wat willen we ermee bereiken?
  10. Zorg voor een goede overdracht voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar.

Groepsvormende activiteiten

Wil je meer inspiratie voor groepsvormende activiteiten tijdens de gouden weken? Bekijk dan de spelensite of het lesmateriaal op Klascement. Of probeer een van de 35 energizers of vijf minutenspelletjes voor even tussendoor. Op gedrag.nl vind je een Fijne klas bingo en een spel om het schooljaar goed mee te starten en af te sluiten.
Vergeet niet om naar buiten te gaan. Het schoolplein is een hele geschikte plek voor groepsvormende spellen waarbij je lekker kunt bewegen. Ook de dramales draagt een bijdrage aan het ontwikkelen van sociale relaties.

Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijver anoniem | 28-07-2015
Reactie Jouw idee is nog helemaal zo gek nog niet Maurice; Ik doe altijd een binnencirkel-buitencirkel activiteit met de leerlingen tijdens mijn lessen Engels. Ik denk dat docenten op het VO hier heel veel heil uit kunnen halen, omdat er meer langs mekaar heen wordt gewerkt (en er meer een cultuur heerst waar er wordt gepraat over 'die klas is lastig bij mij maar niet bij hem/haar'). Door het bewust inzetten van groepsvormingsactiviteiten zorg je voor teambuilding onderin wat misschien nog wel belangrijker is dan jouw leiderschap voor de klas :D
Schrijver Boaz Bijleveld | 20-06-2015
Reactie Hierbij een reactie van de auteur! Erg leuk filmpje en leuk dat jullie ook daadwerkelijk toepassen wat er in het boek staat. Sinds kort is er een vervolg uit, Verbindend Leiderschap in een Uitdagende Groep.
Schrijver Maurice Ambaum | 17-01-2015
Reactie Leuk om te zien hoe er parallellen zijn tussen bijvoorbeeld groepsvorming in een klas en teambuilding in de sport. Zou mooi zijn als coaches ook voor de klas zouden staan en leerkrachten voor een sportteam, en dan ervaringen uitwisselen.
Schrijver Dave Cavis | 16-01-2015
Reactie Goed initiatief, waar je later zeker resultaten van zal zien. In het zojuist aangevangen leerjaar, maar (in een groter licht beschouwd) ook daarna. Het geeft goed gestructureerd weer hoe mensen (inderdaad, het gaat dan breder dan alleen onze kinderen) met elkaar om zouden moeten gaan. En dat we weleens wat stapjes overslaan...

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd