praktijk
po
vo
mbo
so

Hoe maak je leerlingen mediawijs?

Het onderwijs speelt een belangrijke rol om leerlingen te leren op een bewuste, verantwoorde en positieve manier om te gaan met media. Leerlingen mediawijs maken gaat bijvoorbeeld over de risico’s van flirten op internet, omgaan met heftige beelden van oorlog en terreur, herkennen van nepnieuws of het inzetten van media om jezelf online goed te profileren.

Volgens Mediawijzer is mediawijsheid ‘de verzameling competenties die je nodig hebt om actief en bewust deel te kunnen nemen aan de informatiesamenleving.’ Kennisnet en Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO) lanceerden in 2016 het vernieuwde model 21e eeuwse vaardigheden, waar digitale geletterdheid onderdeel van uitmaakt. Mediawijsheid is weer een vaardigheid binnen digitale geletterdheid.

Mediawijzer beschrijft de competenties die leerlingen van het po nodig hebben in het competentiemodel. Mediawijsheid wordt uitgesplitst in de volgende competenties:

Begrijpen van media

  • Inzicht hebben in de medialisering van de samenleving
  • Begrijpen hoe media gemaakt worden
  • Zien hoe media de werkelijkheid kleuren

Gebruik van media

  • Omgaan met apparaten
  • Software en digitale toepassingen gebruiken
  • Je kunnen oriënteren binnen mediaomgevingen

Communicatie rond media

  • Informatie vinden en verwerken
  • Content maken
  • Participeren in sociale netwerken

Strategie achter media

  • Reflecteren op het eigen mediagebruik
  • Doelen realiseren met media

Waarom is mediawijsheid van belang voor het onderwijs?

Uit de Monitor Jeugd en Media 2017 van Kennisnet blijkt dat leerlingen minder digitaal vaardig zijn dan ze zelf denken. Ze beoordelen hun eigen vaardigheden meestal met ‘goed’. In de praktijk blijkt hun niveau een stuk lager te liggen. Zo hebben de meeste leerlingen moeite met het inschatten van de betrouwbaarheid van bronnen op internet. Die competentie is onder andere van belang voor het herkennen van nepnieuws. Maar jongeren hebben niet alleen vaardigheden nodig om goed om te kunnen gaan met media. Mediawijsheid gaat in bredere zin over een goed begrip en gebruik van verschillende media waar jongeren mee in aanraking komen.

Het onderwijs kan hier op verschillende manieren aan bijdragen. Bijvoorbeeld met lessen waarin leerlingen leren te reflecteren op hun eigen mediagebruik. Ook lessen waarin ze leren om zelf op een positieve manier gebruik te maken van sociale media zijn belangrijk.

Hoe geef je lessen over mediawijsheid?

Meer informatie over mediawijsheid vind je op de websites van Kennisnet en Mediawijzer. SLO heeft het competentiemodel verder uitgewerkt voor gebruik in de les. Voor de verschillende onderdelen van mediawijsheid vind je hier concrete leerdoelen waar je in je lessen op kunt inzetten.

Aan de slag met mediawijsheid in de les

  • De les Instagrap zorgt ervoor dat de sfeer gezellig blijft op de populaire foto- en chatapp Instagram.
  • Nice to meet you is een afgeronde klassenactiviteit van één lesuur, waarin leerlingen kritisch kijken naar de manier waarop ze zichzelf op sociale media presenteren en profileren.
  • Met de lesmodules van de website Beeldkraken leren leerlingen om te gaan met de beeldcultuur waarin zij leven. De lessen zijn geschikt om in te zetten bij geschiedenis, maatschappijleer, Nederlands en CKV.
  • Hoe je leerlingen leert om te gaan met beelden van oorlog en terreur in de (sociale) media, lees je in de brochures van Kennisnet. Kinderen en terreur op sociale media helpt po- scholen en leraren op weg. Of download de variant voor het vo: Dialoog in de klas over terreur op sociale media.
  • Op de website Mediawijsheid in het mbo werken studenten in 20 opdrachten aan zes verschillende thema’s rondom media.
  • Lessen mediawijsheid en tools voor het mbo vind je op de website mbomediawijs.nl.
  • Via slechtnieuws.nl leren leerlingen hoe makkelijk het is om zelf nepnieuws te maken en hun volgers te misleiden. Zo herkennen ze zelf beter de tactieken en methodes van nepnieuwsmakers, en verhogen ze hun weerstand tegen valse informatie.
  • Tijdens de week van de mediawijsheid spelen leerlingen uit groep 7 en 8 het interactieve spel Mediamasters. Ook jouw klas kan hieraan meedoen.
  • In het Handboek Digitale Geletterdheid vind je praktische ideeën voor de les en manieren met je leerlingen in gesprek te gaan over internet en media.

Meer lezen over mediawijsheid


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.