praktijk
po
vo

Beeldkraken leert jongeren kritisch denken

Beeldkraken is een onderwijsproject dat jongeren kritisch naar beelden leert kijken. Leerlingen leren hoe betrouwbaar een beeld is, wat de waarde ervan is en hoe het beeld tot stand is gekomen. Het lesmateriaal van Beeldkraken sluit aan bij de 21e eeuwse vaardigheden kritisch denken en mediawijsheid.

Beeldkraken richt zich met dit onderwijsproject op een brede groep leerlingen: van groep 7-8 van de basisschool tot de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Het project is een initiatief van Atlas van Stolk, museum voor de Nederlandse geschiedenis in beeld. Het lesmateriaal is gratis beschikbaar.

Kritisch leren kijken met Beeldkraken

Beelden hebben grote invloed op kinderen en jongeren. Het is daarom belangrijk dat leerlingen kritisch leren kijken naar beelden. Een kritische houding wat betreft beelden wordt ook wel visuele geletterdheid genoemd. Atlas van Stolk gebruikt liever de term kritisch kijken, als verwijzing naar de 21e eeuwse vaardigheid kritisch denken. 

Deze vaardigheid zorgt ervoor dat leerlingen hun eigen conclusies kunnen trekken na het bekijken van beelden. De leerling is in staat om onafhankelijk van anderen een oordeel te vormen en te doorzien op welke manier de beelden de werkelijkheid en kijker manipuleren.

Bij kritisch kijken gaat het om het achterhalen van antwoorden op vragen als:

  • Wat laat het beeld zien?
  • Hoe is het beeld gemaakt?
  • Door wie is het beeld gemaakt?
  • Voor wie is het beeld gemaakt?
  • Waar is het beeld te zien?
  • Wat is de boodschap van het beeld?
  • Wat is het doel van het beeld?

Hoe ziet een les Beeldkraken eruit?

Elke les heeft dezelfde opbouw: intro, verwerking en verdieping. 

  • Intro: Elke lesmodule begint met het kijken naar een historische of hedendaagse afbeelding uit de collectie van de Atlas van Stolk. Aan de hand van 15 vragen wordt de afbeelding geanalyseerd. Met name bij de intro-vragen wordt van de leraar een coachende rol verwacht, waarbij leerlingen leren kritisch te kijken. 
  • Verwerking: deze bestaat uit acht tot tien opdrachten waarbij de thema’s die bij de afbeeldingen passen verder worden uitgewerkt. De opdrachten bestaan onder andere uit het voeren van klassengesprekken, het houden van korte presentaties en het maken van mindmaps, internetopdrachten, affiches en tijdbalken. 
  • Verdieping: de verdieping biedt vooral opdrachten voor leerlingen die al wat meer over het thema weten en/of meer uitdaging aankunnen. Vaak gaat het hier om een onderzoek of verslaglegging, of een combinatie ervan. 

Beeldkraken sluit aan bij het onderwijsprogramma

Voor het basisonderwijs gaat Beeldkraken uit van de kerndoelen. Voor het voortgezet onderwijs zijn het bestaande onderwijsprogramma en de exameneisen voor de hieronder genoemde vakken het uitgangspunt. 

De lesmodules van Beeldkraken kun je integreren in reguliere lessen. Veel onderwerpen passen bij maatschappelijke thema’s, zoals discriminatie, seksualiteit, milieu of politiek. De vakken waarbij de aansluiting het duidelijkst is zijn:

  • geschiedenis
  • maatschappijleer/mens en maatschappij
  • culturele en kunstzinnige vorming
  • Nederlands  

Zonder veel voorbereiding zijn de lesmodules te gebruiken. Wil je als leraar meer doen met een afbeelding, dan zijn er voor verschillende vakken extra opdrachten. Beeldkraken is een aanvulling op bestaande lesprogramma’s, maar is ook los van een methode bruikbaar. Bekijk de instructievideo als je meer wil weten over het gebruik van Beeldkraken. 

Afbeeldingen voor alle leeftijden

De afbeeldingen zijn voor alle groepen en leerjaren te gebruiken. De verwerkings- en verdiepingsopdrachten vragen om een indeling naar niveau. Deze niveaus lopen op van bovenbouw basisschool naar bovenbouw havo en vwo. Een indicatie hiervoor is terug te vinden op de website van Beeldkraken. Er zijn meer dan 100 afbeeldingen om uit te kiezen. Elke maand wordt de collectie uitgebreid met nieuwe afbeeldingen. Deze zijn niet alleen ingedeeld op niveau, maar ook in tijdvakken.

Meer weten over omgaan met media en digitale geletterdheid?


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.