Hoe je hoogbegaafde leerlingen begeleidt en uitdaagt
Hoogbegaafde leerlingen hebben een andere manier van denken. Ze zijn creatief en vindingrijk. Vaak hebben deze leerlingen extra aandacht nodig in de klas. Basisschool Wereldwijs in Noordwijk heeft een speciale talentenafdeling om hoogbegaafde leerlingen te begeleiden en uit te dagen.
Metacognitieve vaardigheden zijn vaardigheden die invloed hebben op hoe een kind leert, zoals plannen, zelfstandig werken en jezelf motiveren. Hoogbegaafde leerlingen laten door hun ontwikkelingsvoorsprong vaak een wat afwijkende manier van leren zien. Ze hebben een neurodivergent brein, wat betekent dat hun hersenen anders werken dan gemiddeld. Dit is bijvoorbeeld ook het geval bij leerlingen met ADHD en ASS.
Goede metacognitieve vaardigheden zijn extra belangrijk hoogbegaafde leerlingen. Hoe kun je als leraar goed aansluiten bij hun leerstijl of leerstrategie? Leraren van WereldWijs in Noordwijk (voorheen de Jutterschool) vertellen in bovenstaande video hoe zij de metacognitieve vaardigheden van hoogbegaafde leerlingen stimuleren.
Vaardigheden om te leren leren
Dat hoogbegaafde leerlingen snel dingen begrijpen, betekent niet automatisch dat ze ook goed presteren. Het brein van hoogbegaafde leerlingen werkt anders en daardoor hebben deze leerlingen een eigen manier van leren en ondersteuning nodig. Leren kan gepaard gaan met veel frustratie omdat deze leerlingen niet geleerd hebben hoe ze iets moeten leren. Door het aanleren van metacognitieve vaardigheden kunnen zij beter met dit soort dingen omgaan en leren zij bijvoorbeeld door te zetten, ook als iets moeilijk is.
Helder communiceren
Hoogbegaafde leerlingen denken anders en dat heeft gevolgen voor de manier waarop ze communiceren. Zo nemen ze dingen soms te letterlijk. Ze stellen veelvuldig ‘waarom-vragen’, die niet of met veel moeite te beantwoorden zijn. Duidelijk communiceren en doorvragen als een kind iets zegt, is zijn daarom erg belangrijk. Zelf een betoog houden vinden hoogbegaafde kinderen soms ook lastig. Door hun snelle manier van denken slaan ze in hun verhalen soms stappen over, waardoor hun betoog voor niet hoogbegaafde leerlingen niet altijd goed te volgen is. In onderstaande video vertellen leraren van basisschool Wereldwijs over de valkuilen van communiceren met hoogbegaafde leerlingen.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Vaak zijn hoogbegaafde leerlingen eenlingen in een groep. Ze zijn gevoelig en voelen zich soms onbegrepen. Al komt het ook voor dat deze leerlingen zich heel goed kunnen aanpassen. Hoogbegaafdheid heeft gevolgen voor de sociaal-emotionele ontwikkeling en kan leiden tot gedragsmatige belemmeringen en gedragsproblemen. Sommige leerlingen zijn druk of trekken zich juist terug. Ze zijn soms angstig, boos, hebben problemen met communiceren en samenwerken met andere leerlingen. Of ze hebben moeite met de veelheid aan indrukken die op hen afkomt. Ook perfectionisme, faalangst, concentratieproblemen en hypergevoeligheid komen verhoudingsgewijs vaak voor bij hoogbegaafde leerlingen. In onderstaande video ligt de nadruk op de verschillende manieren waarop je (hoog)begaafde leerlingen kunt coachen bij het omgaan die belemmeringen of problemen.
Werken met een eigen leerlijn
Een voorbeeld van maatwerk aan hoogbegaafde leerlingen is te zien op OBS Molenakker in Weert. Deze leerlingen volgen de reguliere lessen met de hele klas, maar wel in kortere tijd: ze hoeven niet alle opdrachten te doen. Daardoor blijft er tijd over om te werken aan andere lesactiviteiten. Leerlingen doen die zelfstandig, met een eigen leermap met opdrachten. De school gebruikt daarvoor de methode Levelwerk. Ze krijgen verdiepende lessen en doen activiteiten op het gebied van taal, lezen en rekenen. Leerlingen mogen ook zelfgekozen onderwerpen aan de slag. Ze worden niet alleen cognitief uitgedaagd, maar ook sociaal, bijvoorbeeld door te leren samenwerken.
Kennisdelen over omgaan met begaafde leerlingen
Om hoogbegaafde leerlingen uit te dagen en hun talenten te benutten, kun je als school een talentprogramma aanbieden of een plusklas oprichten. Het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid stimuleert het uitwisselen van ervaringen en en kennis over hoogbegaafdheid.
Meer weten?
- Je leest meer over het voorkomen van onderpresteren bij hoogbegaafde leerlingen in Onderpresteren door hoogbegaafden en wat je ertegen kunt doen.
- Bij Day a Week School gaan talentvolle leerlingen een dag per week naar een school waar de nadruk ligt op het stimuleren van analytische, creatieve en praktische vaardigheden.
- Met de Taxonomie van Bloom leer je leerlingen een andere manier van denken. Lees in het artikel Hoogbegaafde kinderen uitdagen met de Taxonomie van Bloom hoe dat werkt en wat voor en tegenstanders van deze theorie vinden.
- Hoogbegaafdheid openbaart zich soms al bij peuters en kleuters. Lees in het artikel Uitdagend onderwijs aan pientere peuters en kleuters aanbieden hoe je hen stimuleert.
