Leraar24.nl

Een goed pedagogisch klimaat staat of valt met het contact tussen de leraar en zijn leerlingen. Als het contact goed is, voelen de leerlingen zich veilig, kunnen ze actief mee doen, zijn de leerprestaties hoger en kunnen leerlingen zich optimaal ontwikkelen.

Basisbehoeften

Hoogleraar Orthopedagogiek Luc Stevens formuleerde drie basisvoorwaarden voor het welbevinden van leerlingen: competentie, autonomie en relatie (zie derde bijlage onderaan de pagina). Competentie houdt in dat leerlingen vertrouwen en plezier hebben in het  eigen kunnen,  autonomie wordt gewaarborgd wanneer leerlingen de zelfstandigheid krijgen om taken zelf te verrichten. Relatie heeft te maken met de waardering die ze krijgen om wie ze zijn. In het contact dat de leraar met de leerlingen onderhoudt, moet hij zich sterk maken voor deze drie basisbehoeften.

Goede start

Een goede relatie met je leerlingen start zodra ze na de zomer de klas in komen. Wetenschapper Tim Mainhard onderzocht het contact tussen leraar en leerling op diverse scholen vanaf het begin wat het schooljaar. Wat bleek? Vooral in klassen die het schooljaar starten met een docent die weinig invloed heeft op wat er in de klas gebeurt, en waar een relatief lage 'nabijheid' van de docent is, neemt de kwaliteit van de relatie langzaam verder af. Belangrijk dus om een goede indruk achter te laten. In dit gesprek met Tim Mainhard vertelt hij hoe een leraar dit het beste kan doen.

Leerling én leraar profiteren van goede relatie

Een positieve relatie tussen leerlingen en leraar hebben natuurlijkerwijs een positief effect op het welbevinden van de leerlingen. Vooral kinderen uit lagere sociaal-economische milieus hebben er baat bij, zo zeggen onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam en Utrecht die in 2010 het verband onderzocht tussen schoolprestaties en de leraar-leerling relatie. Helma Koomen leidde het onderzoek en benadrukt: ‘Vaak neemt de motivatie om te leren op latere leeftijd af. Juist dan maakt het kennelijk uit of je als leerling een warme band met je leraar hebt. Je zet je dan als het ware in voor die docent.

Bij jongere kinderen ligt het anders. Basisschoolleerlingen hebben vooral last van een negatieve relatie met een juf of meester, hoewel positieve relaties ook voor hen een gunstig effect hebben. Het is voor jonge leerlingen in de eerste plaats van belang negatieve of conflictueuze relaties te vermijden.' Overigens profiteren leraren ook van een goede band met leerlingen. Ze ontlenen er voldoening en zingeving aan.

Lievelingetje van de klas

Om elke leerling de waardering te geven die hij of zij nodig heeft, zouden het hebben van lievelingetjes ten strengste ‘verboden’ moeten zijn. Maar… dat kan nou eenmaal niet, aldus Suzanne Niemeyer (docent onderwijskunde Marnix Academie). Lievelingetjes hebben mag, voortrekken niet. In een gesprek met Leraar24 vertelt ze meer over het hebben van lievelingetjes en hoe er het beste kan worden omgegaan met voorkeuren in de klas.

Praktijktips

Er zijn ontzettend veel manieren om de relatie met je leerlingen te verbeteren. Wees positief, toon belangstelling, vertel af en toe gerust iets persoonlijks zijn reguliere voorbeelden. Op een kleurrijke school zijn er andere manieren. Kijk hiervoor in bijlage twee.