praktijk

Zo ga je aan de slag met digitale geletterdheid in de klas

Kennisnet | 07 augustus 2017

  • PO
  • VO
  • MBO
  • SO
Hoe leer je leerlingen het onderscheid te maken tussen feit en fictie op internet? En wat moeten ze eigenlijk allemaal met ict kunnen als ze hun diploma op zak hebben? Steeds meer leraren onderzoeken hoe zij digitale geletterdheid een plek kunnen geven in het onderwijs.
Digitale geletterdheid in het onderwijs

Wat is digitale geletterdheid?

In 2012 waarschuwde de KNAW in het rapport ‘Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs’ voor het ontstaan van een kloof tussen digitaal geletterden en digitaal ongeletterden. Iemand die digitaal geletterd is, werd toen omschreven als: “digitaal denkend, digitaal vaardig en digitaal verantwoordelijk”.

SLO en Kennisnet ontwierpen in 2016 het vernieuwde model van 21e eeuwse vaardigheden. Digitale geletterdheid is er daar één van.

De vaardigheid wordt verder onderverdeeld in:

  • ict-basisvaardigheden
  • informatie- vaardigheden
  • mediawijsheid
  • computational thinking

Op de website van SLO vind je meer informatie over deze vaardigheden.

De ‘International Computer and Information Literacy Study’ (ICILS) brengt de digitale vaardigheden van leerlingen uit verschillende landen in kaart. Uit ICILS 2013 bleek dat er grote verschillen zijn in de niveaus van digitale vaardigheden van Nederlandse leerlingen.

De ICILS-studie verdeelde digitale vaardigheid in 4 niveaus in. Niveau 2 wordt daarbij gezien als het basisniveau. Wie niet hoger dan niveau 1 behaalt is eigenlijk niet in staat om op een goede manier deel te nemen aan een maatschappij die voor een groot gedeelte gedigitaliseerd is. Vooral bij leerlingen uit het praktijkonderwijs en het vmbo valt het erg lage niveau op:

  • bijna een derde van de vmbo-leerlingen (31%) kwam niet verder dan niveau 1
  • ruim de helft van de leerlingen in het praktijkonderwijs scoorde ónder niveau 1
  • de meeste leerlingen komen niet verder dan niveau 2 (het basisniveau)
  • slechts 4% van de Nederlandse leerlingen scoorde niveau 4. Dit waren vooral de vwo-leerlingen.

Digitale geletterdheid op school

Dat vwo-leerlingen hoger scoren op een toets in algemene vaardigheden dan leerlingen van het vmbo ligt voor de hand. Toch is het beeld dat uit de ICILS-studie naar voren komt zorgwekkend. Een grote groep leerlingen heeft een laag niveau van digitale vaardigheden. Deze leerlingen lopen het risico om op verschillende gebieden extra op achterstand te raken.

Op verschillende scholen in Nederland werken bestuurders, schoolleiders en leraren al hard om digitale vaardigheden op te nemen in het onderwijs. Op die manier willen zij leerlingen een goede basis geven voor leren, leven en werken in de huidige maatschappij. Tegelijkertijd is digitale geletterdheid nog lang geen structureel onderdeel van het curriculum op Nederlandse scholen.

Kennisnet helpt scholen om digitale vaardigheden een plek te geven in het onderwijs. Het Handboek digitale geletterdheid helpt scholen om de stap te zetten van visie naar praktijk. In het handboek vind je achtergrondinformatie, praktijkvoorbeelden en lesideeën.

Aan de slag met digitale geletterdheid

  • Wie aan de slag wil met digitale vaardigheden in de klas kan er veel aan hebben om te zien hoe anderen dat doen. Op Wikiwijs vind je een online workshop voor schoolbestuurders over digitale geletterdheid in het onderwijs. De voorbeelden uit deze workshop kunnen ook voor leraren een goede inspiratiebron zijn.
  • Daarnaast vind je op Wikiwijs drie online workshops voor leraren: computational thinking, mediawijsheid en informatievaardigheden.
  • De leerlijn programmeren is gemaakt voor leerlingen van het basisonderwijs. Leraren kunnen met deze leerlijn in hun lessen aan de slag.  Voor elke leeftijd (onderbouw, middenbouw en bovenbouw) worden leerdoelen benoemd met daaraan gekoppelde voorbeelden van lesactiviteiten.
  • Op de website van Kennisnet vind je een overzicht van leerlijnen voor digitale geletterdheid.
  • SLO ontwikkelde leerplankaders waar scholen concreet mee aan de slag kunnen.
  • In de Monitor Jeugd en Media vind je meer informatie over de omgang van jongeren met media in het algemeen.
Kennisnet
Kennisnet

Laat ict werken voor het onderwijs.

kennisnet.nl
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijver MBO docent | 22-03-2018
Reactie Fantastisch dat er zoveel kennis en materiaal is. Heeft kennisnet ook materialen voor het keuzedeel digitale vaardigheden basis MBO? Zij lijken mij de ideale partij voor het opzetten van een didactisch leuk en goed onderlegt onderwijsplan plus examinering.

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd