De Gouden Weken voor een goed begin van het schooljaar

lerarenredactie | bijgewerkt op 30 juni 2018

Een goed begin is het halve werk. Dit geldt zeker voor de groepsvorming aan het begin van het schooljaar. Het groepsvormingsproces begint na een vakantie weer helemaal opnieuw: de leerlingen verkennen elkaar, de leraar en de regels. De eerste weken van het schooljaar zijn daarom ontzettend belangrijk voor het creëren van een goed pedagogisch klimaat in de klas. Op basisschool De Meulebeek zetten ze de Gouden Weken in om een goede basis voor een fijne sfeer te leggen.

De Gouden Weken zijn de eerste weken van het schooljaar. Het zijn de belangrijkste weken voor het neerzetten van een goede basis voor een fijne sfeer in de klas. Daarom zijn deze weken goud waard. Boaz Bijleveld beschrijft in zijn boek De Gouden Weken waarom de eerste weken van het schooljaar zo belangrijk zijn voor het neerzetten van een fundament voor een goed pedagogisch klimaat. Het boek laat zien hoe het werkt en waarom het werkt. De leraar speelt tijdens dit proces een essentiële rol. Als je als leraar in deze eerste, belangrijke weken veel aandacht schenkt aan groepsvorming, heb je hier de rest van het schooljaar profijt van. Na de kerstvakantie kun je dit herhalen. Deze weken noemen ze de Zilveren weken. Jeanne van Maarseveen van basisschool De Meulebeek laat in deze video zien hoe en waarom zij aandacht schenkt aan de Gouden en Zilveren Weken.

Groepsvorming

Groepsvorming bestaat uit vier fasen die een groep in ongeveer zes weken doorloopt. Hierna zijn de rollen, normen en waarden grotendeels bepaald voor de rest van het jaar. In deze zes weken is de invloed van de leraar van groot belang. Na elke zomervakantie, bij elke nieuwe leraar, vindt er weer een nieuwe groepsvorming plaats. Ook gaandeweg het schooljaar kan er een nieuw groepsvormingsproces komen, bijvoorbeeld door de komst van een nieuwe leerling.

  • Forming (oriënteren)
    Leerlingen leren elkaar kennen. De groep zoekt naar veiligheid en structuur.
  • Storming (presenteren)
    De verhoudingen tussen de leerlingen worden duidelijk. Wie is er leider en wie is er volger?
  • Norming (normeren)
    De regels, waarden, normen van de groep worden bepaald. Iedereen krijgt een eigen taak in de samenwerking.
  • Performing (presteren)
    De groep wordt een team en is klaar voor samenwerking. Er zijn ongeschreven regels waar iedereen zich aan houdt.
  • Reforming (evalueren)
    Het einde van het jaar of een periode is in zicht. Dit afscheid geeft weer een nieuwe groepsdynamiek. Een duidelijk voorbeeld is de afsluiting in groep acht.

Tien tips voor een goede start van de Gouden Weken

De rol van de leraar is in deze fasen van groepsvorming essentieel. Het belang van een positieve relatie tussen leraar en leerling is dus groot. Hoe bouw je deze relatie zo goed mogelijk op? Deze tien tips uit het boek De Gouden Weken van Boaz Bijleveld helpen je op weg.

  1. Geef meer complimenten dan negatieve kritiek.
  2. Gebruik coöperatieve werkvormen.
  3. Ken je leerlingen: naam, gezinssituatie, hobby’s, talenten en meer.
  4. Laat de leerlingen jou kennen.
  5. Doe iedere dag een groepsvormende activiteit.
  6. Maak samen groepsregels: hoe willen we dit jaar dat we in de groep met elkaar omgaan?
  7. Geef complimenten klassikaal en bestraf één op één.
  8. Zorg dat je aan het begin van het jaar persoonlijk contact maakt met alle ouders van je klas.
  9. Neem regelmatig de tijd om schoolregels en klassenregels van betekenis te voorzien. Wat wordt ermee bedoeld en wat willen we ermee bereiken?
  10. Zorg voor een goede overdracht voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar.

Groepsvormende activiteiten

Wil je meer inspiratie voor groepsvormende activiteiten tijdens de Gouden Weken? Bekijk dan de spelensite of het lesmateriaal op Klascement. Of probeer een van de 35 energizers of vijf minutenspelletjes voor even tussendoor. Op gedrag.nl vind je een Fijne klas bingo en een spel om het schooljaar goed mee te starten en af te sluiten.
Vergeet niet om naar buiten te gaan. Het schoolplein is een hele geschikte plek voor groepsvormende spellen waarbij je lekker kunt bewegen. Ook de dramales draagt een bijdrage aan het ontwikkelen van sociale relaties.

Contact tussen ouders en school

Het contact tussen ouders en school is een onderdeel van de Gouden Weken. Een goed begin van het schooljaar begint namelijk niet alleen met een positieve sfeer in de groep maar ook met betrokken ouders. Je haalt pas het beste uit de leerling wanneer ouders en school goed samenwerken. Hoe je goed samenwerkt met ouders lees je in de publicatie Zo werk je goed samen met ouders in het basisonderwijs.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.