praktijk
po

De Gouden Weken voor een goed begin van het schooljaar

Een goed begin is het halve werk. Dit geldt zeker voor de groepsvorming aan het begin van het schooljaar. Het proces van groepsvorming begint na een vakantie weer helemaal opnieuw: de leerlingen verkennen elkaar, de leraar en de regels. Daarom is dit een belangrijke tijd om een goed pedagogisch klimaat in de klas te creëren. Daar heb je de rest van het jaar plezier van. Kijk hoe basisschool De Meulebeek de Gouden Weken gebruikt om een goede basis voor een fijne sfeer te leggen.

  • Embedcode

De beginweken van het schooljaar zijn goud waard om een basis te leggen voor een fijne sfeer in de klas. Als leraar speel je een essentiële rol bij de groepsvorming in deze eerste, belangrijke weken. Daar heb je de rest van het schooljaar profijt van. Jeanne van Maarseveen van basisschool De Meulebeek laat in deze video zien hoe en waarom zij aandacht schenkt aan de Gouden Weken. Boaz Bijleveld beschrijft in zijn boek De Gouden Weken hoe het werkt en waarom het werkt.

Vijf fasen van goede groepsvorming

Groepsvorming bestaat uit vijf fasen die een groep in ongeveer zes weken doorloopt. Hierna zijn de rollen, normen en waarden grotendeels bepaald voor de rest van het jaar. In deze zes weken is de invloed van de leraar van groot belang. Na elke zomervakantie, bij elke nieuwe leraar, vindt er weer een nieuwe groepsvorming plaats. Ook gaandeweg het schooljaar kan er een nieuw groepsvormingsproces ontstaan, als er bijvoorbeeld nieuwe leerling komen. De fasen zijn:

  • Forming: oriënteren.
    Leerlingen leren elkaar kennen, de groep zoekt naar veiligheid en structuur.
  • Storming: presenteren.
    De verhouding tussen leerlingen wordt duidelijker, wie is er een leider, wie een volger?
  • Norming: normeren.
    De regels, waarden en normen van de groep worden bepaald. Iedereen krijgt een eigen taak in de samenwerking.
  • Performing: presteren.
    De groep wordt een team en is klaar voor samenwerking. Er zijn ongeschreven regels waar iedereen zich aan houdt.
  • Reforming: evalueren.
    Het einde van het jaar of periode is in zicht. Dit afscheid geeft weer een nieuwe groepsdynamiek, denk bijvoorbeeld aan het afscheid in groep 8.

Tien tips voor de Gouden Weken

Het belang van een positieve relatie tussen leraar en leerling is groot voor een goede groepsdynamiek. Hoe bouw je deze relatie zo goed mogelijk op? Deze tien tips uit het boek De Gouden Weken helpen je op weg.

  1. Geef meer complimenten dan negatieve kritiek
  2. Gebruik coöperatieve werkvormen
  3. Ken je leerlingen: naam, gezinssituatie, hobby’s, talenten, etc.
  4. Laat de leerlingen jou kennen
  5. Doe iedere dag een groepsvormende activiteit
  6. Maak samen groepsregels: hoe willen we dit jaar dat we in de groep met elkaar omgaan?
  7. Geef complimenten klassikaal en bestraf een-op-een
  8. Maak aan het begin van het jaar persoonlijk contact met alle ouders
  9. Bespreek regelmatig het doel van schoolregels en klassenregels
  10. Geef je collega een goede overdracht voor de eerste dag van het nieuwe schooljaar

Contact tussen ouders en school

Het contact tussen ouders en school is een onderdeel van de Gouden Weken. Je haalt het beste uit de leerling wanneer ouders en school goed samenwerken. Lees het artikel op Leraar24 Zo werk je goed samen met ouders in het basisonderwijs.

Drama als groepsvormende activiteit

Op basisschool Rehobothschool in Kampen leert de leraar de leerlingen en zichzelf met een theaterblik te kijken naar het groepsproces. Dit stimuleert niet alleen de creativiteit van kinderen maar leert ze ook op speelse wijze dat er meerdere manieren zijn om ergens op te reageren. Ze leren improviseren en situaties vanuit verschillende rollen (schrijver, regisseur, speler en toeschouwer) te bekijken. Deze activiteit, waarbij ook de leraar een actieve rol speelt, heeft een positief effect op de groepsvorming. Bekijk de video.

  • Embedcode

Groepsvorming nu de scholen weer opengaan

Nu de kinderen weer naar school gaan is het belangrijk om weer aandacht te hebben voor de groepsvorming. De leerlingen hebben elkaar een hele periode niet of nauwelijks gezien waardoor de groepsdynamiek veranderd kan zijn. Het gaat voorlopig nog maar om de helft van de groep, maar ook dan is de groepsvorming belangrijk. Dit kan ook van invloed zijn op de dynamiek en de nieuwe groep zal met elkaar de komende weken de sociale groep op school vormen. Boaz Bijleveld, auteur van het boek De Gouden Weken, schreef een blog met tips voor een goede herstart. Nog meer inspiratie vind je in het artikel 7 tips voor een goede start nu de basisscholen opengaan.

Meer inspiratie voor groepsvormende activiteiten?

Thema

Pedagogiek

Onderwerpen

Klassenmanagement



anoniem | 28 juli 2015

Jouw idee is nog helemaal zo gek nog niet Maurice; Ik doe altijd een binnencirkel-buitencirkel activiteit met de leerlingen tijdens mijn lessen Engels. Ik denk dat docenten op het VO hier heel veel heil uit kunnen halen, omdat er meer langs mekaar heen wordt gewerkt (en er meer een cultuur heerst waar er wordt gepraat over 'die klas is lastig bij mij maar niet bij hem/haar'). Door het bewust inzetten van groepsvormingsactiviteiten zorg je voor teambuilding onderin wat misschien nog wel belangrijker is dan jouw leiderschap voor de klas :D


Boaz Bijleveld | 20 juni 2015

Hierbij een reactie van de auteur! Erg leuk filmpje en leuk dat jullie ook daadwerkelijk toepassen wat er in het boek staat. Sinds kort is er een vervolg uit, Verbindend Leiderschap in een Uitdagende Groep.


Maurice Ambaum | 17 januari 2015

Leuk om te zien hoe er parallellen zijn tussen bijvoorbeeld groepsvorming in een klas en teambuilding in de sport. Zou mooi zijn als coaches ook voor de klas zouden staan en leerkrachten voor een sportteam, en dan ervaringen uitwisselen.


Dave Cavis | 16 januari 2015

Goed initiatief, waar je later zeker resultaten van zal zien. In het zojuist aangevangen leerjaar, maar (in een groter licht beschouwd) ook daarna. Het geeft goed gestructureerd weer hoe mensen (inderdaad, het gaat dan breder dan alleen onze kinderen) met elkaar om zouden moeten gaan. En dat we weleens wat stapjes overslaan...

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.