praktijk
po
vo

Coöperatief leren: leren van en met elkaar

Samenwerken is een belangrijke vaardigheid om goed te kunnen functioneren in de samenleving. Met het inzetten van coöperatief leren kunnen leerlingen deze vaardigheid in de praktijk oefenen. Je hoeft hier niet mee te wachten tot de leerlingen in de bovenbouw zitten, maar al in groep 1 en 2 kun je ermee beginnen.

Leerlingen die coöperatief leren, werken op een gestructureerde manier samen terwijl ze in kleine, meestal heterogeen samengestelde groepen zitten. Zo leren de leerlingen niet alleen van de interactie met de leraar, maar ook van de interactie met elkaar. Doordat de werkvormen zo zijn opgezet dat alle leerlingen evenveel inbreng hebben stimuleert dit het leren. Daardoor zijn de leerlingen actief met de leerstof bezig. Ze praten er bijvoorbeeld met elkaar over, waardoor de inhoud van de stof meer betekenis voor hen krijgt. Bovendien leren de leerlingen door de samenwerking in een groepje ook samenwerken.

Basisprincipes GIPS

De specifieke werkvormen die bij Coöperatief Leren worden toegepast noemt men Coöperatieve Structuren. Elke structuur is ontworpen op basis van vier principes:

  • Gelijkwaardige deelname, want voor leerlingen is duidelijk wanneer en op welke manier ze iets moeten doen.
  • Individuele aansprakelijkheid omdat dit wordt bereikt doordat alle leerlingen meedoen.
  • Positieve wederzijdse afhankelijkheid omdat dit wordt bereikt doordat leerlingen elkaar nodig hebben om tot een goed resultaat te komen.
  • Simultane interactie, want alle leerlingen zijn zoveel mogelijk tegelijk actief.

Dit zijn de GIPS-principes, te onthouden aan de eerste letters.

Zeven sleutels coöperatief werken

Er zijn zeven sleutels die deze manier van werken succesvol maken:

1. Didactische structuren: met welke specifieke coöperatieve werkvormen kun je Coöperatief Leren vormgeven en structureren?

2. Teams: hoe en wanneer worden groepen geformeerd?

3. Klassenmanagement: hoe managen we de coöperatieve groep?

4. Klasbouwers: hoe ontwikkel je positieve groepsvorming?

5. Sociale vaardigheden: hoe ontwikkel je sociale vaardigheden die nodig zijn bij samenwerken?

6. Teambouwers: hoe ontwikkel je teamwork?

7. Basisprincipes GIPS: hoe gebruik je de principes tijdens de coöperatieve structuren?

Meer informatie over de zeven sleutels vind je in het artikel Coöperatieve Leerstrategieën: research, principes en de praktische uitwerking van Spencer Kagan en Miguel Kagan.

Sterker door verschillen

Verschillen tussen leerlingen kun je benutten doordat je ze laat samenwerken. De ‘sterke’ leerlingen zijn immers een voorbeeld voor de ‘zwakkere’ leerlingen en zij helpen hen. Aan de andere kant leren de ’sterke’ leerlingen van de ‘zwakkere’ leerlingen doordat ze hen uitleg geven. Doordat ze samenwerken, leren de leerlingen in een groep elkaar ook beter kennen, waardoor een klimaat in de klas ontstaat waarin leerlingen elkaar waarderen, begrip voor elkaar hebben en elkaar willen helpen.

Hoge leeropbrengst

Vergeleken met meer traditionele vormen van lesgeven waarbij de leraar bijvoorbeeld klassikaal lesgeeft, krijgen leerlingen veel beurten. Bij directe instructie en klassikaal aanbieden van lesstof gaat de leraar verder met het volgende onderwerp wanneer de leerling die de beurt krijgt het juiste antwoord geeft omdat de leraar ervan uitgaat dat dit dan kan. Hij gaat er van uit dat alle leerlingen de les volgen, betrokken zijn en ook blijven. Maar bij coöperatieve werkvormen, zijn alle leerlingen tegelijk actief met de lesstof bezig. Ze krijgen hierdoor meer tijd om zich de lesstof eigen te maken en praten er samen ook over. Daardoor blijft meer kennis hangen en krijgen de leerlingen hierdoor meer inzicht in de stof.

Toepassing

Deze vorm van werken is goed te gebruiken, want bij alle vakken kun je deze vorm van werken toepassen. Dit kan niet alleen bij bijvoorbeeld rekenen maar ook bij onderdelen van taalvaardigheid zoals spelling, woordenschat en begrijpend lezen. Hierbij is het belangrijk dat zowel de leraar als de leerlingen enthousiast zijn en vervolgens ook meewerken. Meer tips vind je in de Leraar24 publicatie Praktische tips om samenwerkend leren goed toe te passen in de les.

Thema

Didactiek

Onderwerpen

Samenwerkend leren

Coöperatief Leren in de praktijk
Sleutels, domeinen en structuren binnen Cooperatief Leren.


Taakrollen bij Coöperatief Leren
In dit document staan verschillende taakrollen behorende bij het Coöperatief Leren


Uit: Praktijkgids voor de basisschool
Wat moet ik verstaan onder Coöperatief Leren? Welke structuur kan ik zien bij Coöperatief Leren? Wat levert Coöperatief Leren op voor de kinderen en voor mijzelf als leerkracht? Kan ik Coöperatief Leren inbouwen in mijn les? Hoe introduceer ik Coöperatief Leren bij de kinderen?


De invloed van vriendschap
Onderzoek naar de rol die vriendschap speelt tijdens het coöperatief leren in het basisonderwijs.


Ervaring met Coöperatief Leren
Uitleg van het GIPS-model ondersteunt met verhalen en voorbeelden uit de praktijk.


Onderzoek kenmerken Coöperatief Leren
Onderzoek observeerbare kenmerken van Coöperatief Leren.


Het concretiseren van C.L. en M.I.
Het concretiseren van Coöperatief Leren en Meervoudige Intelligentie.


Coöperatief leren volgens SLO
Coöperatief leren volgens SLO


Handleiding coöperatief leren met ZML-ki
Handleiding coöperatief leren met ZML-kinderen


Coöperatief leren in het VO
Evaluatie van een scholingsprogramma.


Coöperatief leren
Uitgangspunt van coöperatief leren is: voor instructiedoeleinden worden kleine groepen gebruikt, waarin de leerlingen samenwerken om de leerresultaten van alle betrokkenen te optimaliseren.



De Neve Hilde | 7 november 2015

Zeer interessante lectuur, zal er zeker de tijd voor nemen en dit proberen toe te passen in de klas

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.