Taal en digitale geletterdheid verrijken elkaar
Basisschool De Ark in Heemstede combineert digitale geletterdheid en taalonderwijs. Samen met collega’s ontwikkelde leerkracht en ict-coördinator Saskia Ebbing de lessen voor App Noot Muis. “We hebben een stevige basis gelegd voor de kerndoelen digitale geletterdheid.”
De definitieve kerndoelen voor digitale geletterdheid zijn in 2025 gepubliceerd. Maar basisschool De Ark in Heemstede was ruim voor die tijd al bezig om digitale geletterdheid te integreren in het taalonderwijs. Samen met ict-collega’s van zeven andere basisscholen die onder dezelfde stichting vallen (Stichting WijWijzer), bedacht Saskia Ebbing al in 2019 de eerste lessen voor App Noot Muis voor leerlingen in groep 7 en 8. Ze is zelf leerkracht van groep 6, remedial teacher en ict-coördinator. “We sloten destijds aan bij de taalmethode Staal. We keken welk lesdoel voor taal we konden koppelen aan digitale geletterdheid, zodat we die twee vakken echt konden integreren.” Daarna ontwikkelde Saskia Ebbing meer lessen en in enkele jaren groeide App Noot Muis uit tot een doorlopende leerlijn voor verschillende groepen.
Dit is App Noot Muis
De lessen van App Noot Muis zijn open leermateriaal en via Wikiwijs voor iedereen te gebruiken. Ze zijn geschikt voor leerlingen van groep 1 tot en met 8 en er zijn zowel lessen vanuit diverse taalmethodes als lessen zonder methode. De meeste lessen sluiten aan bij het domein ‘Praktische kennis en vaardigheden’ en bij Kerndoel 22: De leerling zet digitale technologie en digitale media in. Je kunt de lessen in plaats van een gewone taalles geven. Zo werken leerlingen in de les Een vakantieverhaal vertellen met foto’s en tekstwolken aan taal en leren ze ondertussen hoe ze een afbeelding van tekst voorzien voor een presentatie.
Hooguit twee leerdoelen
De lessen op basisschool De Ark zijn gekoppeld aan de kerndoelen rondom de praktische ict-vaardigheden. In de nieuwe kerndoelen heet dit domein ‘Praktische kennis en vaardigheden’. Saskia Ebbing: “Inhoudelijk bleken onze lessen goed aan te sluiten op de kerndoelen, er was alleen een kleine aanpassing nodig in de benaming van de vaardigheden.”
SLO hielp het ontwikkelteam van App Noot Muis op weg door in een vroeg stadium al feedback te geven. Een belangrijke aanpassing was dat Saskia Ebbing en haar collega’s nu een leerdoel of hooguit twee leerdoelen centraal stellen per les. “Eerder hadden we in sommige lessen wel vijf of zes doelen opgenomen. Dat was te veel.”
Veel creatievere verwerking
Dat de scholen van WijWijzer al vroeg bezig waren met digitale geletterdheid, levert nu voordeel op. “We hebben zelf het wiel moeten uitvinden, maar daardoor hebben we nu wel een stevige basis gelegd voor digitale geletterdheid.” De leerlingen reageren ook erg enthousiast op de taallessen die worden verrijkt met digitale geletterdheid. Saskia Ebbing noemt het voorbeeld van een themales in groep 5 over noodweer. “In de oude situatie schreven leerlingen een fictief weerbericht in hun schrift. Met de digitale verwerking mogen ze een presentatie maken met digitale software. Het gaat er dus nog steeds om dat ze vanuit een taaldoel een weerbericht bedenken, maar daarnaast leren ze afbeeldingen zoeken en slides opmaken. Die verwerking is veel creatiever en ze laten enthousiast aan elkaar zien hoe dat moet.”
Bij de lessen van App Noot Muis staat voor de leerkracht met sterren aangegeven wat het niveau is. Eén ster is een les die vrij makkelijk te geven is, bij drie sterren worden meer kennis en vaardigheden verwacht. Je moet daarbij bijvoorbeeld iets weten over programmeren of meer voorbereidingen treffen. Saskia Ebbing: “Mijn advies aan collegaleerkrachten is om met je leerlingen mee te leren. Je hoeft niet alles meteen perfect te kunnen. Je mag altijd opzoeken hoe bepaalde dingen werken.”
Het koppelen van leerdoelen aan digitale geletterdheid zit nu zo in haar systeem dat Saskia Ebbing de combinatie ook bij andere vakken maakt. “Dat gaat vrij spontaan. Vaak bedenk ik vanzelf iets tijdens een aardrijkskundeles of als we aan een project werken. Ik hoop dat leraren de lessen van App Noot Muis zien als inspiratiebron. Probeer het eens en stem het daarna af op jouw leerlingen.”
Meer weten?
- De basisscholen van SPO Venray werken vakoverstijgend aan digitale geletterdheid. Leraren Linda van Leuken en Joost Peeters laten in een video zien hoe ze dit aanpakken.
- Aan de slag met de nieuwe kerndoelen en zorgen voor een goede samenhang met de basisvaardigheden? In de begeleide leernetwerken van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap onderzoek je – samen met andere scholen – hoe je het onderwijs binnen jouw school kunt versterken.
- In de Wegwijzer digitale geletterdheid van Kennisnet vind je praktische handvatten over hoe je je digitale geletterdheid kunt vormgeven in het curriculum.
