Motiveren met cultuurgebaseerd onderwijs

KNOW | bijgewerkt op 20 augustus 2013

Op het Amadeus Lyceum wordt sinds een aantal jaren gewerkt met cultuurgebaseerd onderwijs (CGO). Leerlingen worden uitgedaagd kennis en vaardigheden op te doen via competentiegerichte werkvormen waarbij kunst en cultuur zijn geïntegreerd in de reguliere vakken. Het kan daarbij gaan om de kunstdisciplines, maar bijvoorbeeld ook om de wetenschappen als cultureel verschijnsel. Het CGO heeft de afgelopen jaren vorm gekregen in vakoverstijgende modules, waarin steeds een bepaald thema centraal staat. Met CGO wil de school zijn leerlingen meer motiveren, spijbelen en uitval voorkomen en de sociale integratie bevorderen. “Als leren gaat over je eigen omgeving, je eigen geschiedenis en je eigen cultuur – in relatie tot die van anderen – dan gaat leren meer vanzelf”, aldus de school.

Dat betekent voor de praktijk

Het cultuurgebaseerd onderwijs op het Amadeus Lyceum verschilt van ‘normaal onderwijs’ op vier punten:

  • Een CGO-module is vakoverstijgend.
  • Er is een stimulus vanuit de omgeving buiten de school.
  • Het geeft leerlingen een onderzoekende houding en een actieve en zelfstandige rol.
  • Er wordt recht gedaan aan verschillen in leerstijlen tussen leerlingen en het gebruik van meervoudige intelligenties van leerlingen wordt gestimuleerd.

In dit CGO staan vier kernwaardes centraal: persoonlijke ontwikkeling, zelfsturing, creativiteit en respect en dialoog. In het kader van Expeditie durven, delen, doen is onderzocht in hoeverre CGO hieraan bij kan dragen (Sligte, Bulterman-Bos, Volman, Derriks, Heurter & Peetsma, 2011). Hiertoe zijn twaalf leerlingen, die de module ‘Van mens tot machine’ volgden, geïnterviewd.

Vijf leerlingen vonden inderdaad dat ze in de CGO-modules, meer dan in het gewone onderwijs, ruimte krijgen om hun eigen leerroute te bepalen (persoonlijke ontwikkeling). Acht leerlingen waren het ermee eens dat ze in de CGO-modules meer verantwoordelijkheid leren nemen voor hun eigen leerproces (zelfsturing). De leerlingen die geen verschil zien, zeggen dat hiervan ook in het gewone onderwijs sprake is. Bijna alle leerlingen voelen zich gezien en gehoord (dialoog en respect). Vier vinden dat dit bij CGO nog meer het geval is dan in het gewone onderwijs. Ten slotte vinden zeven van de twaalf leerlingen dat er bij CGO meer ruimte is voor hun eigenheid en cultuur (creativiteit). Een groot deel van de leerlingen vindt dus dat de vier genoemde kernwaarden zowel in het ‘gewone’ onderwijs als bij CGO worden gerealiseerd. Van hen vindt een behoorlijk deel dat de kernwaarden bij CGO nog meer worden gerealiseerd.

Hoe waarderen leerlingen het CGO? Leerlingen op het Amadeus Lyceum zijn door de jaren heen steeds positiever geworden over CGO. Vooral het creatieve aspect, het keuzeaspect en de combinatie van meer vakken worden positief gewaardeerd. In het begin was er voor veel leerlingen nog veel onduidelijkheid over de grenzen van zelfsturing, maar hierover kwam later meer duidelijkheid. Dat geldt ook voor de verschillende rollen en verantwoordelijkheden van de docenten.

In hoeverre draagt CGO eraan bij dat leerlingen met plezier naar school gaan? Een voorzichtige conclusie die uit het onderzoek getrokken kan worden, is dat CGO als afwisseling op het reguliere onderwijs welkom is en leerlingen helpt om met meer plezier naar school te gaan (Sligte, et al, 2013).

Handreikingen

Om CGO-modules te ontwerpen, ontwikkelde het Amadeus Lyceum een vast stappenplan:

  • Brainstormen: het kiezen van een thema of kwestie (12 weken voor de start)
  • Het ordenen van je leerdoelen en definitieve keuze voor de culturele stimulus
  • Het kiezen van een vakoverstijgende kernvaardigheid
  • Het formuleren van opdrachten en presentaties
  • Welke activiteiten organiseer je?
  • Logistieke uitwerking. Wie doet wat?
  • Draaiboek voor alle betrokken medewerkers en lesmateriaal in de elektronische leeromgeving
  • Start van de module (week 1)
  • De module wordt uitgevoerd (week 2 t/m 5)
  • Presentaties van de presentaties, beoordeling (week 6)
  • Afronding en evaluatie van de module

In de Handleiding Cultuur Gebaseerd Onderwijs is deze procedure nader uitgewerkt. Een meer algemene visie op de plek van cultuur binnen de school beschrijft het Amadeus College in het Cultuurplan.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.