Effectieve leesinstructie met voor-koor-zelf

lerarenredactie | bijgewerkt op 26 september 2014

Lezen vormt als vaardigheid de basis van het onderwijs en is meestal geen natuurlijk proces, maar lezen moet je leren. Daarom moet leren lezen binnen de school hoog op de agenda staan. Toch verlaten steeds meer leerlingen de basisschool met een leesachterstand. Een groot probleem dat vraagt om actie.  Een oplossing is om de tijd voor lezen op het rooster uit te breiden én meer klassikale instructie in te bouwen. De leraar maakt het verschil. Op basisschool De Meulebeek zijn ze hiermee aan de slag gegaan, met spectaculaire resultaten.

Kenmerken effectief leesonderwijs

Eén van de kenmerken is effectieve instructie. Hoewel er altijd wel enkele leerlingen zijn die uit zichzelf leren lezen, laat onderzoek zien dat de meeste kinderen nooit goede lezers zullen worden als ze geen goede leesinstructie krijgen, waarbij op systematische wijze aandacht wordt besteed aan de letter-klankkoppeling. Snow e.a.(1998) beschouwen een excellente instructie daarom als de sleutel van het voorkomen van leesproblemen.

Het is belangrijk dat leraren duidelijk uitleggen en veel voordoen. Een methodiek daartoe  is begeleid, herhaald en hardop lezen via voor-koor-zelf, een vast en herkenbaar schema.

Voor

De basis van deze leesoefening is dat de leerling actief luistert naar het voorlezen van een (stukje) tekst door de leraar of een goed lezende leerling. Het voorlezen gebeurt correct, in het juiste tempo én met de goede intonatie. Van belang is dat de leerlingen tijdens het voorlezen de tekst met de ogen volgen. De koppeling ‘horen en zien’ is de eerste stap om grip te krijgen op de tekst.

Koor

De volgende stap is koorlezen. Het stukje tekst dat de tweede keer is voorgelezen, lees je nu samen hardop. Samen hardop betekent: samen met de leraar hardop, met de juiste intonatie en in een tempo dat de leerlingen als het ware meetrekt. Deze werkwijze past de leraar zowel bij het lezen met een groepje leerlingen als bij individuele hulp toe. Door koorlezen wordt aan het gelijktijdig ‘horen en zien’ nu ook het ‘zeggen’ gekoppeld.

Zelf

Na de voorbereidende activiteiten ‘voorlezen’ en ‘koorlezen’ lezen de leerlingen zelf, individueel hardop. De stukjes die hardop gelezen worden zijn hierbij niet te lang. Geef de leerlingen inhoudelijke feedback nadat ze hardop hebben gelezen. Laat leerlingen ook elkaar op deze manier feedback geven. Verplicht ze om te beginnen met het geven van een compliment. Laat ze inhoudelijke argumenten geven bij het compliment. Daarna geven ze eventueel een tip. Deze manier van feedback geven, wordt door de leraar in praktijk gebracht en door de leerlingen gaandeweg overgenomen. Op deze manier aan elkaar feedback kunnen geven, heeft een grote pedagogische waarde. In de fase van zelf lezen is het voor het resultaat belangrijk dat ook echt steeds
alle leerlingen actief aan het lezen zijn. Wanneer maar één leerling leest en de andere leerlingen achterover leunen, is de effectieve leestijd van leerlingen aanzienlijk minder.

Andere succesfactoren voor effectief leesonderwijs zijn:

  • duidelijke, hoge toetsbare doelen stellen
  • voldoende tijd aan lezen besteden extra
  • extra tijd voor risicolezers inplannen
  • convergente differentiatie
  • vroegtijdig signaleren en reageren
  • monitoren

Meer weten over effectief leesonderwijs?

Wil je meer weten over effectief leesonderwijs? Lees dan het artikel Effectief leesonderwijs nader bekeken van Dr. Kees Vernooy. Of bekijk de publicatie Wat is effectief leesonderwijs? op Leraar24.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.