Mindfulness positief voor sociaal klimaat in de klas

lerarenredactie | 11 oktober 2019

Op basisschool Op de 10 Bunder besteedt elke groep dagelijks kort aandacht aan mindfulness. Dit kan in de vorm van een les zijn, maar ook met een korte oefening om bijvoorbeeld nieuwe energie te krijgen of juist innerlijke rust. Onderwerpen die aan bod komen: waarnemen, gevoelens en gedachtes, acceptatie van jezelf en de ander. Het doel is dat leerlingen meer rust ervaren, effectiever werken, lekker in hun vel zitten en zonder oordeel reageren.

Mindfulness is een vorm van oefening in concentratie, aandacht en bewustzijn. Leren stilstaan in het hier en nu en aandacht hebben voor wat je waarneemt. Maar ook vanuit een open houding waarnemen wat er gebeurt om je heen en dat zonder oordeel beleven. Dus niet meteen iets willen veranderen of ergens op reageren. Ook in het onderwijs is er steeds meer aandacht voor mindfulness. 

Mindfulness sluit aan bij de visie van de school

De slogan van basisschool Op de 10 Bunder is ‘Jij doet ertoe!’ en sluit aan bij het gedachtegoed van mindfulness. De school wil dat leerlingen zelf (pro)actief keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen, kansen benutten en problemen oplossen. Daarvoor is het belangrijk dat je jezelf goed kent. Met een reëel zelfbeeld is het makkelijker om jezelf te accepteren en te verbeteren. De oefeningen van mindfulness helpen hierbij, want bij mindfulness gaat het om het accepteren van de ander en jezelf.

Daarnaast wil de school dat kennis en emoties in balans zijn bij leerlingen. Dankzij een dagelijks moment van bewuste aandacht voor het hier en nu kun je je beter focussen en kom je in contact met je eigen emoties. ‘Daardoor maak je makkelijker vrienden, voel je met anderen mee, motiveer je jezelf en lach je om jezelf’, aldus de leraren van basisschool Op de 10 Bunder. Volgens hen is mindfulness een goede aanvulling op de bestaande methode voor sociaal-emotionele vorming. 

Mindfulness heeft positief effect op leerlingen

Er is nog geen officiële meting geweest op basisschool Op de 10 Bunder, maar er is wel een positieve score te zien bij de meting van de sociale veiligheid op school. Leerlingen voelen zich meer thuis en er wordt minimaal gepest. De school ziet dit als een gevolg van mindfulness. Bij mindfulness gaat het er namelijk ook om dat je leert jezelf en anderen te accepteren en om je reactie even uit te stellen. Het bevordert de sociale veiligheid van leerlingen. Mindfulness wordt door onderzoek steeds vaker bestempeld als bewezen effectief.

Mindfulness ook positief voor het welbevinden van leraren

Op basisschool Op de 10 Bunder is er een vast moment gepland waarop het lerarenteam bij elkaar komt om onder andere een mindfulnessoefening te doen. De ene keer leren leraren een activiteit die ze kunnen toepassen in hun les, de andere keer zijn leraren zelf mindful bezig. Leraren komen zo tot rust, zodat ze zelf effectiever werken en ontspannen voor de groep staan. Minder stress bij de leraar verbetert de sociale veiligheid en het sociale klimaat in de klas, wat vervolgens kan leiden tot betere leerlingprestaties (Roffey, 2012). 

Praktische tips voor het starten met mindfulness in de klas

Op mindfulness gebaseerde oefeningen zijn breed en makkelijk toepasbaar. Denk aan energizers of aan stiltespelletjes. Daardoor is het eenvoudig te verweven met de onderwijspraktijk. Rian Thijssens, leraar van basisschool Op de 10 Bunder, geeft de volgende tips:

  • Laat het op je af komen. Lees je in, probeer uit en kijk wat het met jou en de leerlingen doet.
  • Begin klein en doe oefeningen die makkelijk en snel uit te voeren zijn.
  • De high 5-oefening in de video is een fijne laagdrempelige ademhalingsoefening met je hand. Bij deze oefening focust de leerling zich op de hand en ademhaling om innerlijke rust te krijgen.
  • Net zoals leerlingen kunnen leraren verschillend reageren op mindfulnessoefeningen. Zorg dat er draagvlak is binnen het team. Op basisschool Op de 10 Bunder is er een ontwikkelgroep die andere collega’s helpt en inspireert.
  • Het is verstandig om de introductie van mindfulness zorgvuldig aan te pakken. Start met een training voor leraren en communiceer duidelijk naar ouders.

Meer weten?

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.