Beter leren rekenen door meer aandacht voor taal

Het klinkt tegenstrijdig, maar leerlingen hebben taal nodig om te leren rekenen. Daarom is het belangrijk dat er aandacht is voor taal in de rekenles. Maar hoe doe je dat? Samen met onderzoekers van enkele hogescholen en de Universiteit Utrecht keken leraren hoe ze meer aandacht konden geven aan taal in de rekenles. Het resultaat is een stappenplan dat leraren helpt om een rekenles talig te doordenken.

Op school worden verschillende vormen van taal gebruikt:

• Dagelijkse taal, met woorden die iedereen dagelijks gebruikt.
• Schooltaal, met woorden die alleen op school worden gebruikt, zoals toename of patroon.
• Vaktaal, met woorden die horen bij een specifiek vak. Bijvoorbeeld het woord verhoudingstabel, dat bij het vak rekenen hoort.

Maar taal is meer dan woorden alleen. Als leerlingen een rekenopgave willen oplossen, moeten ze bepaalde denkstappen kunnen zetten en die denkstappen kunnen formuleren. Door als leraar van tevoren na te denken over de taal die nodig is om de denkstappen voor een opgave te formuleren, help je leerlingen in het leren rekenen.

In vier stappen taal doordenken voor de rekenles

Het is nodig om al bij de voorbereiding van een rekenles na te denken over de taal die daarbij hoort. Hoe doe je dat? Het onderzoeksteam ontwikkelde een stappenplan om leraren in vier stappen te helpen bij het doordenken van de taal van een rekenopgave:

1. Het rekendoel

Bepaal het rekendoel van de opgave.

2. De denkstappen

Ga na welke denkstappen nodig zijn om de opgave te maken.

3. Taal

Ga na welke taal nodig is om de denkstappen te formuleren. Houd rekening met dagelijkse taal, schooltaal, vaktaal en specifieke formuleringen.

4. Scaffolding

Ondersteun de benodigde taal met scaffolding. Daarbij bied je een leerling precies de juiste hulp op het juiste moment. Scaffolding is maatwerk. In deze video laten onderzoeker Nienke Smit en leraar Lennert van der Meulen zien hoe je met scaffolding steeds opnieuw de hulpbehoefte van een leerling vaststelt en je hulp daarop afstemt.

Meer weten?

• Download de Rekentaalkaart. Daarop staan de vier stappen uit het stappenplan met de bijbehorende uitleg vermeld.
• Heb je meertalige leerlingen in de klas? Lees dan het artikel van Jantien Smit over talige ondersteuning in een meertalige rekenklas.
• Lees ook het artikel en kijk de video Met scaffolding bied je de juiste hulp op het juiste moment.